Doanh nghiệp và ngư dân xây dựng chuỗi tiêu thụ cá ngừ đại dương

Chất lượng cá ngừ đại dương được nâng cao

Theo ông Trần Văn Phúc, Giám đốc Sở NN-PTNT Bình Định, trong những năm qua, Bình Định thực hiện Đề án Thí điểm tổ chức khai thác, thu mua, chế biến tiêu thụ cá ngừ theo chuỗi theo Quyết định số 3465/QĐ-BNN (6/8/2014) của Bộ trưởng Bộ NN-PTNT và kế hoạch hợp tác giữa UBND tỉnh Bình Định và Hội Hữu nghị Nhật Việt tại Sakai-Nhật Bản.

Với mục tiêu nhằm phát triển nghề đánh bắt cá ngừ đại dương, UBND tỉnh Bình Định và cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản tại Việt Nam (JICA-Việt Nam) đã ký biên bản thực hiện dự án chuyển giao công nghệ, ngư cụ của Nhật để Bình Định tổ chức chuỗi khai thác, bảo quản và xuất khẩu cá ngừ đại dương sang Nhật.

Thiết bị câu cá ngừ đại dương do Nhật Bản chuyển giao cho thấy hiệu quả cao. Ảnh: Vũ Đình Thung.

Không chỉ chuyển giao công nghệ và ngư cụ, các chuyên gia Nhật Bản còn trực tiếp đi đánh bắt cùng ngư dân trong 1 chuyến biển để “cầm tay chỉ việc”. Trong chuyến biển này, ngoài 17 thuyền viên trên 3 tàu cá Bình Định trong dự án tham gia, còn có 6 cán bộ kỹ thuật của Sở NN-PTNT Bình Định cùng 4 chuyên gia, kỹ thuật viên đến từ Nhật Bản.

“Sau chuyến biển ấy, ngoài ngư dân trực tiếp tham gia, cán bộ ngành thủy sản của Bình Định cũng nắm bắt kinh nghiệm thực tiễn đánh bắt cá ngừ đại dương bằng công nghệ mới để truyền đạt lại cho ngư dân các tàu chuyên đánh bắt cá ngừ đại dương trong tỉnh”, ông Phúc cho hay.

Thực tế cho thấy, chuỗi khai thác cá ngừ đại dương theo công nghệ Nhật Bản thực hiện từ năm 2015-2017 đã giúp ngư dân làm nghề câu cá ngừ đại dương ở Bình Định thuần thục việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất.

Ngư dân Phạm Văn Hát ở xã Hoài Hải (TX Hoài Nhơn), chủ 2 tàu câu cá ngừ đại dương, cho biết: “Hiện nay hầu hết các tàu câu cá ngừ đại dương đều ứng dụng theo kỹ thuật của Nhật Bản. Biết sử dụng máy tạo xung Tuna Shocker để làm ngất cá, bảo quản cá bằng cách xả tiết, lấy nội tạng trước khi đưa vào hầm đá theo quy trình Nhật Bản, chất lượng cá tốt hơn nhờ kỹ thuật này”.

Chất lượng sản phẩm tăng, nhưng lâu nay hầu hết ngư dân đều bán sản phẩm cho đầu nậu với giá cả bấp bênh, do chưa có mối liên kết từ khai thác đến tiêu thụ giữa ngư dân với doanh nghiệp nên hiệu quả sản xuất của ngư dân rất kém.

Điều mong mỏi lớn nhất của ngư dân chuyên nghề câu cá ngừ đại dương ở Bình Định hiện nay là thiết lập được chuỗi liên kết giữa chủ tàu-doanh nghiệp-cơ sở mua gom sản phẩm cá ngừ đại dương theo phương thức chất lượng cá gắn liền với giá cả tương xứng.

