Hướng đến an toàn trong chuỗi cung ứng cá rô phi của châu Mỹ Latinh

Các tiêu chuẩn xuất khẩu thủy sản đang ngày càng chặt chẽ trên toàn thế giới, đặc biệt là những tiêu chuẩn về nâng cao chất lượng an toàn thực phẩm. Khả năng phân tích chính xác của các quốc gia về "chất bẩn" hoặc "dư lượng" theo yêu cầu của các nước nhập khẩu thường không sẵn có hoặc không được thực thi theo như yêu cầu.

cá rô phi

 Các chất bẩn và dư lượng bao gồm: thuốc kháng sinh, thuốc trừ sâu và kim loại nặng. Hơn nữa, khả năng áp dụng các khái niệm của HACCP (Hệ thống phân tích mối nguy và các điểm kiểm soát tới hạn) trong hệ thống sản xuất để xử lý truy xuất nguồn gốc cần thiết, có thể vẫn chưa đầy đủ trong một số trường hợp. Do không có đủ năng lực để giải quyết vấn đề này, một số quốc gia vẫn đang phải đối mặt với những khó khăn trong việc áp dụng tiêu chuẩn phối hợp cho các sản phẩm thủy sản phục vụ xuất khẩu hay tiêu dùng trong nước.

          Hội Nông dân và Hiệp hội người tiêu dùng, cũng như người mua có tổ chức, chẳng hạn như các chuỗi siêu thị và các nhóm liên quan chủ chốt khác, sẽ tiếp tục gây ảnh hưởng ngày càng lớn tới chính sách và các quy định đồng thời thúc đẩy việc áp dụng các tiêu chuẩn của ngành nuôi trồng thủy sản.

           Hoạt động sản xuất tại các trang trại

           Quá trình sản xuất bắt đầu từ việc chuẩn bị ao nuôi. Tùy theo mùa (mùa khô hoặc mùa mưa ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới), đáy ao được cày xới và phơi khô. Rắc vôi để giúp oxy hóa chất hữu cơ và cũng để loại bỏ các sinh vật không mong muốn như mầm bệnh và sinh vật cạnh tranh thức ăn.

          Sau đó, tiến hành đưa nước vào ao, lọc nước thông qua từng màng lọc gắn ở cửa ao để sinh vật cạnh tranh và trung gian gây bệnh được loại bỏ và tránh xa khỏi ao. Cá con sẽ được thả vào ao mới được lấy nước vào theo mật độ thả nuôi mong muốn.

          Sau đó, tiến hành đưa nước vào ao, lọc nước thông qua từng màng lọc gắn ở cửa ao để sinh vật cạnh tranh và trung gian gây bệnh được loại bỏ và tránh xa khỏi ao. Cá con sẽ được thả vào ao mới được lấy nước vào theo mật độ thả nuôi mong muốn.

          Trong các loại hình nuôi bán thâm canh cá rô phi thành công nhất tại Mỹ Latinh, sau khi lấy nước vào ao 7 - 10 ngày, những con cá khỏe mạnh và sạch bệnh đã được chọn lọc trước đó sẽ được thả vào ao nuôi, theo tiêu chuẩn về an toàn sinh học và quy trình thả nuôi đã được lập sẵn.

          Trong giai đoạn ương nuôi, cá rô phi con (0,85-1,5 gram) được thả nuôi và tỷ lệ sống trung bình sau nuôi 45 ngày là khoảng 70%. Vào giai đoạn trước tăng trưởng, cá được đưa vào ao nuôi với trọng lượng xấp xỉ 28g, và tỷ lệ sống trung bình sau nuôi 100 ngày là 85 – 90%.

        Trong giai đoạn nuôi thương phẩm, cá rô phi có trọng lượng 250g được thả nuôi với mật độ 3-5 con/m2 và tỷ lệ sống trung bình sau khoảng 150 ngày nuôi là 85%. Nhiều người nuôi thường sử dụng quạt gió trong các giai đoạn sản xuất để cải thiện chất lượng nước.

        Mặc dù mật độ thả nuôi có thể không nhiều, những người nuôi cá thành công đã áp dụng các biện pháp thực hành bảo tồn để tránh thiệt hại do các vấn đề an toàn sinh học. Kinh nghiệm của họ kết hợp với một số chương trình vệ sinh hiệu quả của cơ quan chính phủ (liên bang và tiểu bang) trong vài năm qua, đã cải thiện được sản xuất theo thống kê ở khu vực Mỹ Latinh. Các chương trình này tập trung vào việc giám sát các biện pháp thực hành quản lý tốt, được cán bộ chuyên môn xác nhận thông qua việc theo dõi định kỳ trực tiếp tại các cơ sở, và các phân tích mẫu phẩm của cơ sở.

