Mực nước sông Mekong thấp nhất 6 thập kỷ và mối lo từ đập thủy điện Trung Quốc

Nhiều chuyên gia và nhà môi trường học cho rằng, 11 con đập mà Trung Quốc đã xây dựng ở thượng nguồn sông Mekong là một trong những nguyên nhân gây ra các đợt lũ lụt, hạn hán lịch sử, làm sụt giảm mực nước con sông.

ngư dân
Ngư dân Campuchia kéo lưới trên sông Mekong. Ảnh: AFP

Số lượng cá tại hạ nguồn sụt giảm

Đối với nhiều người, sông Mekong không chỉ đơn thuần là một dòng sông mà còn là “mẹ của nước” – nơi cung cấp thực phẩm, năng lượng và kế sinh nhai, nuôi dưỡng sự sống của con người. “Đó không chỉ là một dòng sông mà còn là toàn bộ hệ thống hỗ trợ sự sống”, Pianporn Deetes – điều phối viên tại Thái Lan của International Rivers, tổ chức bảo vệ các dòng sông và cộng đồng ven sông, chia sẻ.

Sông Mekong là một trong những tuyến đường thủy dài nhất thế giới, bắt nguồn từ cao nguyên Tây Tạng, chạy dài hơn 4.000km, từ thượng nguồn xuống hạ nguồn, chảy qua các nước Trung Quốc, Myanmar, Lào, Thái Lan, Campuchia và Việt Nam trước khi đổ ra Biển Đông. Hàng chục triệu người đã dựa vào con sông này để có thực phẩm, nước uống, năng lượng và nguồn thu nhập.

Nhưng giờ đây, Pianporn Deetes – người tự gọi mình là “đứa con của sông Mekong” đang nỗ lực đấu tranh để cứu dòng sông mà bà gắn bó từ khi sinh ra. Hai bên bờ sông được bao quanh bởi các loại cây trồng, các đàn gia súc và những cây cầu phao tại các làng chài, nhưng số lượng các loài cá đang sụt giảm. Ủy hội sông Mekong – một tổ chức liên chính phủ gồm Campuchia, Lào, Thái Lan và Việt Nam - ước tính rằng số lượng cá tại đoạn sông này giờ đã ít hơn 40% so với 10 năm trước.

Nhiều chuyên gia và nhà môi trường học cho rằng, 11 con đập mà Trung Quốc đã xây dựng ở thượng nguồn sông Mekong, trong biên giới nước này, là một trong những nguyên nhân gây ra các đợt lũ lụt, hạn hán lịch sử, ảnh hưởng đến khu vực sinh sản của các loài cá và cuộc sống của người dân dọc theo con sông. Theo các nhà môi trường học, dòng chảy tự nhiên của con sông có thể bị phá vỡ do kế hoạch xây dựng thêm 11 con đập khác ở khu vực hạ lưu, phần lớn trong số này do các công ty Trung Quốc tài trợ.  

Bà Pianporn Deetes cho biết: “Chúng tôi không nói về một, hai người hay một hai vấn đề. Điều chúng tôi muốn nói đến là số lượng lớn người dân và nền kinh tế trong khu vực”. Sự suy giảm trữ lượng cá đã tạo ra nhiều thách thức đối với cuộc sống của các ngư dân. Ngôi làng đánh cá ở huyện Chiang Saen đã trở nên thưa thớt đến nao lòng. Có 18 cầu phao cho tàu thuyền nhưng chỉ có 5 ngư dân sinh sống. Ông Singkham Wantanam, 64 tuổi, người đã theo nghề đánh cá từ năm 12 tuổi chia sẻ rằng, có những ngày ông không bắt được một con cá nào. “Cứ 2 đến 3 ngày lại tiếp diễn tình trạng như vậy”, ông nói.

Nhà bảo vệ môi trường Niwat Roykaew, 61 tuổi, người sáng lập Nhóm bảo tồn Rak Chiang Khong: “Khi dòng sông gặp vấn đề, những người sinh sống bên cạnh dòng sông cũng đối mặt với rất nhiều vấn đề. Họ không có thức ăn vì không có cá”.

đập thủy điện
Đập thủy điện Trung Quốc. Ảnh Xinhua

Cảnh báo hệ lụy từ đập thủy điện Trung Quốc

Đối với các con đập mà Trung Quốc đã xây dựng, ông Niwat Roykaew khẳng định, điều quan trọng là phải giảm tác động tiêu cực của chúng. “Cần phải có những cuộc thảo luận về khối lượng nước được xả ra, cách thức xả nước như thế nào và thời gian thực hiện điều này”.

Theo Ủy hội sông Mekong, mực nước tại con sông này đang ở mức thấp nhất trong hơn 60 năm qua. Phía Trung Quốc cho rằng, biến đổi khí hậu và lượng mưa giảm là nguyên nhân gây ra tình trạng đó. Trung Quốc cũng phủ nhận việc các con đập của nước này đã dẫn tới việc sụt giảm số lượng cá ở hạ nguồn và bác bỏ cáo buộc họ đã không báo trước cho các nước hạ lưu sông Mekong về hoạt động của các con đập.

