Probiotic nào tốt nhất cho tôm?

 Theo Farzanfar và cộng sự thì các probiotic sinh học tốt nhất cho các ứng dụng trên giáp xác thuộc về chi Bacillus.

Nói chung, các chủng vi khuẩn Bacillus được thử nghiệm trong nuôi tôm đã được lựa chọn theo các hoạt động kháng khuẩn của chúng đối với Vibrio spp gây bệnh. Dựa trên các thử nghiệm đối kháng in vitro (Rengpipat và cộng sự, 1998, Decamp et al., 2008) thì Bacillus spp. là các vi khuẩn Gram dương, hình thành bào tử sinh ra trong tự nhiên trong một phạm vi môi trường rộng lớn (trong không khí, nước, bụi, đất và trầm tích).

Có báo cáo rằng các loài Bacillus phổ biến ở mọi nơi và trầm tích, Bacillus spp. gồm các loài đặc biệt quan trọng là Bacillus subtilis, Bacillus licheniformis và Bacillus coagulans được coi là các thành phần môi trường cơ thể giáp xác và một thành phần của vi khuẩn đường ruột của chúng.

Moriarty (1998) đã nhấn mạnh một số lý do để sử dụng Bacillus, chứ không phải kháng sinh, để cải thiện sự thành công của việc nuôi tôm là: các chủng Bacillus tự nhiên tạo ra nhiều hợp chất kháng sinh khác nhau, tiết ra nhiều enzyme tiêu hóa (protease, amylase, lipase...), cạnh tranh về chất dinh dưỡng và các vị trí bám dính bề mặt để ức chế các vi khuẩn khác. Hơn nữa, tính mạnh mẽ của vi khuẩn hình thành bào tử thường được xem là một thuận lợi lớn vì nó có thể cho phép đi qua thành dạ dày và cung cấp sự ổn định tốt hơn trong quá trình chế biến thức ăn cần nhiệt độ cao, cũng như thời hạn sử dụng / bảo quản lâu dài.

Sự quan tâm lớn đến giống Bacillus trong nuôi tôm cũng có thể được giải thích bởi những đặc điểm này, nhưng cũng vì những lý do lịch sử vì những nghiên cứu thành công đầu tiên về chế phẩm sinh học trong tôm được tiến hành với các loài Bacillus (Rengpipat và cộng sự, 1998; Moriarty 1998). Trong số các loài Bacillus spp., B. subtilis là loài thường xuyên nhất hoặc kết hợp với các loại Bacillus spp. khác. (Deci và cộng sự, 2008; Boonthai và cộng sự, 2011.), các loài probiotic khác (Wang và cộng sự, 2005; Wang 2007) hoặc các chất bổ sung Prebiotic (Li và cộng sự.; Daniels và cộng sự., 2010; Zhang và cộng sự, 2011). Các loài Bacillus khác đã được ghi nhận cho đến khi probiotic cho tôm giáp xác là B. licheniformis (Li K. và cộng sự, 2007), B. coagulans (Zhou và cộng sự., 2009) và B. pumilus (Hill và cộng sự, 2009).

Điều thú vị là B. subtilis cũng được sử dụng rộng rãi trong động vật trên mặt đất và ở người, với các tuyên bố về điều trị bằng vi khuẩn và điều trị dự phòng cho các rối loạn GI (Cuting, 2011). Trong tôm, Vasee-haran và Ramasamy (2003) đã cho biết tác dụng có lợi của B. subtilis, được phân lập từ môi trường ao nuôi tôm, đối với tôm sú (Penaeus monodon) khi thử nghiệm với Vibrio harveyi, khi probiotic được đưa vào môi trường nước ở mật độ 10⁶-10⁸ CFU/mL. Hơn nữa, các tác giả này đã chứng minh dưới điều kiện in vitro và in vivo rằng probiotic có thể kiểm soát sự phát triển của V. harveyi.