       Một số đề xuất cho người nuôi cá rô phi – được bao hàm trong các quy tắc quản lý an toàn được mô tả trong các chương trình do các cơ quan quản lý thiết lập, bao gồm:

         1 - Sử dụng con giống có chứng nhận khỏe mạnh hoặc có thông tin về chất lượng tổng thể của chúng;

         2 - Duy trì đủ sinh khối trong các đơn vị sản xuất;

         3 - Tách nuôi cá theo kích cỡ;

         4 - Lưu trữ hồ sơ phù hợp về các thông số chất lượng nước (sinh học, hóa học và vật lý);

         5 - Bảo trì đầy đủ cho các thiết bị (máy phát điện, thiết bị sục khí, các thiết bị khác);

         6 – Tập huấn kỹ thuật cho nhân viên phụ trách sản xuất;

         7 – Tuân thủ các quy tắc phòng ngừa hiện hành ở mọi thời điểm;

         8 - Sẵn sàng thực hiện các quy tắc trong trường hợp khẩn cấp.

        Sau các cuộc giám sát, người nuôi sẽ nhận được một báo cáo mô tả về việc có hay không có vi khuẩn, ký sinh trùng hay bất kỳ tác nhân gây bệnh nào khác có thể ảnh hưởng đến mục tiêu sản xuất của họ. Ngoài ra, báo cáo còn bao gồm các kết quả về phân tích chất lượng nước để xác nhận rằng các đơn vị sản xuất không có bất kỳ hợp chất hoặc các sinh vật không mong muốn (thuốc trừ sâu, kim loại nặng, hoặc phân chứa mầm bệnh hoặc hoặc trực khuẩn ruột) đảm bảo rằng hoạt động sản xuất là an toàn cho người tiêu thụ và nó có thể được thương mại hóa ở thị trường trong nước hoặc nước ngoài.

        Sản xuất thức ăn chăn nuôi và vấn đề an toàn

        Sản xuất thức ăn phải được coi là một phần không thể thiếu của chuỗi sản xuất thực phẩm và do đó tùy thuộc vào chất lượng và đảm bảo về độ an toàn. Ngành thức ăn chăn nuôi chịu trách nhiệm về chất lượng và độ an toàn của thức ăn chăn nuôi mà nó sản xuất ra. Các nhà chức trách cần đưa ra chỉ dẫn cho các nhà sản xuất thông qua các quy trình và tiêu chuẩn.

       Để tăng cường an toàn thực phẩm trong thức ăn nuôi thủy sản dành cho cá rô phi, nguyên liệu thô phải được mua từ các nhà cung cấp có tiếng và có rủi ro thấp. Trước khi được chế biến, nguyên liệu thô phải được kiểm tra kỹ lưỡng về thông số kỹ thuật và về độ tinh khiết đã được các phòng thí nghiệm xác nhận. Quy trình sản xuất thức ăn chăn nuôi cần tuân thủ đầy đủ biện pháp thực hành tốt và các chỉ dẫn tiêu chuẩn của HACCP.

       Các nhà máy chế biến cá rô phi

      Ngày nay, ngay tại một số nhà máy chế biến cá rô phi hiện đại trong khu vực cũng có một vài chi tiết trong hoạt động vẫn chưa tuân thủ các biện pháp tiêu chuẩn đảm bảo an toàn cho công nhân tại nơi làm việc và đảm bảo độ an toàn cho sản phẩm cuối cùng. Một ví dụ điển hình là sàn nhà được xây dựng với các rãnh, hố được thiết kế để thu chất thải lỏng và rắn. Công nhân có thể vô tình bước vào hố và bị thương. Chúng cũng gây trở ngại cho việc vận chuyển sản phẩm an toàn từ một khâu của quy trình tới khâu kế tiếp. Một lựa chọn tốt hơn là sàn nhà vững chắc, dốc, cho phép nước và chất rắn tập trung vào một bên của chu trình sản xuất chính của cơ sở chế biến.

       Một số cơ sở chế biến có lắp đặt máy điều hòa nhiệt độ nhưng không có trần nhà, gây phân tán nhiệt độ. Do đó, bộ điều chỉnh nhiệt không bao giờ tắt, gây tốn hao năng lượng không cần thiết và có khả năng làm thay đổi nhiệt độ. Nhiệt độ phòng giữ ổn định tại các cơ sở chế biến là một vấn đề quan trọng trong các chương trình HACCP, để đảm bảo cho sản phẩm cũng như cho công nhân.

