Riềng nếp - Phương pháp tự nhiên mới gây mê trên cá

Những nghiên cứu dưới đây được thực nghiệm trên 2 loài cá rô phi và cá Koi đã tìm ra một phương pháp gây mê mới an toàn, thân thiện mà lại có sẵn trong tự nhiên.

Phương pháp tự nhiên mới gây mê trên cá
Gây mê bằng tinh dầu nếp riềng không gây hại cho cá.

Mục đích của gây mê cho cá

Gây mê cho cá là thao tác cần thiết phải làm khi vận chuyển cá xa nhằm tăng tỉ lệ sống và tránh hao hụt. Bởi vì gây mê giúp giảm stress cho tôm cá, giảm tiêu hao oxy, giảm khí CO2, giảm amonia và giảm trầy tróc cho cá do giảm giẫy giụa, quẫy đạp.

Phương pháp gây mê bằng hóa chất đã được áp dụng trong nuôi trồng thủy sản thường sử dụng hóa chất MS 222 hoặc thuốc gây mê dạng dung dịch sệt chứa Isoeugenol 50%. Nhằm tìm ra những chất gây tê thân thiện với môi trường và không gây tác dụng phụ và tử vong cho các loài thuỷ sản nhiều loài thực vật đã được các nhà khoa học nghiên cứu áp dụng như: rau thơm origanio (Origanum sp), bạch đàn (Eucalyptus sp.) và tinh dầu bạc hà. Những nghiên cứu mới đây đã bổ sung thêm một thảo dược mới là nguồn nguyên liệu tự nhiên đầy hứa hẹn sử dụng để gây mê hữu hiệu cho động vật thủy sản nhằm thay thế các hóa chất thông thường.


Tinh dầu cây riềng nếp

Riềng nếp thuộc họ gừng. Thân rễ chứa tinh dầu gồm cineol, methyl cinnamat; các flavon: galangin, alpinin; kaempferid 3 – dioxy 4 – methoxy flavon. 

Tinh dầu riềng nếp (Alpanga galanga) gây mê trên cá rô phi

Oreochromis niloticus (cá rô phi) là một loài cá được nuôi phổ biến ở Thái Lan, Việt Nam và Trung Quốc. Nhằm cải thiện quy trình gây mê các nhà nghiên cứu đã thử nghiện và đánh giá hiệu quả gây mê của tinh dầu nếp riềng Alpinia galanga (AGO) trên cá rô phi.

Kết quả cho thấy rằng liều AGO thích hợp gây mê tốt cho cá rô phi là 700 mg / L. Liều này có thời gian khởi tạo và hồi phục lần lượt là 257 và 438 giây. Nồng độ glucose trong máu và cortisol trong huyết tương của cá bị gây mê bằng AGO cho thấy mức độ gần như bình thường cho thấy stress cá trong quá trình vận chuyển không tăng lên.

Nước có chứa tinh dầu nếp riềng ở nồng độ 150 mg / L cho thấy khả năng làm giảm hoạt động và cải thiện chất lượng nước tốt hơn đáng kể so với nhóm cá không có AGO. Điều này chứng minh AGO là tinh dầu thực vật có triển vọng gây tê cho cá rô phi.

Nghiên cứu chiết xuất từ riềng nếp trên cá Koi

Đối tượng nghiên cứu là cá Koi (Cyprinus carpio). Đây là loài cá nổi trội về màu sắc và có giá trị kinh tế rất cao. Chúng được người nuôi cá cảnh trên toàn thế giới ưa chuộng. Một báo cáo mới đây của các nhà khoa học Thái Lan đã nghiên cứu và ứng dụng tinh dầu nếp riềng nhằm đánh giá hiệu quả gây mê cho cá Koi.

Các nhà khoa học phát hiện ra rằng thời gian gây mê đối với cá và thời gian phục hồi của cá sau khi tiếp xúc với AGO được thể hiện theo hàm mũ và tỷ lệ thuận với nồng độ của tinh dầu nếp riềng.

Báo cáo cho thấy AGO hoàn toàn không độc hại đối với sức khỏe cá khi được gây mê với nồng độ AGO 500 mg/L. 

Ở nồng độ 300 mg/L của AGO là thích hợp nhất để gây mê cho cá Koi và các chỉ tiêu an toàn cũng ở mức lý tưởng nhất đối với cá. Nồng độ này có thời gian khởi tạo sự gây mê là 205,55 ± 5,07 giây và thời gian hồi phục là 202,50 ± 9,30 giây. 

Cá trong quá trình vận chuyển được gây mê với AGO sẽ không bị stress vì nghiên cứu các chỉ số gây stress như cortisol và glucose trong máu của cá gần như bình thường. Hơn nữa, mức đường trong máu tăng ít hơn đáng kể so với những những cá được gây mê bởi chất metanosulfon tricaine. Và biểu hiện gen còn cho thấy sau khi tiếp xúc với AGO stress của cá cũng được giảm đi.


Từ 2 nghiên cứu trên cho thấy cây riềng nếp hoàn toàn có thể được dùng như là một chất gây mê tự nhiên cho cá mà không gây hại cho cá. Ở Việt Nam riềng nếp được dùng như là gia vị phổ biến do đó hoàn toàn có thể áp dụng tinh dầu từ riềng nếp gây mê cho cá giống và cá thương phẩm. 