Căng thẳng liên quan đến Mekong ngày càng thu hút sự chú ý của khu vực và toàn cầu. Năm 2021, Ủy hội sông Mekong và ASEAN đã tổ chức cuộc họp chính thức đầu tiên về đảm bảo an ninh nguồn nước, trong đó có sự tham gia của tất cả các nước thuộc khu vực sông Mekong, ngoại trừ Trung Quốc.

Vấn đề sông Mekong cũng trở thành một điểm nóng trong quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc. Năm 2020, Mỹ đã công bố thiết lập Quan hệ Đối tác Mekong-Mỹ nhằm chống lại ảnh hưởng của Trung Quốc trong khu vực.

Theo chuyên gia Niwat Roykaew, có nhiều dấu hiệu cho thấy, Bắc Kinh đang cố gắng thay đổi cách tiếp cận của mình khi đối mặt với phản ứng trong khu vực. Chuyên gia Niwat Roykaew cũng nói rằng ông vẫn hy vọng từ việc các nhà hoạt động Thái Lan đẩy lùi kế hoạch của Trung Quốc vào năm 2020 nhằm biến nhiều khu vực trên sông Mekong thành “một con kênh” cho các tàu container khổng lồ.

Theo NBC
Đăng ngày 09/02/2022
Hồng Anh
Thế giới

Triển vọng cho thị trường tôm Việt Nam tại Australia năm 2023

Theo thống kê của Tổng cục Hải quan, tính chung 8 tháng đầu năm 2023, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang thị trường Úc đạt 197,67 triệu USD, giảm 20,16% so với cùng kỳ năm 2022.

Chế biến tôm
• 11:44 30/09/2023

Đánh giá sự tích lũy kim loại nặng ở tôm sú nuôi tại đầm Chilika

Tôm là một trong những nguồn thực phẩm phổ biến nhất ở mọi quốc gia vì chúng là nguồn cung cấp protein, chất dinh dưỡng, vitamin, chất chống oxy hóa, axit amin thiết yếu và axit béo không bão hòa đơn tuyệt vời và ít calo (Bernard et al. cộng sự, 2016).

Tôm sú
• 12:06 20/09/2023

Hội Nghề cá Việt Nam phản đối hành vi bạo lực của Trung Quốc trên biển

Theo Hội Nghề cá Quảng Ngãi, trong các tháng gầy đây, Trung Quốc đã nhiều lần vi phạm chủ quyền, các quyền biển đảo của Việt Nam, vi phạm luật pháp quốc tế.

Biển Đông
• 16:48 07/09/2023

Sự thay đổi của nuôi trồng thuỷ sản nhằm nâng cao phúc lợi của cá và tôm

Hiện nay trên thế giới, có nhiều bằng chứng mới đang xuất hiện cho thấy cá và tôm có thể trải qua cảm giác đau đớn, điều này gây ra các vấn đề liên quan đến đạo đức và cả chất lượng thịt của tôm và cá.

Cá
• 09:59 03/09/2023

Triển vọng cho thị trường tôm Việt Nam tại Australia năm 2023

Theo thống kê của Tổng cục Hải quan, tính chung 8 tháng đầu năm 2023, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang thị trường Úc đạt 197,67 triệu USD, giảm 20,16% so với cùng kỳ năm 2022.

Chế biến tôm
• 23:31 30/09/2023

Top 5 loài cá đắt nhất thế giới khiến bạn phải trầm trồ

Cũng giống với thế giới trên cạn, môi trường dưới nước cũng luôn chứa đựng nhiều loài sinh vật cả phong phú lẫn quý hiếm. Dưới đây, Tép Bạc sẽ đề cập đến top 5 loài cá đắt nhất thế giới. Với giá tiền được công khai trên mỗi loài, chắc chắn bạn sẽ trầm trồ.

Cá biển
• 23:31 30/09/2023

Top 10 loài cá nguy hiểm nhất thế giới

Đại dương bao la ẩn chứa hàng ngàn sinh vật đa dạng, độc đáo về màu sắc, kích thước khác nhau. Trong bài viết này, hãy cùng khám phá 10 loài cá nguy hiểm nhất trên hành tinh. Hãy cùng tìm hiểu về tên gọi, đặc điểm hình dáng và tính chất của những chú cá này nhé.

Cá biển
• 23:31 30/09/2023

Giải thích các khái niệm cơ bản trong nuôi tôm

Với việc nuôi tôm chủ yếu là từ kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm nuôi hay được bạn bè nuôi tôm chia sẻ thì có thể có những khái niệm đã được bà con nông dân truyền miệng nhau sử dụng nhưng có thể đã hiểu sai hoặc chưa hiểu rõ về nó.

Tôm giống
• 23:31 30/09/2023

Sự hình thành khí độc NO2, NH3 trong ao nuôi tôm thẻ chân trắng

Khí độc NH3, NO2 hình thành từ các nguồn khác nhau có trong ao nuôi tôm thẻ chân trắng như chất lơ lửng, phù sa lắng tụ, xác tảo chết, thức ăn dư thừa, phân tôm, vỏ tôm lột, xác tôm chết, bùn đáy ao tồn lưu do sên vét vụ nuôi trước không triệt để.

Nưới ao tôm
• 23:31 30/09/2023