Giải pháp dinh dưỡng và công nghệ nâng cao năng lực ngành tôm

Ngành tôm nước ta trong các nước châu Á đang mất dần thị phần vì giá thành cao (tăng từ 3,5 USD năm 2009 lên 3,7 USD năm 2023 với tôm cỡ 50-60 con/kg), tỷ lệ chết trong quá trình nuôi có khi lên tới 40-50%.

Tôm thẻ
Việc đổi mới công nghệ và các giải pháp để giảm giá thành là yêu cầu bắt buộc đối với tất cả các khâu trong chuỗi giá trị ngành tôm. Ảnh: Tép Bạc

Cần hạ giá thành gắn với chiến lược xây dựng thương hiệu và tiến sỹ Nguyễn Văn Tiến ở De Heus (doanh nghiệp có nhà máy sản xuất thức ăn tôm hiện đại, công suất 50.000 tấn/năm ở tỉnh Vĩnh Long) đề xuất “Giải pháp dinh dưỡng và công nghệ nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững ngành tôm Việt Nam”. 

Những vấn đề nóng của ngành tôm

Tiến sỹ Nguyễn Văn Tiến phân tích tổng quan những thách thức dọc theo chuỗi giá trị ngành tôm Việt Nam: Từ nguyên liệu- Sản xuất và phân phối thức ăn- Sản xuất giống-Trang trại- Thu mua, chế biến đến Nhập khẩu phân phối - Người tiêu dùng.

Ở khâu nguyên liệu: Giá cao (gián đoạn chuỗi cung ứng do biến đổi khí hậu, khủng hoảng chính trị và kinh tế); chất lượng biến động; nhiễm tạp chất; các yếu tố kháng dinh dưỡng trong hệ tiêu hóa ở tôm còn sơ khai. Vì vậy đang đòi hỏi nguyên liệu phải có chất lượng cao, dễ tiêu hóa.

Khâu sản xuất và phân phối thức ăn: Thị trường nhỏ lẻ; kênh phân phối phân phối thức ăn đến đại lý, trại nuôi lớn khá ổn định và hiệu quả nhưng từ đại lý đến hộ nuôi gặp trở ngại do người nuôi thường thanh toán chậm cho đại lý dẫn đến giá thức ăn bị đội lên cao.

Khâu sản xuất giống: Các chương trình chọn giống hiện chỉ chú trọng tính trạng tăng trưởng mà thiếu các chương trình chọn giống kháng bệnh; các trại nhỏ khó khăn khi sản xuất tôm giống sạch bệnh SPF. Giống tôm chất lượng cao thiếu sẵn có trong cung ứng.

Tôm giốngTôm giống. Ảnh: Tép Bạc

Ở hầu hết trang trại nuôi: Thiếu vốn và đảm bảo thanh toán; giá bán thấp; vận hành trại theo kinh nghiệm, thiếu khoa học; lựa chọn con giống, thức ăn, vật tư chưa thật đầy đủ. Nhiều trai còn thiếu hoặc không đúng các giải pháp an toàn sinh học, khử trùng. Quản lý sức khỏe tôm chưa khoa học; thiếu quy trình quản lý chất thải.

Khâu thu mua, chế biến: Việt Nam có hạ tầng và năng lực chế biến tốt; công nghệ chế biến hiện đại; năng lực chế biến sâu giúp đa dạng hóa sản phẩm giá trị gia tăng; giá nhân công cạnh tranh; có đủ năng lực đáp ứng yêu cầu chất lượng của mọi thị trường. 

Khâu nhập khẩu, phân phối: Giá nhập khẩu giảm; yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và minh bạch thông tin. Bên cạnh còn yêu cầu trách nhiệm xã hội và môi trường với các điều kiện xuất nhập khẩu ngày càng cao. 

Phía người tiêu dùng: Luôn yêu cầu giá bán thấp nhưng chất lượng cao; an toàn thực phẩm; sản phẩm đa dạng; yêu cầu về đóng gói và ghi nhãn; quảng cáo và thương hiệu. Ngày càng yêu cầu cao về trách nhiệm xã hội, môi trường và phát triển bền vững.

Qua phân tích chuỗi dọc như trên, thấy rõ những vấn đề nóng đang đặt ra với ngành tôm Việt Nam. Đó là cần phải: Giảm giá thành; tiết kiệm chi phí ở tất cả các khâu trong chuỗi; quản lý sức khỏe tôm; phát triển bền vững; quảng cáo và xây dựng thương hiệu.