Đăng ngày 20/03/2018
VĂN THÁI (Lược dịch)
Nguyên liệu

Bắt tàu cá Cà Mau vi phạm vùng biển nước ngoài

Thông tin từ Bộ tư lệnh Vùng Cảnh sát biển (CSB) 4, đến 14 giờ, ngày 3/8 đơn vị đã dẫn giải tàu cá CM - 99275-TS về đến cảng Hải đội 421, Hải đoàn 42 Cảnh sát biển tại thị trấn Năm Căn, huyện Năm Căn để tiến hành xử lý vi phạm theo quy định.

tàu cá bị bắt
• 10:29 04/08/2021

Lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa: Bằng chứng sống về chủ quyền biển, đảo

Lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa diễn ra tại huyện đảo Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi đã trở thành nghi lễ đặc biệt quan trọng, mang đậm bản sắc văn hóa tâm linh đặc sắc của người dân đảo Lý Sơn nhằm tri ân những người lính trong đội hùng binh Hoàng Sa năm xưa. Dưới đây là những hình ảnh đẹp về Lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa được ghi lại vào tháng 4/2021.

Lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa.
• 12:10 20/05/2021

Những góc nhìn bình dị từ cuộc sống của người dân miền biển

Dẫu cuộc sống miền biển có bộn bề khó khăn nhưng hạnh phúc vẫn luôn được tìm thấy đâu đó trong những bộn bề ấy, hạnh phúc hiện diện từ những điều nhỏ bé, bình dị nhất. Sự bộn bề cơ cực ấy thể hiện rõ trên những chuyến đi dài, những chuyến đi với sự trở về của một khoang tàu đầy ắp cá. Hạnh phúc, vui mừng vì một chuyến đi bội thu không có những cơn giận dữ bất thường nào của biển cả.

Bình minh trên biển.
• 07:11 17/05/2021

Quy định mới về giao khu vực biển

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 11/2021/NĐ-CP quy định việc giao các khu vực biển nhất định cho tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng tài nguyên biển.

nuôi lồng bè trên biển
• 14:25 18/02/2021

Phụ phẩm tôm – Nguồn thu thứ hai từ đầu và vỏ tôm

Trong chế biến xuất khẩu, phụ phẩm tôm như đầu và vỏ tôm chiếm tới 40–50% trọng lượng và đang trở thành nguồn thu thứ hai đầy tiềm năng cho doanh nghiệp.

Vỏ tôm
• 11:44 17/01/2026

Kinh tế tuần hoàn trong nghề cá

Trong tư duy truyền thống, cá chỉ có giá trị ở phần thịt phi lê, còn lại bị xem là phế phẩm gây ô nhiễm. Tuy nhiên, mô hình kinh tế tuần hoàn đang đảo ngược hoàn toàn định kiến này.

Nghề cá
• 11:30 16/01/2026

Hành trình chuẩn hóa thủy sản vào siêu thị

Đưa sản phẩm thủy sản vào kênh bán lẻ hiện đại là xu hướng tất yếu để nâng cao giá trị kinh tế và khẳng định thương hiệu. Tuy nhiên, để trụ vững trên kệ hàng siêu thị, doanh nghiệp và người nuôi buộc phải giải quyết bài toán về sự đồng nhất chất lượng và năng lực cung ứng ổn định.

Tôm
• 16:42 15/01/2026

Kiểm soát Ethoxyquin trong thức ăn tôm để đáp ứng tiêu chuẩn nhập khẩu Nhật

Việc kiểm soát hoạt chất Ethoxyquin hiện là yêu cầu bắt buộc và khắt khe nhất đối với tôm Việt Nam khi xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản.

Tôm
• 12:00 08/01/2026

VNF Infographic Series: Chitosan – Khả năng tạo màng/tạo gel

Bạn có biết chitosan không chỉ là một polymer tự nhiên thân thiện với môi trường, mà còn có khả năng tạo gel/ màng film với đặc tính kháng khuẩn/kháng nấm, giữ ẩm và phân hủy sinh học?

Chitosan
• 23:06 07/02/2026

VietShrimp Asia: Hành Trình 10 Năm – Bước Ngoặt Mới cùng Aquaculture Vietnam

VietShrimp Asia: Hành Trình 10 Năm – Bước Ngoặt Mới cùng Aquaculture Vietnam

vietshrimp
• 23:06 07/02/2026

Nguồn cung cá nước ngọt dồi dào dịp Tết

Cận Tết Nguyên đán, nhu cầu tiêu thụ thủy sản tăng cao khiến người nuôi cá nước ngọt kỳ vọng vào một vụ thu hoạch khởi sắc. Tuy nhiên, trong bối cảnh nguồn cung dồi dào và sức mua thị trường còn chậm, giá nhiều mặt hàng cá vẫn neo ở mức thấp, buộc người nuôi tiếp tục chờ đợi cao điểm Tết để cải thiện đầu ra.

cá
• 23:06 07/02/2026

Khuyến cáo khi nuôi tôm nước lợ năm 2026

Trước dự báo thời tiết năm 2026 diễn biến phức tạp với nắng nóng kéo dài, mưa trái mùa và xâm nhập mặn gia tăng, ngành nông nghiệp TP Cần Thơ khuyến cáo người nuôi tôm nước lợ tuân thủ khung lịch thời vụ, chủ động quản lý môi trường ao nuôi nhằm hạn chế rủi ro và nâng cao hiệu quả sản xuất.

nuoi-tom
• 23:06 07/02/2026

Điều chỉnh môi trường nuôi tôm để có màu sắc đẹp nhằm nâng giá trị khi thu hoạch

Trong nuôi tôm thương phẩm, kích cỡ chỉ là một phần. Màu sắc vỏ và thịt tôm mới là yếu tố quyết định lớn đến giá bán. Tôm có màu sáng, thân trong, vỏ bóng thường được thương lái ưu tiên hơn, trong khi tôm xỉn màu, đỏ sậm hoặc đục thân dễ bị ép giá, dù trọng lượng đạt chuẩn.

tom
• 23:06 07/02/2026
Some text some message..