Mô hình liên kết mới để phát triển ngành tôm

Chuỗi liên kết đã được triển khai đến tận đầm tôm của người dân, tuy vậy, các “nhà” trong chuỗi liên kết vẫn chưa tìm được tiếng nói chung, chuỗi chưa liên kết thật bền vững.

Mô hình liên kết mới để phát triển ngành tôm
Hiện nay, nông dân Cà Mau đã tin và sản xuất theo chuỗi liên kết, hướng đến sản xuất công nghệ cao.

Dân tin vào liên kết

Hợp tác xã (HTX) Dịch vụ Nuôi trồng thủy sản Cái Bát (xã Hòa Mỹ, huyện Cái Nước) thành lập hơn 6 năm trước, gồm 12 thành viên, với 47ha. Đến năm 2016, tham gia Dự án “Chuỗi giá trị tôm công bằng bền vững tại Việt Nam”, số thành viên HTX tăng lên 57 người và hiện tại là 127 thành viên, với 430ha đất nuôi tôm, trong đó có 90ha nuôi thâm canh, 10ha nuôi bán thâm canh, còn lại là quảng canh.

Trước đây, hoạt động nuôi tôm hầu hết là “mạnh ai nấy làm”, nhưng từ khi được Dự án hỗ trợ tập huấn về kỹ thuật nuôi tôm, nông dân được doanh nghiệp liên kết thực hiện chuỗi giá trị ngành tôm hỗ trợ 500 ngàn đồng/ha đối với nuôi quảng canh và 8 triệu đồng/ha đối với nuôi thâm canh. Ngoài ra, doanh nghiệp còn hỗ trợ HTX bảo hiểm an toàn điện, xây dựng nhà kho và thuê tư vấn tập huấn nâng cao năng lực cho thành viên HTX.

Ông Nguyễn Văn Lâm, Chủ tịch Hội đồng Quản trị, kiêm Giám đốc HTX Cái Bát, cho biết: “Thông qua dự án, HTX liên kết với các doanh nghiệp cả đầu vào lẫn đầu ra rất hiệu quả. Ngoài những hỗ trợ trên, thành viên HTX còn được mua con giống với giá rẻ hơn 15 đồng/con, thức ăn rẻ hơn 5.000 - 7.000 đồng/kg và thuốc thú y, chế phẩm sinh học… đều giảm 20 - 25% so với bên ngoài. Tôm nuôi khi thu hoạch được doanh nghiệp Thanh Đoàn thu mua với giá tương đương thị trường hoặc cao hơn 2.000 - 5.000 đồng/kg”. Chính từ hiệu quả và sự công khai, minh bạch trong tất cả các khâu hoạt động của ban lãnh đạo HTX, người nuôi bắt đầu nhận thức được những lợi ích khi tham gia sản xuất hợp tác, nên số lượng thành viên tăng lên rất nhanh.

Hiệu quả của liên kết, được kiểm chứng ở một góc nhìn khác về những khó khăn khi kinh tế hợp tác chưa phát huy vai trò, như chia sẻ của ông Lâm Thanh Dũng, Chủ nhiệm HTX Đoàn Kết (ấp Tân Long, xã Tân Duyệt, huyện Đầm Dơi), cho biết: “Dù mang tiếng là HTX nhưng trước giờ chủ yếu bán cho thương lái, chứ không hợp đồng được doanh nghiệp trực tiếp thu mua tôm, nên giá cả thường bị ép, thiệt thòi rất nhiều cho người nuôi tôm. Thậm chí có khi lên đầm, tìm thương lái không kịp, khiến tôm “rớt” nhiều, giảm lợi nhuận rất lớn”.

Lợi thế lớn, nhưng chưa “dành” cho người nuôi tôm

Theo thống kê của Chi cục Nuôi trồng thủy sản, trung bình hàng năm tổng sản lượng nuôi trồng thủy sản của tỉnh khoảng 225.000 tấn, riêng tôm khoảng 120.000 tấn. Toàn tỉnh có 28 công ty với 38 xí nghiệp chế biến thủy sản trực thuộc, tổng công suất thiết kế 190.000 tấn/năm.

