Tìm hiểu quy trình sản xuất bột cá trong thức ăn nuôi tôm

Bột cá được xem là thành phần quan trọng, mang lại nhiều lợi ích cho thức ăn trong chăn nuôi, đặc biệt là đối với ngành thủy sản.

Bột cá
Bột cá được xem là thành phần quan trọng trong NTTS

Nhiều nhà khoa học vẫn đang nỗ lực tìm kiếm các thành phần có tỷ lệ cân bằng và nhiều chất có khả năng thay thế nhằm giảm tỷ lệ bột cá trong thức ăn, giúp tiết kiệm chi phí nuôi và hạn chế những tác động đến môi trường, hướng đến sự bển vững cho ngành.

Bột cá là gì?

Bột cá là một loại sản phẩm được chế biến từ thịt cá,cá tạp, cá nguyên con, đầu và xương cá hay các phụ phẩm khác từ quá trình chế biến cá. Là sản phẩm giàu đạm, đạm của bột cá biển là đạm hoàn hảo, không chỉ bởi thành phần này giàu chất dinh dưỡng thiết yếu như axit amin, axit béo, phốt pho,…mà còn có tỷ lệ chất dinh dưỡng đạt trạng thái cân bằng gần ngưỡng lý tưởng. 

Ngoài ra, bột cá cũng có tác dụng kích thích tính thèm ăn cực kỳ hiệu quả cho tôm khi sử dụng thức ăn. Bột cá có hệ số tiêu hóa cao bởi lẽ chứa nhiều đạm dễ hòa tan và hấp thu. Trong khi một số thành phần khác có thể giàu dinh dưỡng, nhưng không thể mang lại sự cân bằng lý tưởng như như bột cá và hầu hết không đạt được công dụng kích thích sự thèm ăn hiệu quả như bột cá. 

Bột cá
Bột cá phổ biến và được tin dùng bởi tỷ lệ chất dinh dưỡng lý tưởng và hiệu quả kích thích thèm ăn cao. Ảnh: vasep.com.vn

Bột cá được chia làm hai loại: bột cá nhạt (độ mặn dưới 5%, protein >50%) và bột cá mặn. Trong chế biến thức ăn cho động vật thủy sản chỉ sử dụng bột cá nhạt. Bột cá thường được làm từ cá trích, cá mòi và cá cơm. Chất lượng bột cá phụ thuộc vào loài, độ tươi của nguyên liệu tươi, phương thức chế biến và bảo quản.

Được sử dụng với tỷ lệ 25 - 35%, thay đổi tùy theo mức protein trong thức ăn (Ví dụ đạm thô cho tôm sú post larvae là 40% tổng lượng đạm thì tỷ lệ bột cá trong thức ăn là 35%, trong khi đạm thô cho tôm trưởng thành là 28 - 30% thì tỷ lệ bột cá là 25%). Khuynh hướng thay thế protein của bột cá bằng các protein của phụ phẩm động vật như: bột huyết, bột xương, bột phế phẩm gia cầm là điều tất yếu khi bột cá ngày càng khan hiếm và giá cao.

HIện nay, đã có nhiều nghiên cứu tìm ra các chất có thể thay thế bột cá (vì bột cá chủ yếu làm từ cá biển), giúp giảm thiểu phần nào giá thành sản xuất. Tuy nhiên chỉ thay thế ở một hàm lượng thích hợp để không ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng của tôm nuôi.

Quy trình sản xuất

Nguyên liệu và thiết bị chính: Về nguyên liệu bao gồm các loại cá tạp như: cá đù, cá phèn, cà mòi, cá dìa, cá chích,…và các thiết bị chính trong sản xuất gồm thiết bị gia nhiệt nước, máy ép trục vít, máy ly tâm, máy đánh tơi, máy sấy, máy nghiền,..

Ngoài ra, cá tươi được bảo quản bằng nước đá và muối. Có thể giữ tươi được 30 ngày, không bảo quản hỗn hợp muối quá 15% vì khi chế biến sẽ làm mất protein và vitamin.

Về quy trình sản xuất, đầu tiên cần phải xử lý nguyên liệu, rửa sạch cá khỏi bùn đất, tạp chất. Nếu như là cá dự trữ thì rửa bớt độ mặn của muối khi bảo quản. Cắt cá nhỏ từ 3 - 5cm.

Tiếp đến là nấu chín, dùng nồi có dung tích lớn gắn ròng rọc để điều khiển xé cá vào nối. Cho nguyên liệu tầm 50kg/mẻ và nấu từ 2 – 3 phút.

Kế đến là tiến hành ly tâm, sử dụng máy ly tâm 200 vòng/ phút. Sau khi cá chín đưa cá vào máy ly tâm. Quay từ 3 - 5 phút đến khi khô không còn nước chảy ra từ vòi thu dịch cá. Dịch cá thu được đóng thành can làm thức ăn gia súc.

Theo sau đó là công đoạn làm tơi, đổ cá vừa làm khô vào máy đánh tơi. Cho máy chạy từ 8-10 phút tới khi nguyên liệu rời ra từng mảnh nhỏ.

Sau đó đem đi sấy khô và nghiền, lấy nguyên liệu vừa làm tơi cho ra khay lưới, đưa vào tủ sấy 80 - 85℃ trong 7 - 8 giờ. Hoặc có thể phơi nắng đến khi khô. Sau khi sấy khô đưa nguyên liệu vào máy nghiền để nghiền nhỏ thành bột.

Cuối cùng là đóng gói, cho bột cá vào các bao bì để bảo quản, tránh cho sản phẩm bị hỏng do côn trùng, chuột bọ phá hoại. 