Hiện nay, giá thành tôm ở Việt Nam cao hơn so với nhiều nước có sản lượng tôm lớn của thế giới. Vì vậy, việc đổi mới công nghệ và các giải pháp để giảm giá thành là yêu cầu bắt buộc đối với tất cả các khâu trong chuỗi giá trị ngành tôm.

Chiến lược nâng cao năng lực ngành tôm

Từ phân tích trên, Tiến sỹ Nguyễn Văn Tiến cho rằng, có thể tập trung vào sản xuất tôm chất lượng cao với chi phí thấp hơn bằng các giải pháp sau. Trước hết, cung cấp thức ăn cho tôm với thành phần dinh dưỡng cân đối, có công nghệ sản xuất tiên tiến, sản phẩm đa dạng, phù hợp các hệ thống nuôi với giá cạnh tranh. Tiếp theo, chuyển giao chương trình dinh dưỡng tôm với công nghệ nuôi mới nhất đến các trang trại trọng điểm để sản xuất tôm tăng trưởng nhanh, đồng đều, đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng.

Nhà cung cấp thức ăn cần hợp tác với nhà cung cấp giống để cung cấp cho trang trại nuôi tôm nguồn hậu ấu trùng chất lượng cao. Hợp tác chuyển giao các mô hình nuôi tôm có công nghệ mới, nâng cao hiệu quả sản xuất, với khả năng phát thải CO2 thấp. Đặc biệt, tiên phong áp dụng các giải pháp phát triển bền vững và kinh tế tuần hoàn trong ngành tôm, hướng tới mục tiêu “Tôm khỏe hơn- Trại xanh hơn”.

Tôm thẻGiá thành tôm ở Việt Nam cao hơn so với nhiều nước có sản lượng tôm lớn của thế giới. Ảnh: Tép bạc

Tiến sỹ Nguyễn Văn Tiến cũng giới thiệu chương trình dinh dưỡng tôm của De Heus đang tập trung triển khai là: Sản phẩm đa dạng, dinh dưỡng toàn diện (phù hợp với giai đoạn sinh trưởng), sản xuất bằng nguyên liệu được chọn lọc, sản xuất tối ưu (kiểm soát chất lượng theo chuẩn quốc tế ISO, HACCP, GLOBAL GAP, ÁC), phụ gia thức ăn giúp tôm cứng vỏ có màu sắc đẹp.

Chương trình dinh dưỡng tôm của De Heus cũng chú trọng hỗ trợ kỹ thuật: Có các dịch vụ Lab di động giúp người nuôi xác định mầm bệnh ngay tại trại. Chú trọng sức khỏe tôm và đảm bảo kinh tế tuần hoàn (phát thải carbon thấp, sử dụng phụ phẩm từ chế biến nông nghiệp, không sử dụng nguyên liệu động vật).

Đa dạng thức ăn tôm với chương trình dinh dưỡng tối ưu, nhằm tới mục tiêu năng suất, chất lượng và lợi nhuận cho từng vụ. Còn dịch vụ Lab di động xét nghiệm bệnh tôm bằng máy PCR do các kỹ thuật viên của De Heus thực hiện, đảm bảo trách nhiệm đầy đủ. 

Đổi mới xây dựng mô hình nuôi tôm

Tiến sỹ Nguyễn Văn Tiến cũng cho biết, De Heus đã hợp tác với các đối tác xây dựng mô hình nuôi tôm bền vững, có trách nhiệm môi trường. Mô hình kết hợp với chương trình dinh dưỡng toàn diện, đảm bảo đạt được cả hai mục tiêu lợi nhuận và phát triển bền vững.

Theo mô hình này, một trại nuôi tôm được xây dựng đầy đủ 7 hệ thống: 1/Bể ương vèo; 2/Ao nuôi tôm thương phẩm; 3/Ao xử lý trồng rừng ngập mặn; 4/Ao lắng trồng rong tảo; 5/Ao sẵn sàng; 6/Hệ thống lọc sinh học; 7/Nhà kho và nhà làm việc.