Năng lực chế biến xuất khẩu thủy sản và thị trường xuất khẩu ngày càng được nâng cao và mở rộng. Hiện mặt hàng tôm Cà Mau đã có mặt tại 82 quốc gia và vùng lãnh thổ; các điều kiện về an toàn vệ sinh thực phẩm đều được tổ chức quốc tế chứng nhận; sản phẩm tôm chế biến đa dạng và phong phú theo yêu cầu của từng khách hàng. Đặc biệt, tôm sinh thái Cà Mau đã được Tổ chức Naturland (Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Đức)chứng nhận và giá trị được nâng lên hơn 10% so với giá thị trường.

Kết quả là vậy, nhưng trên thực tế người nuôi tôm không làm giàu từ chính nguồn lợi này, mà luôn “bấp bênh” bởi chuỗi liên kết giá trị chưa có sự phối hợp giữa các chủ thể là các doanh nghiệp. Doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất, cung ứng giống, thuốc, thức ăn, chế phẩm sinh học và các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu thủy sản hầu hết chỉ phát triển theo lĩnh vực của mình, chưa có sự liên kết với nhau. Đối với doanh nghiệp sản xuất giống, phải qua đại lý mới đến người nuôi. Còn doanh nghiệp chế biến thức ăn, hóa chất, chế phẩm sinh học, đến đại lý cấp 1, rồi cấp 2 mới đến tay người tiêu dùng dưới dạng hợp đồng.

Nhìn vào mô hình liên kết hiện nay, có thể thấy từ người nuôi đến xuất khẩu phải trải qua 4 giai đoạn. Cũng có nghĩa là số lợi nhuận mà người nuôi tôm thực sự nhận được giảm dần qua các giai đoạn ấy. Cuối cùng, người trực tiếp sản xuất ra con tôm, chịu nhiều vất vả, rủi ro nhất, lại chính là người chịu thiệt thòi nhiều nhất trong mô hình liên kết như hiện nay. Ông Châu Công Bằng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, thừa nhận: “Lợi thế thì nhiều, nhưng chuỗi liên kết trong sản xuất thủy sản còn nhiều bất cập. Phải mất 3 - 4 công đoạn, nông dân mới có thể đưa con tôm tiếp cận được thị trường xuất khẩu. Tất nhiên, qua mỗi giai đoạn ấy, người nuôi tôm sẽ mất dần lợi nhuận và người được lợi trực tiếp không ai khác lại chính là những người trung gian”.

nuôi tôm, liên kết ngành tôm, chuỗi giá trị tôm, nuôi tôm Cà Mau

Cà Mau được mệnh danh là “thủ phủ” ngành tôm của cả nước, nhưng liên kết sản xuất còn chưa chặt chẽ.

Xây dựng mô hình liên kết mới

Từ những thực tế đó, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn xây dựng mô hình liên kết mới, trong đó có sự tham gia tích cực và gắn trách nhiệm từ các bên trong chuỗi giá trị. Đối với người nuôi tôm: Một đơn vị diện tích đất nuôi tôm công nghiệp phải góp tối thiểu 25% vốn (qua máy móc, trang thiết bị, con giống, lao động, nhiên liệu…); doanh nghiệp cung cấp vật tư hỗ trợ người nuôi tôm tối thiểu 35% thông qua hình thức bán hàng trả sau không tính lãi. Còn về phía ngân hàng cho vay tối thiểu 40% vốn qua hình thức cho vay thế chấp.

Chuỗi liên kết mới sẽ là người nuôi tôm được mua trực tiếp con giống, thức ăn, thuốc thú y thủy sản từ doanh nghiệp với mức giá ưu đãi. Người nuôi tôm sẽ được bán trực tiếp con tôm cho doanh nghiệp chế biến, đóng gói bỏ qua 2 trung gian đầu mối. Theo đó, mô hình mới sẽ đặt trách nhiệm cho mỗi bên tham gia cùng có lợi.

