Gen cá hồi giúp nó tìm đường về nhà

Vào mùa xuân, khi nhiệt độ nước bắt đầu tăng, Cá hồi Vân đã di chuyển hàng trăm dặm mà không cần bàn đồ hay GPS để tìm đường trở lại các con sông và dòng suối nơi chúng đã được sinh ra để đẻ trứng. Các nhà nghiên cứu đã xác định được gen cho phép cá thực hiện hành trình phi thường này với sự trợ giúp từ từ trường của Trái đất.

Gen cá hồi giúp nó tìm đường về nhà
Nguồn: Eric Engbretson, U.S. Fish and Wildlife Service

Trong một nghiên cứu được công bố vào ngày 26 tháng 4 năm 2017 tại Biology Letters, các nhà nghiên cứu đã xác định các gen cho phép cá thực hiện hành trình phi thường với sự trợ giúp từ từ trường của Trái Đất.

Được tạo ra bởi dòng chảy của kim loại nóng chảy trong lõi, từ trường của trái đất chỉ từ khoảng 25 microteslas(µT - đơn vị chỉ cường độ từ trường) gần đường xích đạo đến 65 microteslas về phía các cực - nó trở yếu hơn một trăm lần so với nam châm lạnh.

Các loài động vật khác nhau có thể phát hiện từ trường yếu và sử dụng chúng để điều hướng. Việc “thu nhận từ trường” được biết đến lần đầu tiên ở loài chim vào những năm 1960 sau đó là loài ong, kỳ nhông và rùa biển.

Để nghiên cứu cơ sở di truyền học, nhà khoa học Bob Fitak của Đại học Duke và giáo sư sinh vật học Sönke Johnsen và các đồng nghiệp đã khảo sát những thay đổi trong biểu hiện gen diễn ra trên toàn bộ bộ gen của loài cá hồi Vân(rainbow trout) khi cảm giác từ tính của động vật bị gián đoạn.

Trong một bể cá dưới tầng hầm ở đại học Duke, họ ngẫu lấy một con cá từ bể chứa vào một thùng chứa nhỏ, và đặt thùng chứa bên trong một cuộn dây. Cuộn dây được nối với một tụ điện, để tạo ra một xung điện từ tách rời trong cuộn dây,  yếu hơn 10 lần so với từ trường tạo ra bởi một máy MRI trong bệnh viện.

Tiếp theo, các nhà nghiên cứu đã sắp xếp tất cả các gen đọc ra, hoặc bản dịch mã của RNA, có trong não của 10 con cá được nghiên cứu và 10 điều khiển để kiểm tra xem gen nào đã được bật và tắt để phản ứng với xung từ.Việc phá vỡ la bàn bên trong của con cá với xung điện từ đã kích hoạt thay đổi 181 trong tổng số 40.000 gen họ kiểm tra.

Não của cá được xử lý cho thấy sự tăng lên của biểu hiện gen ảnh hưởng bởi ferritin (một protein giữ và vận chuyển sắt trong tế bào). Các nghiên cứu cũng cho thấy những thay đổi trong gen liên quan đến sự phát triển của dây thần kinh thị giác.
"Kết quả cho thấy sự phát hiện hệ thống dựa trên sắt có thể được kết nối hoặc ở bên trong mắt", Johnsen nói.

Các phát hiện này phù hợp với ý tưởng đầu tiên được đề xuất gần 40 năm trước, rằng động vật có các hạt từ tính nhỏ của một hợp chất có chứa sắt gọi là magnetite trong cơ thể của chúng. Các hạt magnetite được cho là hoạt động như kim la bàn siêu nhỏ, truyền thông tin tới hệ thần kinh bằng cách căng thẳng hoặc xoắn các thụ thể trong tế bào khi chúng cố gắng liên kết với từ trường của Trái Đất.

"Bạn có thể nghĩ chúng như những nam châm nhỏ mà các tế bào của cơ thể có thể cảm nhận được", Fitak nói.

Theo Duke University
Đăng ngày 04/05/2017
LỆ THỦY Lược dịch
Sinh học

Nuôi trồng thủy sản thân thiện với môi trường

Thủy sản được coi là nguồn thực phẩm quan trọng cho tương lai do sự gia tăng dân số toàn cầu và diện tích đất cho nông nghiệp ngày càng hạn chế.

nuôi cá bớp
• 10:24 10/02/2022

50 tấn cá chẽm chết cóng

Hàng trăm ngàn con cá chẽm nuôi tại một trại cá ở Hy Lạp chết vì lạnh, sau trận bão tuyết lớn làm tê liệt toàn quốc gia này trong tuần.

cá chết hàng loạt
• 19:47 28/01/2022

Chất diệt khuẩn an toàn thân thiện với môi trường đến 95%

Người ta nói nuôi thủy sản là nuôi nước. Môi trường nước có sạch thì thủy sản nuôi ở dưới mới sống tốt và lớn lên được. Vậy mới nói khâu diệt khuẩn khử trùng ao là rất quan trọng.

chất diệt khuẩn
• 10:01 10/11/2021

Giải cứu cá voi nặng 3 tấn mắc cạn ở Huế

Người dân ở cửa biển Tư Hiền, xã Vinh Hiền, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên - Huế vừa giải cứu thành công một con cá voi nặng 3 tấn, dài hơn 5m mắc cạn do sóng biển đánh dạt bờ trong lúc triều cường dâng cao, biển động mạnh.