Đăng ngày 07/05/2024
Sáu Nghệ @sau-nghe
Góc nhìn

Hiện trạng cơ sở chế biến tôm cả nước

Ngày 22/5/2024, tại thành phố Cần Thơ, Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch giới thiệu báo cáo điều tra hiện trạng chế biến 2 sản phẩm chủ lực quốc gia là tôm nước lợ và cá tra. Sau đây là hiện trạng cơ sở chế biến tôm nước lợ.

Chế biến tôm
• 08:00 25/05/2024

Một mô hình nuôi tôm 3 giai đoạn có hiệu quả

Mô hình này triển khai năm 2023 ở tỉnh Sóc Trăng, Bạc Liêu có tỉ lệ thành công khoảng 71%. Đơn cử ông Nguyễn Văn Bảnh ở Vĩnh Châu (Sóc Trăng) nuôi 18 ao, cả năm 2023 thu 150 tấn tôm size 18-30 con/kg, lợi nhuận hơn 2 tỷ đồng; ông Trần Duy Đan ở tỉnh Bạc Liêu nuôi 10 ao, lợi nhuận hơn 3 tỷ đồng.

Ao nuôi tôm
• 13:54 22/05/2024

Giải pháp giúp tôm - lúa không bị sốc môi trường đầu mùa mưa

Đầu tháng 5/2024, vùng ĐBSCL xuất hiện những cơn mưa rào bất chợt làm môi trường nước thay đổi đột ngột, tôm nuôi dễ bị sốc, phát sinh dịch bệnh, nhất là với tôm-lúa diện tích lớn. Cán bộ kỹ thuật nêu những giải pháp giúp tôm không bị sốc môi trường.

Mô hình tôm lúa
• 10:06 17/05/2024

Dự án Aqua Xanh nuôi tôm bền vững ở Cà Mau

Từ tháng 5/2024 đến tháng 7/2026, tại huyện Cái Nước, tỉnh Cà Mau, triển khai thí điểm dự án Aqua Xanh với mục tiêu góp phần giảm ô nhiễm nguồn nước để thực hành nuôi tôm bền vững và sau đó mở rộng ra vùng ĐBSCL.

Mô hình nuôi tôm
• 10:16 13/05/2024

Hiện trạng cơ sở chế biến tôm cả nước

Ngày 22/5/2024, tại thành phố Cần Thơ, Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch giới thiệu báo cáo điều tra hiện trạng chế biến 2 sản phẩm chủ lực quốc gia là tôm nước lợ và cá tra. Sau đây là hiện trạng cơ sở chế biến tôm nước lợ.

Chế biến tôm
• 06:15 26/05/2024

Điểm khó của nuôi biển

Nuôi biển hiện nay gặp nhiều rào cản cho sự phát triển, bao gồm các yếu tố nội tại mỗi cá nhân, doanh nghiệp, hợp tác xã về sự dám làm, dám chinh phục mặt nước biển để nuôi trồng thủy sản đến các rào cản từ thiên nhiên khắc nghiệt, rào cản từ chính sách, pháp luật.

Nuôi biển
• 06:15 26/05/2024

Ưu và nhược điểm các loại nước nuôi tôm

Nuôi tôm là ngành nghề đã dần phổ biến cho người dân tại Việt Nam. Tuy nhiên, tại mỗi khu vực sẽ có chất lượng nước ao nuôi khác nhau. Mặc dù loại nước nào cũng có thể nuôi tôm nếu biết kiểm soát tốt các yếu tố môi trường, nhưng để làm rõ hơn về ưu và nhược điểm từng loại qua bài viết dưới đây cho mọi người cùng tham khảo!

Tôm thẻ chân trắng
• 06:15 26/05/2024

Xuất khẩu cá ngừ sang thị trường Nga

Sau một giai đoạn trì trệ do ảnh hưởng của cuộc xung đội Nga – Ukraine, xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam sang Nga đã phục hồi và có xu hướng ngày càng tăng. Kim ngạch xuất khẩu cá ngừ sang thị trường này đã tăng gấp đôi chỉ sau 3 năm.

Cá ngừ
• 06:15 26/05/2024

Tập hợp ngạnh các loài cá có độc bạn cần để ý

Trong tự nhiên, luôn tồn tại một số loài cá mà ngạnh của chúng chứa nọc độc, gây ra nỗi khiếp sợ cho con người. Sau đây, bài viết sẽ tập hợp ngạnh các loài cá có độc để các bạn để ý, có biện pháp an toàn khi sờ vào nhé!.

Cá có ngạnh độc
• 06:15 26/05/2024