Khai thác thủy sản Thái Lan đang phải vật lộn với sự giám sát quốc tế

Theo các số liệu của Ủy ban châu Âu, EU đã nhập khẩu 426 triệu Euro (496,5 triệu USD) các sản phẩm thủy sản từ Thái Lan vào năm 2016 - giảm đáng kể so với 476 triệu Euro của năm 2015. Tuy nhiên, đây vẫn là thị trường xuất khẩu thủy sản lớn thứ 3 của Thái Lan sau Hoa Kỳ và Nhật Bản. EU tiêu thụ 12% trong số 1,8 triệu tấn hàng thủy sản Thái Lan xuất khẩu hàng năm. Bằng việc ban hành một “thẻ vàng” để cảnh báo các biện pháp trừng phạt, EU hy vọng sẽ buộc chính phủ được quân đội hậu thuẫn của Thái Lan chấm dứt hoạt động đánh bắt bất hợp pháp, không được báo cáo và không được kiểm soát (IUU) và cải thiện các tiêu chuẩn lao động. Brussels đã duy trì áp lực từ đó, lặp lại mối đe dọa của nó sau khi tiến hành các đánh giá định kỳ và cử các phái đoàn kiểm tra chính thức.

Sau cuộc thăm dò mới nhất của các nhà điều tra EU trong hai tuần vào tháng 7/2017, các quan chức Thái Lan đã bày tỏ sự nghi ngờ rằng bất kỳ lệnh cấm nào cũng sắp xảy ra. Thủ tướng Prayuth Chan-ocha nói với các phương tiện truyền thông địa phương sau khi các quan chức EU đã gặp các nhà chức trách Thái Lan rằng: “Chúng tôi có vấn đề về mọi khía cạnh, vì vậy chúng tôi phải đối mặt với sự tiến triển chậm chạp”. Chính phủ đã thực thi các luật mới, ông nói, trong khi lưu ý rằng “có một số sự phản đối từ những người khai thác thủy sản bất hợp pháp”.

Áp lực của EU ít nhất đã thúc giục chính phủ Thái Lan thành lập một trung tâm chỉ huy thống nhất nhằm vào đánh bắt bất hợp pháp. Hải quân đã được triển khai để theo dõi những người vi phạm và đã thành lập một hệ thống theo dõi chặt chẽ tại cảng “Port-in-Port-Out” để kiểm tra các tàu đánh cá bằng lưới kéo trong nước và nước ngoài đưa thủy sản đánh bắt đến cảng Thái Lan. Nhưng chế độ này chỉ thành công trong việc thuyết phục 18.000 trong số khoảng 30.000 tàu đánh cá bằng lưới kéo địa phương đăng ký thuyền của họ và cài đặt các cơ chế giám sát trên tàu để xác định nguồn gốc thủy sản đánh bắt. Đây là một yêu cầu quan trọng để xác nhận rằng thủy sản đánh bắt không vi phạm các tiêu chuẩn IUU của EU.

Nhưng ít nhất đã có sự thay đổi trong vấn đề này. Trong Tháng 7/2017, Thai Union Group, nhà sản xuất các sản phẩm cá ngừ đóng hộp lớn nhất thế giới đã ký một thỏa thuận vào ngày 11 tháng 7 với Greenpeace, tổ chức phi chính phủ về môi trường toàn cầu, để cải tiến chuỗi cung cấp toàn cầu cho cá ngừ. Người khổng lồ về thủy sản, báo cáo doanh số bán hàng toàn cầu là 134 tỷ baht (4 tỷ USD) vào năm 2016, đã đồng ý giảm “các hoạt động khai thác phá hoại”, tăng cường hỗ trợ “đánh bắt bền vững” hơn và giúp bảo vệ các công nhân làm việc trong ngành thủy sản.

Ông Thirapong Chansiri, Chủ tịch và Giám đốc điều hành của Thai Union, nói với các lãnh đạo doanh nghiệp tại diễn đàn doanh nghiệp toàn cầu Nikkei Asia300 ở Bangkok vào giữa tháng Bảy: “Thai Union bây giờ là bạn tốt của Greenpeace. Các tổ chức phi chính phủ đã chỉ trích chúng tôi, nhưng chúng tôi không thể bỏ đi”, ông lưu ý, đề cập đến cam kết của Thai Union nhằm theo đuổi đánh bắt bền vững. Theo thỏa thuận ký kết với Greenpeace, việc thực hiện lời hứa này sẽ mất khoảng 750.000 USD một năm.

Mục tiêu của nhà hoạt động

Sự thay đổi cốt lõi của Thai Union đã diễn ra sau một cuộc vận động kéo dài hai năm của tổ chức phi chính phủ chống lại những gì họ tuyên bố là những hoạt động đánh bắt và thực hành lao động phi đạo đức. Các nhà hoạt động cho biết Thai Union có vai trò then chốt trong việc xác định tương lai của các đại dương trên thế giới vì chuỗi cung ứng cá ngừ quốc tế rộng lớn của mình. Tara Buakamsri, người đứng đầu Greenpeace Đông Nam Á, cho biết: “Thai Union đã có một bước tiến quan trọng để đi đầu làm mẫu, nhưng cam kết của nó chỉ mới bắt đầu”.

Ngành thủy sản Thái Lan cũng đang bị kiểm soát chặt chẽ từ Hoa Kỳ, nước đưa Thái Lan vào “danh sách theo dõi” hàng năm trong bản báo cáo về tình trạng buôn bán người hàng năm, trích dẫn những hành động ngược đãi đối với người lao động làm việc trên các tàu đánh cá Thái Lan và các nhà máy chế biến thủy sản.