      Hầu hết các nhà máy chế biến cá hiện đại đã áp dụng những biện pháp vận chuyển sản phẩm hiệu quả trong chu trình từ một trạm này tới trạm khác, tránh nhiễm phải các hạt kim loại và dầu mỡ dùng để bôi trơn đường ray và dây chuyền. Băng chuyền tải và trục lăn có thể là một thay thế khả thi. Xử lý nước đá cũng là một vấn đề nữa gây chú ý.

Trong một số trường hợp, các trại nuôi và người chế biến sử dụng cùng một nguồn nước đá. Biện pháp này không phải là rất an toàn theo quan điểm về an toàn sinh học, vì khả năng lây nhiễm chéo là rất cao. Giải pháp là sử dụng máy làm đá riêng biệt cho từng giai đoạn, hoặc có các cơ sở lưu trữ riêng biệt để trữ đá sản xuất ra từ một máy làm đá.
     

Triển vọng

      Để cải thiện sản xuất của trại nuôi cá rô phi và đảm bảo việc cung cấp lâu dài của sản phẩm cuối cùng, người nuôi, người chế biến, và các nhà nhập khẩu phải đưa ra một số điều kiện để tránh xung đột an toàn sinh học khi sản phẩm được bán ra thị trường trong nước hoặc nước ngoài.

     Người nông dân phải tuân theo các yêu cầu sau đây để làm giảm nguy cơ bùng phát dịch bệnh: chuẩn bị ao nuôi tốt, lựa chọn con giống có chất lượng tốt, quản lý chất lượng nước, quản lý thức ăn chăn nuôi, theo dõi sức khỏe (an toàn sinh học), quan trắc đáy ao, quản lý dịch bệnh, thực hành thu hoạch và sau thu hoạch, duy trì việc ghi số liệu (truy xuất nguồn gốc) và nhận thức về môi trường.

    Mặt khác, nhà chế biến phải xác minh từng giai đoạn và tham gia vào quá trình giá trị gia tăng sau khi nhận được các nguyên liệu thô để được chuyển đổi (bao gồm: tiếp nhận, chế biến, đóng gói và vận chuyển). Thiếu sự phối hợp giữa các bên sẽ tạo ra các vấn đề an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng, có thể sẽ dẫn đến hiện tượng truyền lây bệnh hoặc ngộ độc thực phẩm.

     Việc sản xuất thực phẩm an toàn là việc áp dụng các phương pháp cho phép xác định và đánh giá các mối nguy hiểm tiềm ẩn do nhiễm bẩn cho các các sản phẩm sản xuất ra và được tiêu thụ. Do đó, đòi hỏi mọi liên kết của chuỗi (từ đơn vị sản xuất tới bàn ăn của người tiêu dùng) kiểm soát và khởi động các cơ chế quản lý rủi ro tiềm ẩn.

    Tại các công ty sản xuất thành công trong khu vực này, các biện pháp thực hành trên đã được thông qua để phục vụ cho thị trường xuất khẩu, và các nước tiếp nhận sản phẩm thành phẩm (chủ yếu là phi lê cá rô phi tươi). Qua lần kiểm tra thực tế, khách hàng (đại lý mua) sẽ xác minh rằng tiêu chuẩn GMP và HACCP được đưa ra ít nhất một hoặc nhiều lần mỗi năm.

Fistenet, 19/10/2016
Đăng ngày 20/10/2016
Minh Thu
Thế giới

TP.HCM tổ chức Hội thảo ứng dụng chuyển đổi số trong nuôi tôm

Ngày 11/11, Trung tâm khuyến nông TP.HCM phối hợp cùng công ty Tép Bạc tổ chức trực tuyến Hội thảo ứng dụng chuyển đổi số trong nuôi tôm trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh năm 2021.

Hội thảo nuôi tôm
• 08:00 17/11/2021

TTKN Vĩnh Phúc tiên phong chuyển đổi số vào nuôi cá nước ngọt thâm canh

Buổi hội thảo tập huấn với chủ đề “Ứng dụng hệ thống cảm biến kiểm soát các yếu tố môi trường nước trong nuôi cá” được Trung tâm Khuyến nông Vĩnh Phúc phối hợp cùng công ty Tép Bạc vào ngày 1/11 đã mở đầu cho hành trình chuyển đổi số trong lĩnh vực nông nghiệp và thủy sản tại tỉnh Vĩnh Phúc.

