Nguyên nhân và biện pháp trị bệnh đen thân trên cá rô đồng

Dạo gần đây, Cá rô đồng nuôi thâm canh thường gặp tình trạng đen thân, tưa mang, xù vảy, thân lở loét, sưng nội tạng.... Việc chẩn đoán, điều trị rất khó khăn, thường kéo dài, khó trị dứt điểm.

Cá rô đồng
Cá rô đồng

Cá rô đồng là loài cá bản địa, có sức chịu đựng tốt với điều kiện môi trường không thuận lợi, luôn biến động liên tục bởi thời tiết, khí hậu, thông số môi trường. Hiện nay, cá rô đồng được bà con nuôi thâm canh, mật độ thả nuôi khá cao. Thường bà con thả nuôi từ cá bột, mật độ trung bình 500.000 – 1.000.000 cá bột/1.000 m2 ao, sau thời gian nuôi 4,5 - ≥ 5 tháng thì tiến hành thu hoạch cá thương phẩm. Tuy nhiên, do nuôi mật độ cao nên tỷ lệ sống của cá thả nuôi từ giai đoạn cá bột, đến khi thu hoạch cá thương phẩm thường rất thấp. Trung bình, tỷ lệ sống các mô hình nuôi cá rô đồng hiện nay dao động từ 5 – 10 %, một số rất ít mô hình nuôi đạt ≤ 15 %. 

Nguyên nhân mắc bệnh 

Rất nhiều nguyên nhân tác động, ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ sống của cá. Trong suốt quá trình nuôi, từ tháng nuôi đầu tiên đến khi thu hoạch, cá hay bị hiện tượng đen thân, tưa mang, xù vảy, lở loét cơ thể, viêm sưng hoặc kèm theo xuất huyết nội tạng.  

Cải tạo và xử lý ao ban đầu, xử lý nguồn nước nuôi không triệt để, là nguyên nhân làm môi trường nước nuôi không đạt yêu cầu. Nguồn gốc giống, chất lượng cá giống, vấn đề trùng huyết do di truyền lai gần, cũng là nguyên nhân làm sức khỏe cá suy giảm, sức đề kháng kém, tạo điều kiện cho các địch hại tấn công. Sử dụng thuốc kháng sinh, hoá chất quá nhiều, liên tục, làm môi trường nước nuôi ô nhiễm, vi khuẩn lờn thuốc. Cùng thời điểm với hiện tượng trên, chất lượng nguồn nước nuôi cá thường kém, thông số môi trường nước không đạt yêu cầu.  

Cá rô đồngChất lượng nguồn nước xấu, thông số môi trường bất lợi, biến động thời tiết rất thuận lợi cho vi khuẩn tấn

Thời tiết chuyển xấu, ngày nắng nóng, đôi khi kèm mưa lớn bất chợt, đêm nhiệt độ xuống thấp, chênh so ban ngày 8 – 10 độ C khiến cá bị sốc nhiệt. Nắng nóng kéo dài khiến tảo độc như tảo lam, tảo mắt, phát triển mạnh trong ao nuôi. Chất lượng, định lượng thức ăn không hợp lý, gây dư thừa, ô nhiễm nguồn nước. Chất lượng nguồn nước xấu, thông số môi trường bất lợi, biến động thời tiết rất thuận lợi cho nấm, ký sinh trùng, vi khuẩn như Edwardsiella ictalurid, Aeromonas sp, Streptococcus…trong ao phát triển, tấn công, gây hại cho cá nuôi.  

Biểu hiện bệnh của cá 

Cá rô đồng bị bệnh có một hoặc nhiều dấu hiệu như sau: 

- Cá bơi lội, di chuyển khó khăn, hay xuất hiện mé bờ, bơi lờ đờ trên mặt nước, cá búng, nhảy lên khỏi mặt nước, cá hay lao nhanh về phía trước, bơi lội vô hướng, tụ tập số lượng lớn nơi nước chảy vô ao. 

- Da cá chuyển từ màu sáng sang tối sẫm, đen hoặc trắng nhạt, có hiện tượng xuất huyết dưới da, mưng mủ, ghẻ, hoại tử.  

- Mang tưa rách, lá mang, tia mang, chuyển từ màu hồng đỏ sang hồng nhạt hoặc trắng, mang bị rách, tưa, đứt từng mảng.  

- Vảy cá xù lên, bong ra từng mảng, xuất hiện vết thương nơi vảy tổn thương. Mắt cá lồi dần, chuyển từ trong sang đục, mưng mủ.   

- Hậu môn sưng to, lồi ra ngoài, xuất huyết hậu môn. Bụng cá trương to, tiến hành mổ cá, nội tạng xuất huyết, nội quan viêm, sưng tấy. Ruột ít hoặc không có thức ăn.  

- Nấm, ký sinh trùng bám nhiều bên ngoài cơ thể cá, ký sinh trùng bên trong nội tạng.   

- Cá đớp móng (các bong bóng nhỏ do cá ăn mồi trên mặt nước tạo nên) chậm , bong bóng lâu tan, do nhiều nhớt trong miệng không được làm sạch. Cá giảm hoặc bỏ ăn, cá chết số lượng tăng dần. 