Balcázar và Rojas-Lunas (2007) cũng đã đánh giá việc bổ sung chất dinh dưỡng của dòng B. subtilis (UTM 126) đối với sự tồn tại của tôm chân trắng Litopenaeus vannamei ở Thái Bình Dương sau khi ngâm với Vibrio parahaemolyticus. Ban đầu, chủng này được phân lập từ đường tiêu hóa của tôm chân trắng vannamei trưởng thành theo hoạt tính kháng khuẩn đối với V. harveyi, Vibrio vulnificus và Vibrio fluvialis (Balcázar và cộng sự, 2007).

Kết quả cho thấy chủng probiotic thể hiện sự đối kháng in vitro đối với V. parahaemolyticus và có thể làm tăng đáng kể tỷ lệ sống và hoạt động của vật chủ (tăng trọng và tỷ lệ chuyển đổi thức ăn, FCR) khi cho ăn trong 28 ngày với liều 10⁵ CFU/g. 

Bacillus licheniformis

Đã báo nhiều báo cáo rằng chủng probiotic này, khi được cung cấp vi khuẩn ở nồng độ 10⁹ đến 10¹⁰ CFU g-1, có thể:  

(1) Tăng sinh trưởng và sống sót trong ao nuôi tôm

(2) Tăng khả năng đề kháng với các chủng V. harveyi gây bệnh 

(3) Kích hoạt cả hệ thống miễn dịch tế bào và thành thục 

(4) Cạnh tranh với vi khuẩn có hại trong ruột tôm. 

Meunpol và cộng sự. (2003) đã khẳng định hiệu quả của dòng này và báo cáo, kết hợp với điều trị ozone, hiệu quả có lợi của Bacillus S11 đối với sự sống sót của ấu trùng tôm sú, đồng thời giảm nồng độ V. harveyi trong nước. Gần đây hơn, đánh giá về Bacillus spp và các probiotic đã được tiến hành trên các loài giáp xác khác. Daniels và cộng sự. (2010) đã điều tra tác động của sự kết hợp giữa Bacillus sp. và men Oligosaccharides man-nan (MOS) trên ấu trùng tôm hùm Châu Âu (Homarus gammarus L.). Hỗn hợp trên cho các thông số khả quan như: cải tiến trong quần thể vi sinh có lợi trong ruột và cải thiện hình thái ruột.

Bacillus pumilus

Ngoài các vi khuẩn gây bệnh, mối quan tâm chính khác trong nuôi tôm thâm canh là sự tích lũy các chất hữu cơ và các chất thải gốc Nitrogen, bao gồm Ammonium và Amoniac trong ao nuôi. Liên quan đến điều này, các sản phẩm probiotic như Bacillus spp đã chọn. (Moriarty 1998, Song et al., 2011), cuối cùng kết hợp với các dòng vi khuẩn khác (Devaraja và cộng sự, 2002, Matias và cộng sự, 2002, Wang và He 2011), đã được thêm vào trong ao với mục đích thúc đẩy quá trình khoáng hóa Chất hữu cơ và tăng cường chất lượng nước bằng cách kiểm soát hợp chất Nitrogen. 

Bacillus coagulans. Nguồn Wikipedia

Gần đây, loài B. coagulans phân lập từ các ao nuôi tôm thâm canh ở Trung Quốc cũng cho thấy những đặc tính khử Nitơ hấp dẫn cho việc loại bỏ nitrit trong ao nuôi tôm (Song và cộng sự, 2011). Một số lợi ích của việc sử dụng các sản phẩm vi khuẩn này bao gồm việc giảm các quần thể tảo xanh và Nitrate, Nitrit, Ammonia và Phosphate, tăng nồng độ oxy hòa tan và thúc đẩy phân hủy chất hữu cơ (Boyd 1995). Thật đáng tiếc khi những nghiên cứu lợi ích của việc áp dụng các sản phẩm vi khuẩn này trong hệ thống nuôi trồng thủy sản vẫn còn khan hiếm (Shariff và cộng sự 2001, Devaraja và cộng sự, 2002)