Nhìn nhận toàn diện để hiểu rõ khái niệm “dinh dưỡng chính xác” trong nuôi trồng thủy sản

Cùng với sự phát triển của ngành nuôi trồng thủy sản, khái niệm “dinh dưỡng chính xác” đã xuất hiện và ngày càng được chú ý. Hiểu biết về các yêu cầu dinh dưỡng của vật nuôi, các yếu tố ảnh hưởng đến các yêu cầu này và sau đó thực hiện các chiến lược quản lý chính xác là điều cần thiết để xây dựng một mô hình nuôi bền vững và phát triển mạnh mẽ. Một số nhà nghiên cứu đã định nghĩa dinh dưỡng chính xác có nghĩa là thành phần dinh dưỡng trong thức ăn phải đáp ứng các yêu cầu về hiệu suất sản xuất tối ưu.

dinh dưỡng thủy sản chính xác
Sản xuất thức ăn cá tra trong quy mô phòng thí nghiệm. Ảnh: Uyên Đào.

Để có được một cái nhìn toàn diện về tất cả các yếu tố góp phần điều chỉnh dinh dưỡng chính xác, cần phải có một cách tiếp cận đa ngành. Trên thực tế, chế độ dinh dưỡng chính xác phải bao gồm khảo sát toàn diện về nền tảng di truyền, thói quen sống, đặc điểm trao đổi chất, môi trường sinh thái nước và các yếu tố khác của động vật.

Quy định dinh dưỡng chính xác bao gồm mọi cấp độ, từ gen, tế bào và mô cho đến toàn bộ cơ thể sinh vật. Thông qua tương tác với gen, các chất dinh dưỡng kích hoạt hoặc ức chế các con đường/mạng lưới tín hiệu trong tế bào, điều chỉnh sự biểu hiện gen và tổng hợp protein, sau đó ảnh hưởng đến thành phần, hàm lượng và vị trí tích lũy dinh dưỡng của carbohydrate, lipid, protein và các nguyên tố vi lượng. Trong bài đánh giá này, chúng tôi đề xuất rằng “dinh dưỡng chính xác” cần được tìm hiểu và thực hiện đồng thời từ các khía cạnh khác nhau như “cho ăn chính xác”, “chuyển hóa chính xác”, “đầu ra chính xác” và “hỗ trợ chính xác”. 


Tôm thẻ chân trắng bắt mồi. Ảnh: Tepbac.

Cho ăn chính xác

Cho ăn chính xác là một kỹ thuật quan trọng để giảm hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) từ đó người nuôi có thể thu được nhiều lợi nhuận hơn. Cụ thể, luôn có một hoặc nhiều chất dinh dưỡng thừa hoặc thiếu, dẫn đến lãng phí nguyên liệu thức ăn, tăng chi phí và gây ô nhiễm môi trường.

Để cải thiện việc sử dụng chất dinh dưỡng, giảm thiểu chất thải và đạt được một môi trường nuôi sạch, việc cho ăn chính xác đòi hỏi sự hiểu biết tốt về nền tảng di truyền, nhu cầu dinh dưỡng và môi trường sống của từng loài.

Chuyển hóa chính xác

Trong hệ tiêu hóa, thức ăn sau khi vào cơ thể cá phải được chia nhỏ thành chất bột đường, chất đạm, lipid và vitamin trước khi chúng có thể được hấp thụ bởi ruột và chuyển hóa trong các cơ quan cung cấp năng lượng cho cá sống và phát triển.

Ví dụ, trong cá, não-gan-ruột đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh hành vi cho ăn và sự trao đổi chất. Hơn thế nữa, cơ chế hoạt động của các chất dinh dưỡng phức tạp một cách đáng kinh ngạc. Người ta không thể phát triển các chiến lược để quản lý một sinh vật mà không hiểu về quá trình trao đổi chất của sinh vật đó. Vì vậy, hiểu biết đúng về quá trình chuyển hóa, trao đổi chất của vật nuôi sẽ giúp ích nhiều trong việc nâng cao chất lượng dinh dưỡng. 

Đầu ra chính xác

Cùng với sự hiện đại hóa của xã hội, nhu cầu của người tiêu dùng về chất lượng sản phẩm thủy sản ngày càng cao. Vì vậy, việc xác định các phương pháp cung cấp cho người tiêu dùng các sản phẩm thủy sản chất lượng cao, đảm bảo dinh dưỡng luôn là một thách thức lớn mà ngành nuôi trồng thủy sản đang phải đối mặt. 