Bên cạnh đó, việc nguồn nước ô nhiễm, keo đặc, có nhiều bọt lâu tan nổi trên mặt nước, nước ao bốc mùi tanh, hôi thối cũng là dấu hiệu quan trọng nhận biết sức khỏe cá không tốt.  

Ao cá rô đồngKhi cho ăn lại, nên bắt đầu bằng lượng ăn 50% so với lúc đầu. Ảnh: navifeed.vn

Phương pháp phòng ngừa  

Trước khi tiến hành vụ nuôi, bà con nên sên vét bùn đáy, di chuyển bùn ra khỏi ao nuôi, gia cố bờ, cống, trảm mọi, bón vôi sống CaO hoặc Ca(OH)2, liều lượng 25 – 30 kg/100m2 ao, phơi ao 3 – 5 ngày (chỉ phơi khô ao trong trường hợp ao không bị phèn đáy).  

Lấy nước qua túi lọc vào ao lắng, lắng lọc kỹ bằng thuốc tím (KMnO4); PAC (Poly Aluminum Chloride), diệt tảo độc bằng hydrogen peroxide (H2O2) hay còn gọi là oxy già. Xử lý kim loại nặng, bà con có thể dùng EDTA (Ethylene Diamine Tetraacetic Acid), xử lý nước bằng Chlorin Ca(ClO)2, Trichlorocyanuric axít - TCCA (C3N3O3Cl3), Benzalkonium Chloride (BKC), Iodine (I2)…liều lượng sử dụng theo nhà sản xuất sản phẩm hướng dẫn trên bao bì. Nước sau khi xử lý kỹ, dẫn qua ao nuôi sử dụng. Quá trình thay nước, bà con nên dùng nguồn nước đã qua xử lý các loại hoá chất trên.  

Sử dụng nguồn giống khoẻ, có nguồn gốc rõ ràng, thả nuôi mật độ 300.000 – 500.000 cá bột/1.000 m2 ao. Cá bột nên thực hiện công đoạn ương ao riêng, sau 1 tháng ương, bà con chặt lồng lọc cá, loại bớt cá đực, chuyển sang ao nuôi thương phẩm, thả nuôi mật độ 100 – 200 cá giống cỡ 300 con/kg/1.000 m2 ao.  

Trong quá trình nuôi thương phẩm, bà con chọn thức ăn công nghiệp có hàm lượng đạm 40 – 27% theo giai đoạn phát triển, theo trọng lượng cá nuôi và tháng nuôi. Sử dụng viên thức ăn từ size dạng mảnh đến 4.0 mm. Bà con cần định lượng thức ăn theo nhu cầu sử dụng thực tế của cá, đảm bảo tỷ lệ cho ăn từ 10 – 3 % so với trọng lượng thân cá, phụ thuộc giai đoạn phát triển, trọng lượng cá nuôi và tháng nuôi. 

Cá rô đồng thương phẩmCá rô đồng thương phẩm đạt kích cỡ đồng đều, dày thịt  

Biện pháp cải thiện hiệu quả 

Trong quá trình nuôi, khi cá có dấu hiệu bị bệnh, bà con tiến hành ngưng không cho cá ăn 1- 2 ngày. Thay 20–30 % nước, dùng Chloramine B (C6H5SO2NClNa); Iodine (I2) để diệt vi khuẩn, nấm, ký sinh trùng… trong nước, liều dùng theo hướng dẫn nhà sản xuất. Ban đêm đánh bổ xung Cao hoặc Ca(OH)2, liều 2 – 3 kg/100m2 ao, cải thiện nền đáy. Ban ngày đánh vi sinh EM ủ, kết hợp đường và Vitamin C.  

Khi cho ăn lại, nên bắt đầu bằng lượng ăn 50% so với lúc đầu, sau đó nâng dần theo nhu cầu sử dụng của cá. Thức ăn nên chủ động bổ xung chất hỗ trợ gan như Sorbitol, Methionine, Choline, Inositol, Beta glucan, B12, Premix, Acid hữu cơ, Acid amin thiết yếu, khoáng chất, vi sinh đường ruột có lợi như Lactobacillus, Bacillus sp, Bacillus subtilis, Saccharomyces, Streptococcus sp …các Enzyme tiêu hóa như Amylase, Cellulase, Protease, lipase, Phytase, chế phẩm sinh học Probiotic, Prebiotic… 

Bà con hạn chế sử dụng kháng sinh trong quá trình nuôi, trong trường hợp bất đắc dĩ phải sử dụng, bà con nên sử dụng không quá 5 ngày, tốt nhất 3 ngày, sau đó ngưng thuốc, tập trung giải độc gan, tăng cường sức khoẻ, đề kháng cho cá. Sau tháng nuôi đầu tiên, định kỳ, bà con dùng Praziquantel, Ivermectin, Albendazole, Fenbendazole… sổ ký sinh trùng cho cá, liều lượng theo hướng dẫn của công ty sản xuất thuốc. Sau khi sổ cần diệt khuẩn nước, tập trung tăng cường sức khoẻ cho cá, tăng đề kháng, giúp cá tăng trưởng, phát triển nhanh.  

