Phối hợp kiểm soát tôm giống đáp ứng nhu cầu

Khó khăn trong kiểm dịch tôm giống 

Số liệu của Cục Thú y, năm 2023, nhập khẩu 135.758 con tôm giống bố mẹ, gồm 236 con tôm sú và 135.522 con tôm thẻ chân trắng, đều được kiểm dịch ở cửa khẩu. Bên cạnh, nhập khẩu 163.600 ấu trùng tôm để nuôi thương phẩm, gồm 39.600 ấu trùng tôm sú và 124.000 ấu trùng tôm thẻ chân trắng, cũng được kiểm dịch.

Trong 2 tháng đầu năm 2024, đã nhập khẩu 10.019 con tôm giống bố mẹ, gồm 322 con tôm sú và 9.697 con tôm thẻ chân trắng, cùng 22.000 ấu trùng tôm sú để nuôi thương phẩm đều được kiểm dịch. Tôm giống nhập khầu có giấy chứng nhận kiểm dịch do cơ quan thẩm quyền của quốc gia xuất hàng cấp, có xác nhận thủy sản không mầm bệnh truyền nhiễm theo quy định của Tổ chức Thú y thế giới. Khi nhập khẩu được lấy mẫu kiểm tra các mầm bệnh truyền nhiễm nguy hiểm và thực hiện việc cách ly kiểm dịch theo quy định.

Về sản xuất và ương dưỡng giống tôm nước lợ, cả nước có 2.270 cơ sở đã sản xuất trong năm 2023 được 153 tỷ con. Trong đó, có 27 cơ sở sản xuất tôm giống an toàn dịch bệnh với sản lượng 38 tỷ tôm post/năm.

Năm 2023, các địa phương trong cả nước kiểm dịch hơn 85 tỷ tôm giống vận chuyển ra khỏi địa bàn tỉnh, chủ yếu là ấu trùng tôm thẻ chân trắng với 74 tỷ con. Để thực hiện quy định kiểm dịch này, các cơ sở sản xuất, ương dưỡng tôm giống xuất tỉnh phải đăng ký kiểm dịch với cơ quan quản lý chuyên ngành thú y cấp tỉnh, đảm bảo không có các mầm bệnh nguy hiểm như WSD, AHPND, IHHND.

Việc kiểm dịch tôm giống khi vận chuyển ra khỏi địa bàn cấp tỉnh, nên còn khó khăn trong việc kiểm soát vận chuyển tôm giống

Quy định hiện nay, chỉ kiểm dịch tôm giống khi vận chuyển ra khỏi địa bàn cấp tỉnh, nên còn khó khăn trong việc kiểm soát vận chuyển tôm giống, đặc biệt ở địa bàn giáp ranh các tỉnh. Thực tế, công tác xây dựng cơ sở an toàn dịch bệnh với các hộ gia đình sản xuất tôm giống còn khó thực hiện, bởi đa số các hộ sản xuất nhỏ lẻ theo thời vụ mà ngành chức năng chưa đủ năng lực giám sát. Vẫn còn tình trạng trốn tránh kiểm dịch khi vận chuyển tôm giống ra khỏi tỉnh, để bán cho người nuôi tôm quảng canh và hậu quả là mầm bệnh chưa được kiểm soát, lễ lây lan.

Cục Thú y cho biết, ở cấp xã hiện nay, nhân viên thú y có trình độ chuyên môn chưa cao, làm việc theo hợp đồng lao động một năm, do xã trả lương. Nên nhân viên thú y thiếu khả năng phục vụ công tác kiểm dịch tôm giống, lại không an tâm gắn bó. Còn ở cấp huyện, nhiều nơi Trạm Thú y trực thuộc Chi cục Chăn nuôi và Thú y cấp tỉnh đã được sáp nhập về Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp cấp huyện, nên thiếu lực lượng kiểm dịch tôm giống.

Phối hợp kiểm soát chặt chẽ dịch bệnh

Thông báo hôm 22/5/2024 của Bộ NN&PTNT yêu cầu các cơ quan, đơn vị, hiệp hội, cơ sở sản xuất, ương dưỡng giống tôm nước lợ phối hợp thực hiện đồng bộ các giải pháp để đạt mục tiêu phát triển ngành tôm năm 2024. 

Trong đó, Cục Thủy sản tổ chức các đợt cao điểm kiểm tra, thanh tra các vùng sản xuất giống và nuôi tôm trọng điểm, xử lý nghiêm các cơ sở vi phạm. Chú trọng kiểm tra, giám sát các địa phương trong việc thực hiện Quy chế phối hợp quản lý giống tôm nước lợ năm 2024, kịp thời thông tin về nguồn gốc, chất lượng và các vấn đề liên quan giữa các địa phương sản xuất tôm giống với địa phương nuôi tôm thương phẩm.

Nâng cao tổ chức xây dựng, phát triển cơ sở sản xuất giống tôm nước lợ an toàn dịch bệnh

Tổ chức xây dựng, phát triển cơ sở sản xuất giống tôm nước lợ an toàn dịch bệnh; có giải pháp hiệu quả xử lý bệnh trên giống tôm nước lợ hiện nay, đặc biệt là một số bệnh mới phát sinh gần đây, có nguy cơ bùng phát thành dịch. Định kỳ trước ngày 20 hàng tháng gửi thông tin việc cấp giấy chứng nhận kiểm dịch giống tôm nước lợ nhập khẩu về Cục Thủy sản để cùng phối hợp giám sát, kiểm soát.

Đối với Vụ Khoa học công nghệ và Môi trường, đề xuất cơ chế khuyến khích các doanh nghiệp tham gia đầu tư nghiên cứu hoặc liên kết với các đơn vị nghiên cứu để đưa nhanh kết quả, sản phẩm vào sản xuất. 

Thông báo cũng yêu cầu Sở NN&PTNT các địa phương tăng cường trao đổi về kiểm dịch giống tôm nước lợ để thuận tiện trong việc theo dõi, giám sát và kiểm soát theo quy chế phối hợp quản lý giống tôm nước lợ năm 2024. Thông tin cho Cục Thuỷ sản những phát sinh trong quá trình quản lý để kịp thời phối hợp tháo gỡ, xử lý.

Đồng thời, đề nghị các Hội, Hiệp hội ngành hàng có liên quan vận động, tuyên truyền các hội viên áp dụng công nghệ mới để giảm giá thành sản xuất, nâng cao chất lượng con giống. Đẩy mạnh liên kết sản xuất, nhân rộng các mô hình, chuỗi sản xuất hiệu quả.