Giải pháp được ngành chuyên môn đặt ra trong lúc này là đẩy mạnh doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn, tăng cường sự liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp; tăng cường từng khâu trong chuỗi liên kết này; tăng cường công tác cải cách hành chính, cải cách thể chế, chính sách; cải thiện môi trường đầu tư trong nông nghiệp; khuyến khích các ngân hàng tham gia vào chuỗi liên kết này.

Từ liên kết “4 nhà”, rồi mở rộng lên “6 nhà” là một chiến lược cho tương lai bền vững, bao gồm các thành viên của chuỗi: Nhà nông - nhà nước - ngân hàng - doanh nghiệp - người nuôi tôm - nhà phân phối. Quan trọng hơn hết là doanh nghiệp xuất khẩu cần minh bạch trong việc cung cấp các thông tin thị trường và yêu cầu chất lượng sản phẩm của khách hàng cho người sản xuất, nuôi trồng thủy sản để tổ chức sản xuất ra sản phẩm đáp ứng yêu cầu thị trường và khách hàng; góp phần đảm bảo chuỗi liên kết thủy sản phát triển bền vững, ổn định.

Tầm nhìn xa hơn, để mời gọi đầu tư vào ngành Nông nghiệp công nghệ cao, tỉnh Cà Mau còn ban hành nhiều chính sách ưu đãi khác: Tập trung đầu tư kết cấu hạ tầng kỹ thuật, đáp ứng nhu cầu phát triển sản xuất; tăng cường quản lý và nâng cao chất lượng các dịch vụ cung ứng đầu vào; ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp, giá thuê đất… nhằm đạt mục tiêu vùng nông nghiệp công nghệ cao đã đề ra.

Báo Ảnh Đất Mũi
Đăng ngày 05/07/2019
Phú Hữu
Nuôi trồng

Tiêu hủy trên 2 triệu con tôm giống không qua kiểm dịch

Ngày 16/11, Phòng Cảnh sát về Môi trường Công an tỉnh Bạc Liêu vừa phối hợp các đơn vị liên quan bắt và tiêu hủy hơn 2 triệu con tôm giống không qua kiểm dịch.

tiêu hủy tôm giống
• 14:37 18/11/2022

Chấn chỉnh việc buôn bán, sử dụng kháng sinh cấm trong nuôi trồng thủy sản

Ngày 9/11, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã có công văn gửi Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc tăng cường quản lý buôn bán, sử dụng thuốc thú y thủy sản trong nuôi trồng thủy sản.

Cần quản lý chặt chẽ chất kháng sinh trong nuôi trồng thủy sản. Ảnh: Tép Bạc
• 10:41 10/11/2022

Đừng nuôi tôm như... đánh số đề!

Giống tôm kháng bệnh có thể chậm lớn hơn, song sẽ khắc phục được bất lợi của thời tiết, dịch bệnh tại vùng nuôi tôm khu vực Bắc Trung bộ và các tỉnh phía Bắc.

Thu hoạch tôm. Ảnh: icdn.dantri.com.vn
• 09:41 03/11/2022

Bình Định: Đẩy mạnh công tác tuần tra kiểm soát và xử lý vi phạm trong lĩnh vực thủy sản

TTKN Bình Định phối hợp với Truyền hình Bình Định tổ chức tọa đàm tăng cường kiểm soát và xử lý vi phạm trong lĩnh vực thủy sản.

tọa đàm
• 11:58 02/11/2022

Nguyên nhân nước ao nuôi dễ bị hôi thối

Ngày nay với sự phát triển tại thị trường thủy sản, các ao nuôi tôm cá công nghiệp bắt đầu được hình thành với mật độ dày đặc mới có thể đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng. Tuy nhiên, nếu việc quản lý nước ao không chặt chẽ sẽ dẫn đến việc nước bị hôi thối.