Đăng ngày 22/12/2023
Lý Vĩnh Phước @ly-vinh-phuoc

Dùng muối tắm cho cá tầm mang lại lợi ích gì?

Việc tắm muối cho cá tầm có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe của cá, giúp chúng loại bỏ ký sinh trùng, giảm căng thẳng và tăng cường hệ miễn dịch. 

Cá tầm
• 10:05 20/06/2024

Xử lý tôm bị mềm vỏ sau mưa nhiều

Nuôi tôm là một nghề đầy tiềm năng và mang lại thu nhập ổn định cho nhiều nông dân ở các vùng ven biển Việt Nam. Tuy nhiên, nghề nuôi tôm cũng gặp phải không ít khó khăn, trong đó có tình trạng tôm bị mềm vỏ sau khi trời mưa. Vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng và giá trị thương phẩm của tôm mà còn gây thiệt hại kinh tế cho người nuôi. Hiểu rõ nguyên nhân và tìm ra các biện pháp khắc phục là điều cần thiết để đảm bảo hiệu quả nuôi tôm.

Tôm thẻ chân trắng
• 09:00 19/06/2024

Tiết kiệm và hiệu quả từ mô hình nuôi cá trong thùng nhựa tại nhà

Mô hình nuôi cá trong thùng nhựa tại nhà đang trở thành xu hướng phổ biến không chỉ ở Việt Nam mà còn trên toàn thế giới. Với những lợi ích về kinh tế và môi trường, phương pháp này mang lại một cách tiếp cận mới, hiệu quả và tiết kiệm cho những ai muốn tự cung tự cấp thực phẩm sạch ngay tại nhà.

Nuôi cá
• 11:17 18/06/2024

Mối liên quan của pH và NO2 trong ao nuôi tôm

Khí độc NO2 hình thành do sên vét, cải tạo ao ban đầu trước vụ nuôi thực hiện kém hiệu quả. Không loại được triệt để lượng bùn cũ trong ao, để bùn tồn số lượng nhiều. Nguồn nước giàu phù sa, chất lơ lửng, lợn cơn…không qua hệ thống ao lắng lọc, vào trực tiếp ao nuôi, là nguyên nhân hình thành khí độc NO2.

Tôm
• 14:19 12/06/2024

Bình Định ban hành kế hoạch chống khai thác IUU và phát triển bền vững ngành thủy sản

UBND tỉnh Bình Định vừa ban hành Kế hoạch hoạch Thực hiện Nghị quyết số 52/NQ-CP ngày 22/4/2024 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động và Kế hoạch của Chính phủ triển khai Chỉ thị số 32- CT/TW ngày 10/4/2024 của Ban Bí thư về công tác chống khai thác IUU và phát triển bền vững ngành thủy sản tỉnh Bình Định.

Nuôi trồng thủy sản
• 18:46 21/06/2024

Enrofloxacin có hại hay lợi khi sử dụng trong nuôi tôm

Nuôi tôm là một ngành công nghiệp quan trọng đối với nhiều nông dân Việt Nam, góp phần không nhỏ vào nền kinh tế nông nghiệp của đất nước. Trong quá trình nuôi tôm, việc sử dụng kháng sinh để phòng và điều trị bệnh là điều không thể tránh khỏi.

Kháng sinh
• 18:46 21/06/2024

Tôm bị đen mang: Nguyên nhân và hướng xử lí

Bệnh đen mang là tên gọi chung cho hiện tượng mang của tôm nuôi chuyển từ màu trắng trong bình thường sang màu đen hoặc nâu đen do các tác nhân sinh hóa khác nhau. Tuy không còn xa lạ gì với bà con nuôi tôm nhưng nếu không phát hiện và điều trị kịp thời bệnh đen mang sẽ gây ra các loại bệnh nặng khác như: Bệnh đốm trắng, bệnh đầu vàng,…

Tôm đen mang
• 18:46 21/06/2024

Dùng muối tắm cho cá tầm mang lại lợi ích gì?

Việc tắm muối cho cá tầm có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe của cá, giúp chúng loại bỏ ký sinh trùng, giảm căng thẳng và tăng cường hệ miễn dịch. 

Cá tầm
• 18:46 21/06/2024

Rút ngắn thời gian nuôi để tôm về size lớn nhanh chóng

Trong ngành nuôi tôm, việc rút ngắn thời gian nuôi để tôm nhanh đạt kích cỡ lớn là một trong những mục tiêu quan trọng nhằm tối ưu hóa lợi nhuận và hiệu quả kinh tế. Để đạt được điều này, người nuôi cần nắm vững các phương pháp nuôi hiệu quả, am hiểu về thời gian sinh trưởng và biết khi nào tôm đạt kích cỡ tối ưu để thu hoạch.

Tôm thẻ
• 18:46 21/06/2024
Some text some message..