Cứu cánh của cá ngừ đại dương Bình Định

Đầu năm 2021, Sở NN-PTNT Bình Định phối hợp Công ty TNHH Thực phẩm Mãi Tín, doanh nghiệp 100% vốn Nhật Bản có trụ sở tại tỉnh Khánh Hòa, xây dựng Dự án chuỗi liên sản xuất và tiêu thụ cá ngừ đại dương Bình Định.

Theo ông Trần Văn Phúc, Giám đốc Sở NN-PTNT Bình Định, việc thực hiện dự án nói trên căn cứ theo Quyết định số 38/2019/QĐ-UBND của UBND tỉnh Bình Định về thực hiện chính sách liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp trên địa bàn tỉnh theo Nghị định 98/2018/NĐ-CP của Chính phủ.

Mục tiêu nhằm tiến tới xây dựng chuỗi liên kết bền vững, sản phẩm cá ngừ đại dương có đầu ra ổn định, giá bán cao. Ngoài làm tăng thu nhập cho ngư dân, mục tiêu còn hướng đến nâng giá trị nhãn hiệu “Cá ngừ đại dương Bình Định”, tạo nguồn nguyên liệu chất lượng ổn định, đáp ứng nhu cầu chế biến, xuất khẩu của doanh nghiệp.

Tàu chuyên câu cá ngừ đại dương của ngư dân Bình Định. Ảnh: Vũ Đình Thung.

Cũng theo ông Phúc, tham gia dự án có 30 tàu câu cá ngừ đại dương của ngư dân thị xã Hoài Nhơn. Những tàu này được UBND tỉnh Bình Định hỗ trợ về tập huấn, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, hỗ trợ kinh phí cho ngư dân đầu tư máy móc, thiết bị khai thác, bảo quản sản phẩm theo công nghệ Nhật Bản. Doanh nghiệp chủ trì liên kết thực hiện dự án sẽ mua toàn bộ sản phẩm cá ngừ đại dương theo hợp đồng ký kết với các chủ tàu.

Hiện dự án đã hoàn thiện, Công ty TNHH Thực phẩm Mãi Tín đã xây dựng nhà máy chế biến tại Khu kinh tế Nhơn Hội (TP Quy Nhơn, Bình Định) với công suất 8.000 tấn/năm. Nhưng do còn bị ảnh hưởng dịch Covid-19 nên nhà máy chưa hoạt động, doanh nghiệp hiện đang thu mua cá ngừ đại dương của ngư dân Bình Định đưa về chế biến tại nhà máy ở Cam Ranh (Khánh Hòa).

Chế biến cá ngừ đại dương xuất khẩu tại Bình Định. Ảnh: Vũ Đình Thung.

Sản phẩm cá ngừ đại dương của ngư dân Bình Định luôn được doanh nghiệp thu mua cao hơn giá thị trường. Cá ngừ đại dương loại A được thu mua cao hơn 15.000đ/kg, loại B cao hơn 2.000đ/kg. Sản lượng đánh cá ngừ đại dương hàng năm của Bình Định hơn 11.000 tấn, riêng nhà máy chế biến của Công ty TNHH Thực phẩm Mãi Tín đã tiêu thụ  8.000 tấn/năm, đây là cứu cánh cho nghề đánh bắt cá ngừ đại dương của ngư dân Bình Định.

“Trước đây Bình Định xuất khẩu cá ngừ đại dương sang Nhật Bản bằng đường hàng không nên chi phí vận chuyển quá cao, không mang lại hiệu quả. Nay sản phẩm của Công ty TNHH Thực phẩm Mãi Tín được phi lê, cấp đông nhanh và xuất khẩu bằng đường biển nên chất lượng được bảo đảm và hiệu quả cho cao hơn. Trong thời gian tới, Công ty TNHH Thực phẩm Mãi Tín còn xây dựng kế hoạch phát triển mở rộng liên kết với ngư dân”, ông Trần Văn Phúc, Giám đốc Sở NN-PTNT Bình Định.