lắp đặt tủ điện
• 10:21 15/11/2021

Tập huấn kỹ thuật nuôi cá nheo Mỹ

Lạng Sơn tổ chức tập huấn kỹ thuật nuôi cá nheo Mỹ trong lồng, bè trên sông và hồ chứa

khuyến nông
• 10:49 19/10/2021

Kể câu chuyện nghề: Tôi học để làm thầy nông dân

Khi có điều kiện gặp gỡ nông dân, tôi thường được giới thiệu là “thầy” và cũng được họ gọi là “thầy” do nghề nghiệp của bản thân. Nhưng tôi cũng đã từng làm “thầy” của nông dân với tư cách là người “dạy” cho họ về nuôi thủy sản. Phải nói rằng làm “thầy” của nông dân không dễ và vì thế tôi đã đi “học” người nông dân để có thể làm “thầy” của họ.

kể câu chuyện nghề
• 15:19 18/10/2021

Cá đuối nước ngọt khổng lồ trên sông Mekong

Nhóm ngư dân và chuyên gia quốc tế đã tháo câu cho một con cá lớn và quý hiếm nhất Đông Nam Á. Sốc khi biết đây là loài cá đuối nước ngọt với kích thước khổng lồ, dài 4m trọng lượng 180kg.

Cá đuối
• 10:27 04/03/2024

Sứa ma khổng lồ - Loài sứa “kiêu kỳ” nhất ở đại dương

Đại dương rộng lớn là không gian bao la mà nhân loại chưa bao giờ ngừng tò mò và khám phá. Nhờ có quá trình này mà chúng ta ngày càng được chiêm ngưỡng phần nào chân dung của nhiều sinh vật biển.

Sứa ma
• 10:25 25/02/2024

Loài cá voi trắng siêu dễ thương và cực kỳ thông minh

Nếu chỉ biết đến cá voi trắng (hay còn gọi là cá voi Beluga) qua ngoại hình đáng yêu thì chắc hẳn bạn sẽ phải bất ngờ trước những điều thú vị ít ai biết của loài cá này.

Cá voi trắng
• 10:05 30/11/2023

Thủy sản Việt Nam tiếp tục nhận tín hiệu tốt từ Mỹ

Thủy sản Việt Nam trong đó có sản phẩm tôm tiếp tục nhận được tin khả quan khi xuất khẩu sang thị trường trường Mỹ.

Chế biến tôm
• 11:10 24/10/2023

Nói không với kháng sinh trong nuôi tôm?

Khi tiếp cận với việc sử dụng kháng sinh trong nuôi tôm, việc áp dụng chúng một cách chính xác và hiệu quả là vô cùng quan trọng để đảm bảo sức khỏe của tôm và người tiêu dùng, cũng như duy trì sự bền vững của ngành nuôi tôm.

Tôm sú
• 13:45 25/04/2024

Thực phẩm chỉnh sửa gen của nhật bản đến tay người tiêu dùng

Nhật Bản là một trong những nước tiêu thụ thực phẩm thủy sản lớn nhất thế giới. Người Nhật thích ăn cá và một nghiên cứu do Trường Cao đẳng Tim mạch Hoa Kỳ thực hiện cho thấy trung bình người Nhật ăn khoảng 3 ounce cá mỗi ngày. Ẩm thực địa phương của Nhật Bản rất giàu cá và hải sản, nguồn protein chính trong chế độ ăn ít chất béo và giàu dinh dưỡng của người dân Nhật Bản.

Hải sản
• 13:45 25/04/2024

Nhiệt độ ao nuôi tăng cao do thời tiết nắng nóng

Hiện nay, thời tiết nắng nóng kéo dài gây nhiều ảnh hưởng đến các khu vực nuôi trồng thủy sản. Đặc biệt với thời tiết ngày và đêm chênh nhiệt độ rõ rệt, việc nhiệt độ của nước ao nuôi liên tục tăng là điều đáng chú ý cho các hộ nuôi.

Nắng nóng
• 13:45 25/04/2024

Ban Bí thư chỉ thị quyết tâm gỡ “thẻ vàng” trong năm 2024

Ngày 10/4/2024, bà Trương Thị Mai, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương ký Chỉ thị số 32-CT/TW về việc về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác chống khai thác thuỷ sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU) và phát triển bền vững ngành thuỷ sản.

Tàu cá Việt Nam
• 13:45 25/04/2024

Xả kho - Không lo vận chuyển

Hàng loạt ưu đãi hấp dẫn diễn ra trong tháng này, cùng eShop mua hàng Không lo về giá nhé!

Chương trình khuyến mãi
• 13:45 25/04/2024