Ao cá
• 10:56 28/02/2024

Bí quyết tối ưu hiệu quả từ nghề nuôi cá măng thương phẩm

Những năm gần đây, nghề nuôi cá măng thương phẩm ngày càng thu hút sự quan tâm và thịnh hành tại nhiều địa phương. Sự gia tăng mạnh mẽ trong nhu cầu tiêu thụ cá măng đã tạo nên một thị trường đầy tiềm năng và cạnh tranh.

Cá măng
• 10:36 27/02/2024

Làm sao để ổn định màu nước cho ao nuôi không thay đổi?

Để giúp tôm trong ao có một môi trường nuôi ổn định, phù hợp cho các hoạt động sinh trưởng thì việc duy trì màu nước rất quan trọng. Trong một số trường hợp, màu nước ao nuôi liên tục thay đổi, điều đó ảnh hưởng tôm như thế nào và làm sao để duy trì màu nước phù hợp?

Ao tôm
• 09:50 27/02/2024

Nuôi tôm nước lợ năm 2023 và giải pháp năm 2024

Ngày 23/2/2024, tại hội nghị “Triển khai nhiệm vụ phát triển ngành tôm nước lợ năm 2024” do Bộ NN&PTNT phối hợp UBND tỉnh Bạc Liêu tổ chức ở thành phố Bạc Liêu, Cục Thủy sản báo cáo nêu bức tranh khá toàn diện về kết quả năm 2023 và giải pháp trọng tâm cho năm 2024.

Tôm thẻ
• 09:56 26/02/2024

Cá chình điện có thật sự nguy hiểm?

Cá chình điện là loài cá nước ngọt độc đáo, có nguồn gốc từ Nam Mỹ và sở hữu khả năng phát điện mạnh mẽ. Những đặc điểm nhận diện nổi bật của cá chình điện bao gồm thân hình dài thuôn, da trơn, vây nhỏ, màu sắc sẫm và đặc biệt là cơ quan tạo điện. Vậy cá chình điện có ăn được không, cùng Tép Bạc tìm hiểu qua nội dung trong bài viết này nhé!.

Cá chình điện
• 09:23 29/02/2024

Nguyên nhân nước ao nuôi dễ bị hôi thối

Ngày nay với sự phát triển tại thị trường thủy sản, các ao nuôi tôm cá công nghiệp bắt đầu được hình thành với mật độ dày đặc mới có thể đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng. Tuy nhiên, nếu việc quản lý nước ao không chặt chẽ sẽ dẫn đến việc nước bị hôi thối.

Ao cá
• 09:23 29/02/2024

Loài huệ biển mới phát hiện có dáng bơi đẹp tựa vũ công

Gần đây, một tập thể nghiên cứu ở khu vực Nam Đại Dương đã phát hiện được một nhóm sinh vật biển mới lạ với tên gọi là Promachocrinus hay còn được gọi sao lông vũ Nam Cực. Trong số đó, họ đặc biệt bị thu hút bởi Promachocrinus fragarius - một loài sao lông vũ có đến 20 “cánh tay”

Promachocrinus fragarius
• 09:23 29/02/2024

Sử dụng vỏ chanh lên men bổ sung trong thức ăn của tôm thẻ chân trắng

Cây chanh là một loại cây có múi quan trọng, với sản lượng ước tính trên toàn thế giới là 20,8 triệu tấn vào năm 2021 (FAO FAOSTA, 2023). Quá trình chế biến chanh chính là sản xuất nước ép, dẫn đến sản xuất 20%−30% nước chanh và 50%−60% chất thải, chẳng hạn như lá và vỏ chanh.

Vỏ chanh
• 09:23 29/02/2024

Xuất khẩu tôm 2023, thách thức và cơ hội 2024

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) phân tích tình hình xuất khẩu tôm năm 2023 (nhấn mạnh vào 5 thị trường chính) đang đặt ra những thách thức và cơ hội cho năm 2024.

Tôm thẻ
• 09:23 29/02/2024