Hỗ trợ chính xác

Hỗ trợ chính xác được định nghĩa là việc sử dụng và phát triển các cơ sở hạ tầng, công nghệ, phương pháp mới hỗ trợ hữu ích ví dụ như cải tiến xây dựng hệ thống loại bỏ chất thải ô nhiễm hay phát triển phương pháp thống kê, đánh giá hiệu quả hơn. 

Ngoài ra, sự tích lũy các nguyên tố dinh dưỡng khác nhau có thể đạt được thông qua các phương pháp can thiệp thủ công. Ví dụ, khi cho cá trắm cỏ ăn đậu tằm trong thời gian dài, độ cứng và độ giòn của cơ cá được cải thiện đáng kể. Đáng chú ý là vị trí tích lũy của mô mỡ đóng một vai trò đáng kể trong chất lượng của cá. Loại và hàm lượng chất béo trong cơ quyết định chất lượng của sản phẩm. Hàm lượng chất béo khác nhau giữa các loài cá khác nhau. Ví dụ, cá biển chẳng hạn như cá bơn có ít chất béo ở cơ hơn, trong khi cá hồi chứa rất nhiều chất béo trong cơ của chúng. Trên thực tế, việc lưu trữ và phân phối chất béo trong cá là một quá trình phức tạp được điều chỉnh bên trong bởi gen và bên ngoài bởi môi trường. 

Trong tương lai, cần nghiên cứu chuyên sâu thêm để có thể phát triển các nền tảng phần mềm quản lý nuôi trồng thủy sản tuyệt vời hơn bằng cách tích hợp khoa học máy tính và thống kê sinh học với kỹ thuật sản xuất. Nhìn chung, dinh dưỡng chính xác không chỉ là một khái niệm theo nghĩa đen, đó còn là công nghệ và lý thuyết đảm bảo cho sự phát triển bền vững của ngành nuôi trồng thủy sản.

References: Precision nutritional regulation and aquaculture. Zhang, Y., Lu, R., Qin, C., & Nie, G. (2020). Aquaculture Reports, 18, 100496. https://doi.org/10.1016/j.aqrep.2020.100496

Đăng ngày 06/07/2021
Uyên Đào
Kỹ thuật

Tổng quan về công nghệ MBBR trong nuôi trồng thủy sản

MBBR là Moving Bed Biofilm Reactor, hứa hẹn là công nghệ xử lý nước thải ưu việt trong nuôi trồng thủy sản.

công nghệ MBBR
• 18:17 25/09/2021

Xử lý nước thải chế biến thủy sản bằng công nghệ SNAP

Xử lý nước thải chế biến thủy sản bằng công nghệ SNAP không chỉ loại bỏ hiệu quả nồng độ Ammonium mà còn xử lý đến 90% chất hữu cơ.

Chế biến cá tra
• 07:00 22/04/2020

Quan trắc nước nuôi trồng thủy sản bằng cảm biến nano

Sử dụng được cả trên bờ, dưới nước để quan trắc chất lượng nước, hệ thống cảm biến nano do Viện Công nghệ nano (INT) thuộc Đại học Quốc gia TPHCM nghiên cứu giúp người nuôi trồng thủy sản yên tâm khi chất lượng nước nuôi được cảnh báo tự động kịp thời khi có sự cố.

Quan trắc nước nuôi trồng thủy sản
• 14:35 05/02/2020

Lưu ý về môi trường trong ao nuôi tôm nước lợ

Quản lý môi trường ao nuôi tôm nước lợ là khâu quan trọng, đòi hỏi người nuôi có sự hiểu biết cần thiết về mối quan hệ giữa các yếu tố môi trường và biến động của chúng.Từ đó, có biện pháp điều chỉnh phù hợp, giảm nguy cơ thiệt hại, góp phần vào thành công của vụ nuôi.

