Tinh dầu tràm trà bảo vệ cá nuôi trước độc tố nấm mốc

Mục tiêu của nghiên cứu này là đánh giá liệu việc bổ sung tinh dầu từ cây tràm trà(TTO) và chế độ ăn có giảm thiểu các tác động tiêu cực của chế độ ăn bị nhiễm độc tố nấm mốc là aflatoxin trên cá da da trơn Nam Mỹ hay không. 

Tác hại của aflatoxin trong thức ăn cho cá

Khi sản lượng nuôi trồng thủy sản tăng lên, việc bổ sung protein từ thực vật vào thức ăn cho cá như một cách để giảm chi phí thức ăn. Tuy nhiên, việc thêm các thành phần như ngô và lạc vào thức ăn làm tăng cơ hội cho các độc tố nấm mốc bao gồm aflatoxin B1 và fumonisin B1. Aflatoxin là độc tố do vi nấm sản sinh tự nhiên bởi một số loài nấm mốc trong giống Aspergillus, nhất là Aspergillus flavus và Aspergillus parasiticus. Các loại nguyên liệu thực vật thường bị nhiễm aflatoxin là ngũ cốc (ngô, kê, lúa miến, gạo, lúa mì), hạt có dầu (lạc, đậu tương, hạt hướng dương)...

Thực phẩm và thức ăn chăn nuôi được chế biến bằng cây trồng có chứa độc tố nấm mốc làm suy giảm hàm lượng dinh dưỡng và có nguy cơ tiềm ẩn đối với sức khỏe của động vật và con người. Độc tố nấm mốc có liên quan đến các kết quả tiêu cực bao gồm suy nội tạng, nhiễm độc thần kinh, gây ung thư, ức chế miễn dịch ...

Khi cá tiếp xúc với aflatoxin B1 (AFB1) trong một khoảng thời gian thì sẽ tích lũy độc tố trong thịt và nội tạng của cá.

Trong sản xuất nuôi trồng thủy sản, độc tố nấm mốc phổ biến trong thức ăn là (AFB1), aflatoxin B2 (AFB2), aflatoxin G1 (AFG1) và aflatoxin G2 (AFG2). Trong đó AFB1 là một trong những chất gây ung thư mạnh nhất được biết đến, được phân loại là chất gây ung thư nhóm I bởi Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC, 1993) và gây ung thư gan cao.

Khi cá ăn phải thức ăn chứa độc tố nấm mốc, nó sẽ gây ra một số bệnh lý bao gồm nhiễm độc gan, nhiễm độc thận và nhiễm độc miễn dịch. Phòng ngừa có vai trò quan trọng trong việc giảm ô nhiễm độc tố mycotoxin.

Tại sao sử dụng tinh dầu cây tràm trà?

Một số loại tinh dầu được biết là có hoạt tính chống aflatoxin, kháng nấm và chống oxy hóa. Do đó đã có nhiều nghiên cứu trong việc sử dụng thực vật hoặc tinh dầu có nguồn gốc thực vật để kiểm soát độc tố nấm mốc. Tinh dầu cũng được chấp nhận là chất phụ gia trong thức ăn vì chúng được coi là an toàn, có khả năng phân hủy sinh học và có độc tính thấp. Nghiên cứu trước đây cho thấy, việc bổ sung tinh dầu tiểu hồi hương (Foeniculum Vulgare) vào thức ăn có chứa 200μg AFB1 cho thấy hiệu quả tích cực và giúp tăng cường khả năng miễn dịch của cá rô phi (Oreochromis niloticus), giảm thiểu tác động độc hại của các độc tố nấm mốc đến cá.

Tinh dầu cây tràm trà đã được sử dụng trong nuôi trồng thủy sản trước đây vì nó có đặc tính bảo vệ gan, kháng khuẩn, chống ký sinh trùng, gây mê và chống oxy hóa. Ảnh: Internet

Tinh dầu từ cây tràm trà (M. Alternifolia) có nguồn gốc ở Úc, đã được biết đến như là một chất chống nhiễm trùng tại chỗ với các đặc tính kháng khuẩn, kháng virus và kháng nấm trong cả thử nghiệm in vitro và lâm sàng (Cox & Markham, 2007 ; Papadopoulos, Carson, Hammer, & Riley, 2006 ). Một nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy tinh dầu tràm trà (TTO) có tác dụng kháng nấm mạnh đối với độc tố ochratoxin A (OTA), được tạo ra bởi Aspergillus niger và Aspergillus carbonarius. Điều này cho thấy khả năng hạn chế ảnh hưởng của độc tố nấm mốc có trong thức ăn.

Nghiên cứu cho ăn

Trong thử nghiệm cho ăn, 96 con cá da trơn nam mỹ (Rhamdia quelen) đã nhận được một trong bốn chế độ ăn trong thời gian 10 ngày. TTO được sử dụng để xây dựng hai trong số các chế độ ăn thử nghiệm đã có sẵn trên thị trường.

Các chế độ bao gồm không bổ sung, chế độ ăn bị nhiễm độc tố nấm mốc AFB1 và AFB2 (AFB), chế độ ăn bổ sung 1mL/kg tinh dầu tràm trà (TTO) và chế độ ăn có chứa độc tố nấm mốc AFB1,AFB2 kết hợp 1m/kg của tinh dầu tràmTTO (TTO + AFB). Các mẫu máu của cá từ các chế độ ăn được thu thập vào ngày thứ 5 và sau khi kết thúc thời gian cho ăn. Gan cá cũng được thu thập để phân tích.

Kết quả:

Cá trong chế độ ăn với sự hiện điện độc tố nấm mốc AFB có tỷ lệ tử vong là 16,6% khi kết thúc nghiên cứu. AFB gây ra tác dụng bất lợi đối với cá da trơn Nam Mỹ và xáo trộn hệ thống chống oxy hóa trong huyết tương và gan gây viêm gan và nhiễm độc gan. 

Việc bổ sung tinh dầu tràm trà TTO vào chế độ ăn uống đã chứng minh hiệu quả bảo vệ cá nuôi trước các độc tố nấm mốc và bằng cách cải thiện tổn thương gan. Bổ sung tinh dầu tràm trà ở nồng độ 1mL/kg trong thức ăn có thể được sử dụng trong cá để tăng tình trạng chống oxy hóa và giảm các tác động tiêu cực do độc tính aflatoxin gây ra. Do đó, sự bổ sung này có thể được sử dụng như một chiến lược để giảm độc tính liên quan đến aflatoxin trong cá. 

Comparative Biochemistry and Physiology Part C: Toxicology & Pharmacology. Melaleuca alternifolia essential oil abrogates hepatic oxidative damage in silver catfish (Rhamdia quelen) fed with an aflatoxin-contaminated diet.

C. Souza, M. Baldissera, S. Descovi, C. Zeppenfeld, P. Eslava-Mocha, E. Gloria, R. Zanette, B. Baldisserotto, A. da Silvaaf. DOI.org/10.1016/j.cbpc.2019.03.007