Cá voi mắc cạn
• 16:16 21/10/2021

"Nuôi" cá, tôm trong lò phản ứng sinh học - cơ hội cho startup Việt

Không cần ao hồ, không cần đánh bắt, những miếng cá ngừ đỏ au hay con tôm tươi rói giờ đây có thể được "nuôi" ngay trong các lò phản ứng sinh học khổng lồ giữa lòng thành phố.

Lò phản ứng sinh học
• 14:08 22/01/2026

Phương pháp xử lý tảo bằng Enzyme sinh học

Sử dụng enzyme sinh học để kiểm soát tảo đang trở thành xu hướng tất yếu trong nuôi tôm an toàn sinh học, giúp hạn chế rủi ro sốc môi trường và bảo vệ sức khỏe đàn tôm. Phương pháp này được xem là lời giải thay thế cho các biện pháp cắt tảo hóa học vốn tiềm ẩn nhiều hệ lụy dài hạn.

Tảo ao tôm
• 12:20 12/01/2026

Quorum sensing là gì? Khi vi khuẩn phối hợp gây bệnh

Liệu vi khuẩn có khả năng “giao tiếp” và phối hợp hành động để hạ gục tôm chỉ sau một đêm? Hãy cùng khám phá cơ chế Quorum Sensing để giải hiện tượng này.

Tôm
• 11:18 16/12/2025

Tìm hiểu cơ chế hoạt động trong đầu tôm

Tôm là minh chứng cho sự tối giản tàn nhẫn của tự nhiên, loại bỏ cổ, loại bỏ lồng ngực, ép tim và não vào chung một chỗ để tối ưu hóa phản xạ. Cấu trúc này tạo ra một cỗ máy sinh tồn siêu tốc độ nhưng không có đường lùi. Hiểu được sự chật chội bên trong khối đầu-ngực này chính là chìa khóa để hiểu tại sao tôm luôn là loài nhạy cảm nhất trong ao nuôi.

Đầu tôm
• 09:00 24/11/2025

Ngành thủy sản Gia Lai duy trì ổn định sản xuất, tăng cường giải pháp chống khai thác IUU

Trong tháng 01, hoạt động khai thác thủy sản tỉnh Gia Lai chịu tác động lớn của gió mùa Đông Bắc, thường xuyên xuất hiện gió mạnh và biển động, gây không ít khó khăn cho ngư dân.

Tàu cá
• 20:27 03/02/2026

Hơn nửa thập kỷ giữ lửa tại làng Vũ Đại với món cá kho trứ danh

Cá kho làng Vũ Đại không chỉ là món ăn truyền thống mà còn là biểu tượng văn hóa ẩm thực đặc sắc của vùng đất Hà Nam. Với quy trình chế biến kỳ công kéo dài hàng chục tiếng đồng hồ, món ăn này đã khẳng định vị thế đặc sản cao cấp trong các dịp lễ Tết.

Cá kho
• 20:27 03/02/2026

Nuôi tôm ao đất truyền thống hay ao nổi lót bạt mật độ cao

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp và dịch bệnh trên tôm ngày càng khó lường, người nuôi tôm Việt Nam đang đứng trước ngã rẽ quan trọng về việc lựa chọn mô hình canh tác.

Tôm thẻ
• 20:27 03/02/2026

Giải pháp giảm ô nhiễm từ ao nuôi cá tra thâm canh

Nuôi cá tra thâm canh đang mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho nhiều hộ dân. Tuy nhiên, đi kèm với hiệu quả kinh tế là nguy cơ ô nhiễm môi trường nước ao nuôi, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cá và môi trường xung quanh.

Cho cá ăn
• 20:27 03/02/2026

Ba việc người nuôi cần làm để cứu đàn cá rô phi khỏi bệnh TiLV

Virus TiLV là nỗi ám ảnh lớn nhất của nghề nuôi cá rô phi với tỷ lệ tử vong lên tới 90%. Do chưa có thuốc đặc trị, sự sống còn của đàn cá phụ thuộc hoàn toàn vào chiến lược phòng thủ chủ động. Dưới đây là ba hành động cấp bách và những nguyên tắc bất di bất dịch để bảo vệ đàn cá trước loại virus nguy hiểm này.

Cá rô phi
• 20:27 03/02/2026
Some text some message..