Quy trìnhQuy trình sản xuất bột cá

Tiêu chuẩn về thành phẩm bột cá phải đáp ứng các yêu cầu về các chỉ tiêu lý hóa. Về màu sắc. bột có màu nâu nhạt đến nâu đến là đạt. Phải có mùi thơm đặc trưng, không có mùi mốc và hôi. Bột cá phải tơi, không bị vón thành cục, không có sâu, mọt hay bị lẫn vật lạ. Về độ mịn, bột cá được sàng lọc phải lọt sáng có đường kính 3mm, phần còn xót lại không được quá 5%.

Đăng ngày 26/11/2023
Nhất Linh @nhat-linh

Acid hữu cơ: Có nên sử dụng cho tôm mỗi ngày?

Tình trạng gia tăng các hoạt động nuôi trồng thủy sản khiến dịch bệnh xảy ra thường xuyên, gây thiệt hại không nhỏ cho người nuôi. Do đó, việc bổ sung acid hữu cơ được xem là một trong những biện pháp hiệu quả để phòng ngừa dịch bệnh, thúc đẩy tăng trưởng, giảm tỷ lệ chuyển đổi thức ăn và có tiềm năng thay thế cho sử dụng kháng sinh.

Tôm thẻ
• 10:43 10/06/2024

Protein thủy phân nguồn dinh dưỡng cho tôm

Hiện nay, protein thủy phân (protein hydrolysate), hay đạm thủy phân từ phụ phẩm chế biến, giết mổ… được coi là nguyên liệu chức năng (functional ingredients) là một trong những sản phẩm chế biến sâu có hàm lượng kỹ thuật cao nhất trong số các sản phẩm được tạo ra để phục vụ sản xuất thức ăn chăn nuôi, thủy sản.

Tôm thẻ
• 10:50 06/06/2024

Dùng trùn chỉ làm thức ăn cho tôm giống

Trùn chỉ là thức ăn quen thuộc trong ngành nuôi trồng thủy sản. Chúng rất dễ tìm hoặc nuôi để làm thức ăn cho tôm, cá, ếch,... Với dưỡng chất mà chúng mang đến sẽ là dinh dưỡng cần thiết cho tôm, đặc biệt đối với tôm giống.

Trùn chỉ
• 10:30 05/06/2024

Ấu trùng ruồi lính đen tươi hay khô có hiệu quả cho cá

Trong nuôi cá lóc, khâu cho ăn chiếm tỷ trọng lớn nhất (chiếm 50-60% ) của chi phí sản xuất. Mặt khác, người tiêu dùng lại thích sử dụng các sản phẩm nuôi trồng thủy sản hữu cơ thay vì nuôi động vật trên thức ăn thương mại.

Ruồi lính đen
• 11:11 04/06/2024

Sử dụng hỗn hợp prebiotic trong Thủy sản: Kháng bệnh và miễn dịch

Hỗn hợp prebiotic, sự kết hợp β-glucan và MOS đã được báo cáo rộng rãi trong nhiều nghiên cứu rằng nó có thể làm tăng khả năng kháng bệnh của nhiều loại động vật thủy sản.

Cá nuôi
• 20:27 14/06/2024

Sử dụng hỗn hợp prebiotic trong Thủy sản: Sức khỏe và Tăng trưởng

Việc áp dụng prebiotic làm phụ gia thức ăn là một trong những cách khắc phục tình trạng lạm dụng kháng sinh trong quản lý sức khỏe loài thủy sản (Kari và cộng sự, 2021; Song và cộng sự, 2014; Zulhisyam và cộng sự, 2020).

Cá nuôi
• 20:27 14/06/2024

Cơ hội xuất khẩu thủy sản năm 2024 - 2025

Ngành thủy sản Việt Nam là ngành mới nổi với số lượng rất lớn và đóng góp đáng kể cho nền kinh tế đất nước, đóng góp đáng kể vào kim ngạch xuất khẩu hàng năm. Năm 2022, khối lượng xuất khẩu thủy sản đạt 11 tỷ USD là cột mốc quan trọng; chúng tôi đặt mục tiêu 10 tỷ USD vào năm 2024 và 12 tỷ USD vào năm 2030. Để đạt được mục tiêu này, ngành thủy sản cần một chiến lược dài hạn toàn diện và sự hỗ trợ rộng rãi từ mọi phía để giúp họ đảm bảo những gì họ muốn đạt được trong giai đoạn giữa 2024 và 2025.

Cá
• 20:27 14/06/2024

Tập huấn kỹ thuật nuôi thương phẩm tôm thẻ chân trắng ứng dụng công nghệ Semi-Biofloc

Ngày 06.6, tại xã Cát Minh (huyện Phù Cát) và xã Mỹ Thành (huyện Phù Mỹ), Trung tâm Khuyến nông Bình Định phối hợp với Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp các huyện Phù Cát và Phù Mỹ tổ chức 02 lớp tập huấn chuyển giao kỹ thuật nuôi thương phẩm tôm thẻ chân trắng bán thâm canh – thâm canh hai giai đoạn ứng dụng công nghệ Semi-Biofloc cho 40 hộ nuôi tôm trên địa bàn các xã Cát Minh và Mỹ Thành.

Tập huấn
• 20:27 14/06/2024

Bí đỏ bổ sung chất dinh dưỡng cho tôm

Trong ngành nuôi trồng thủy sản, việc cung cấp đầy đủ và cân đối chất dinh dưỡng cho tôm nuôi là yếu tố then chốt quyết định đến năng suất và chất lượng sản phẩm. Gần đây, việc sử dụng các nguyên liệu tự nhiên, dễ tìm kiếm và có giá trị dinh dưỡng cao như bí đỏ đã được nhiều người nuôi tôm áp dụng và đạt hiệu quả tích cực.

Bí đỏ
• 20:27 14/06/2024
Some text some message..