Lưu ý về môi trường trong ao nuôi tôm nước lợ
• 08:46 30/10/2019

Hiệu quả nuôi cá mú trân châu thương phẩm: Từ giống đến thu hoạch

Cá mú trân châu (cá mú lai) đang trở thành đối tượng nuôi biển có giá trị kinh tế cao tại nhiều địa phương ven biển Việt Nam. Nhờ tốc độ sinh trưởng nhanh, tỷ lệ sống cao và chất lượng thịt ngon, loài cá này được nhiều hộ nuôi lựa chọn phát triển trong các hệ thống nuôi lồng bè trên biển và ao đất ven bờ.

cá mú trân châu
• 19:15 11/03/2026

Giảm phụ thuộc Artemia trong sản xuất tôm giống: Xu hướng mới của các trại giống

Artemia từ lâu được xem là nguồn thức ăn sống quan trọng trong sản xuất giống tôm và cá biển. Tuy nhiên, chi phí cao, biến động chất lượng và rủi ro an toàn sinh học đang khiến nhiều trại giống tìm kiếm các giải pháp thay thế hoặc giảm phụ thuộc vào nguồn thức ăn này.

tôm
• 12:00 11/03/2026

Ao nổi lót bạt HDPE cùng rốn xả xi-phông giải pháp chủ động phòng ngừa dịch bệnh

Sự chuyển dịch từ ao đất truyền thống sang mô hình ao nổi lót bạt kết hợp rốn xả xi-phông đang trở thành cuộc cách mạng công nghệ trong ngành chăn nuôi thủy sản. Hệ thống thiết kế khép kín này không chỉ giải quyết triệt để bài toán ô nhiễm môi trường nước mà còn là chìa khóa vàng giúp người nông dân kiểm soát hoàn toàn rủi ro dịch bệnh.

ao bạc
• 19:00 10/03/2026

Nắng nóng mùa hè: Cảnh giác bệnh vểnh mang ở tôm nuôi

Bước vào mùa hè, nhiều vùng nuôi tôm ở Việt Nam bắt đầu đối mặt với những đợt nắng nóng kéo dài. Nhiệt độ nước ao có thể tăng lên trên 32–34°C vào buổi trưa, trong khi hàm lượng oxy hòa tan giảm mạnh.

tôm bị vểnh mang
• 15:00 07/03/2026

Phụ thu 10% và những điều chỉnh tức thời của thị trường nhập khẩu thủy sản tại Hoa Kỳ

Chính sách phụ thu nhập khẩu 10% của Hoa Kỳ đang tạo ra nhiều biến động đối với thị trường thủy sản toàn cầu, buộc các nhà nhập khẩu phải nhanh chóng điều chỉnh chiến lược kinh doanh, chuỗi cung ứng và cấu trúc chi phí. Diễn biến này được dự báo sẽ tác động trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong năm 2026.

chế biến thủy sản
• 08:01 13/03/2026

Bộ Nông nghiệp và Môi trường trả lời cử tri TP.HCM về giải pháp ngăn thực phẩm bẩn

Trước lo ngại về tình trạng sử dụng chất cấm trong chăn nuôi, thủy sản và thực phẩm không rõ nguồn gốc, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện chính sách, tăng cường hậu kiểm và xử lý nghiêm vi phạm để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

cá
• 08:01 13/03/2026

Làm Thế Nào Để Một Trang Trại Cá Có Thể Kiếm Được Lợi Nhuận?

Lợi nhuận trong nuôi cá không đến từ việc cắt giảm chi phí bằng mọi giá, mà đến từ khả năng tối ưu biên lợi nhuận trên mỗi kilogram cá bán ra. Điều này phụ thuộc vào ba yếu tố cốt lõi: lựa chọn loài nuôi, phương thức nuôi và chiến lược thức ăn.

• 08:01 13/03/2026

Xung Đột Trung Đông Leo Thang: Chuỗi Cung Ứng Thủy Sản Việt Nam Đối Mặt Rủi Ro Lớn

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (VASEP), Trung Đông đang nổi lên là một trong những thị trường tăng trưởng đáng chú ý của thủy sản Việt Nam.

cảng
• 08:01 13/03/2026

Chuyển giao công nghệ tạo giống tôm kháng bệnh (SPR)

Việc chuyển giao thành công kỹ thuật chọn giống kháng bệnh chính là chìa khóa giải quyết triệt để rủi ro từ gốc rễ, thay vì thụ động chạy chữa bằng hóa chất như trước đây.

tôm
• 08:01 13/03/2026
Some text some message..