Người nuôi tôm hùm gặp khó khăn

Tôm hùm là đối tượng nuôi biển với quy mô lớn, tập trung tại 2 tỉnh Phú Yên và Khánh Hòa. Hiện 2 tỉnh này có khoảng 140.000 lồng nuôi tôm hùm, với sản lượng trên dưới 2.000 tấn/vụ nuôi. Trong hơn 2 tháng qua, việc Trung Quốc đóng cửa biên giới do lo ngại dịch bệnh COVID-19, khiến số lượng lớn tôm hùm không xuất khẩu được, trong khi nhiều hộ nuôi tôm lứa mới cũng e dè do giá giống và xăng dầu tăng cao kéo theo chi phí nuôi tôm tăng.

Xuân Thành - nơi được biết đến là vùng nuôi và cũng là vùng thương lái đến mua tôm hùm lớn nhất nhì Phú Yên, nhưng hơn 2 tháng qua, không khí xuất bán tôm hùm ở đây luôn vắng lặng. Buổi sáng, những ngư dân nuôi tôm hùm quy mô lớn như ông Tỏ (phường Xuân Thành, thị xã Sông Cầu, Phú Yên) chỉ mang mồi ra lồng cho tôm ăn rồi lại về, dù 30 trong 80 lồng tôm hùm thương phẩm của ông đã đến tuổi xuất bán. Mỗi ngày, chi phí tiền thức ăn cho 140 lồng tôm lên đến gần 6 triệu đồng.

Trước Tết Nguyên đán, giá tôm hùm bông loại 1 tới 2,1 triệu đồng/kg, tôm hùm xanh trên 1 triệu đồng nhưng hiện tôm hùm bông loại 1 từ 1kg trở lên/con giá bán chưa đến 1,2 triệu đồng/kg; tôm hùm xanh loại 1 giá 630.000 đồng/kg. Giá giảm nhưng ngư dân bán cũng khó bởi gần 3 tháng qua thương lái gần như dừng thu mua để xuất khẩu. Tại 2 tỉnh Phú Yên và Khánh Hòa, sản lượng tôm hùm bông và xanh đạt sản lượng trên dưới 2.000 tấn mỗi năm. Chi phí mỗi lồng nuôi tôm hùm mỗi ngày từ 80.000 - 150.000 đồng/ngày.

Ở những vùng nuôi tôm hùm lớn tại Phú Yên, Khánh Hòa, hộ nuôi ít nhất 50 lồng, nhiều đến 300 lồng. Vì vậy, chi phí thức ăn cho tôm hùm mỗi ngày đang là gánh nặng cho ngư dân nếu thị trường tôm hùm đóng băng kéo dài.

Hiện nay với 80% sản lượng tôm hùm là xuất khẩu qua đường tiểu ngạch sang Trung Quốc, chỉ khoảng 20% là tiêu thụ ở thị trường trong nước. Ảnh minh họa: DT

Xây dựng thương hiệu và nâng giá trị tôm hùm

Hiện nay với 80% sản lượng tôm hùm là xuất khẩu qua đường tiểu ngạch sang Trung Quốc, chỉ khoảng 20% là tiêu thụ ở thị trường trong nước. Mấu chốt của vấn đề là bà con đã quá phụ thuộc vào một thị trường. Chính vì vậy, làm sao để xuất khẩu tôm hùm chính ngạch và sang các nước khác là vấn đề đặt ra cho các địa phương, doanh nghiệp và ngành thủy sản.

Một trong những nỗ lực để đạt được mục tiêu này đó là quy hoạch lại vùng nuôi với sản lượng ổn định, xây dựng thương hiệu và chuỗi liên kết, để nâng cao giá trị tôm hùm. Mới đây, tôm hùm bông ở Phú Yên đã được Cục sở hữu trí tuệ - Bộ Khoa học và Công nghệ trao văn bằng bảo hộ chỉ dẫn địa lý. Đây là cơ hội giúp cho tỉnh Phú Yên mở rộng thị trường tiêu thụ tôm hùm bông, gia tăng chất lượng và giá trị tôm thương phẩm.

Thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên có khoảng 774 ha nuôi tôm hùm, với các giống tôm chủ yếu là tôm hùm bông và tôm hùm xanh. Khi tôm hùm bông thương phẩm được xác nhận chỉ dẫn địa lý là điều kiện quan trọng để nâng cao giá trị sản phẩm. Chính vì vậy, chính quyền địa phương đang xúc tiến thành lập Hiệp hội tôm hùm, tổ nuôi trồng cộng đồng và nhiều giải pháp hỗ trợ người nuôi tôm.

Phú Yên hiện trên 2.200 hộ nuôi tôm hùm bông với gần 35.000 lồng nuôi thương phẩm, sản lượng thu hoạch ước tính lên 150 tấn/năm; doanh thu khoảng 3.000 tỷ đồng mỗi năm, nhưng hoạt động nuôi của các hộ ngư dân vẫn mang tính nhỏ, lẻ, thiếu liên kết. Việc xây dựng hệ thống quản lý chỉ dẫn địa lý tại các cơ sở sản xuất kinh doanh sản phẩm tôm hùm bông Phú Yên sẽ tạo điều kiện để liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị.

"Người tiêu dùng sẽ dễ dàng chấp nhận sản phẩm, thậm chí sẽ được người tiêu dùng đánh giá cao so với sản phẩm khác cùng loại trên thị trường. Đây chính là điều kiện quan trọng nhất cho việc phát triển thương hiệu sản phẩm", ông Trần Lê Hồng - Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ cho hay.

Xu hướng tiêu dùng hiện nay của thị trường luôn đòi hỏi các sản phẩm phải có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng; nhãn hiệu hàng hóa được bảo hộ. Việc bảo hộ chỉ dẫn địa lý cho tôm hùm bông Phú Yên sẽ tạo niềm tin đối với người tiêu dùng về sản phẩm vì đây là sự cam kết sản phẩm được sản xuất theo quy trình chặt chẽ, an toàn, từ đó sẽ kích thích người tiêu dùng mua sản phẩm và khuyến khích được sản xuất, mở rộng thị trường.