“Lùng nhùng” thủ tục

Vasep cho rằng, quy định về quản lý môi trường có điều chỉnh tăng mức thuế với nước thải công nghiệp từ 6% - 10% so với trước sẽ làm đội thêm chi phí cho DN trong bối cảnh khó khăn hiện nay, do phần lớn DN xuất khẩu thủy sản đều sử dụng rất nhiều nước trong sản xuất, chế biến. Tuy nhiên, chi phí tăng cao mới là một phần vấn đề mà các DN xuất khẩu thủy sản gặp phải, quan trọng hơn là các thủ tục về quản lý môi trường lại chồng chéo, phức tạp, nhiều quy chuẩn khác nhau nên gây khó khăn hơn nữa cho DN khi hoạt động.

Điển hình như việc các nhà máy chế biến thủy sản cùng kinh doanh một ngành nghề nhưng lại phải tuân thủ 2 quy chuẩn khác nhau. Nếu nhà máy nằm ngoài khu công nghiệp (KCN) thì áp dụng theo QCVN11. Còn nhà máy nào nằm trong KCN thì áp dụng theo QCVN40 với các yêu cầu, thông số thấp hơn QCVN11.

Cả hai trường hợp đều phải đóng phí bảo vệ môi trường đối với nước thải. Nhưng vấn đề ở đây là quy định không nhất quán ở mỗi địa phương, khiến một số DN ngành đặc thù nhưng không được hưởng những ưu tiên đặc thù và cách tính phí bảo vệ môi trường cũng khác nhau.

Ở góc độ khác, nhiều DN xuất nhập khẩu thủy sản còn cho biết, họ gặp thêm những khó khăn khi xin giấy phép kiểm dịch đối với hàng mẫu thủy sản nhập khẩu. Thực tế, khi DN yêu cầu khách hàng gửi hàng mẫu thủy sản đông lạnh để khảo sát chất lượng nguyên liệu trước khi quyết định mua để sản xuất thử, hoạt động này không mang mục đích thương mại với số lượng nhỏ.

Nhưng theo quy định hiện nay, DN vẫn phải thực hiện rất nhiều khâu đăng ký, kiểm tra, gây mất thời gian và phát sinh thêm chi phí.

Đại diện Công ty cổ phần Vĩnh Hoàn cho biết thêm, họ gặp khó khăn liên quan đến giấy chứng nhận kiểm dịch (H/C) với hàng xuất khẩu, khiến cho DN bị lỡ đơn hàng vì thời gian giải quyết thủ tục rườm rà, phức tạp. Tại Thông tư 06/2010/TT-BNNPTNT, Bộ NN&PTNT có quy định việc đăng ký kiểm dịch thủy sản, sản phẩm thủy sản nhập khẩu phải có H/C do cơ quan thẩm quyền của nước xuất khẩu cấp.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay nhiều khách hàng muốn chuyển nguyên liệu sang Việt Nam để gia công, chế biến nhưng không thể thực hiện được do khách hàng không được cấp H/C do cơ quan có thẩm quyền của nước xuất khẩu cấp theo quy định mà Bộ NN&PTNT đưa ra, do hàng hóa lại nằm trong kho ngoại quan của một nước khác…

Giám đốc Kinh doanh của Công ty cổ phần Sài Gòn Food cho rằng, các quy định, thủ tục hành chính hiện nay của các bộ, ngành có liên quan đến hàng hóa thủy sản xuất nhập khẩu không khác gì một “ma trận”. Với những DN có kinh nghiệm lâu năm trong nghề, nhiều khi còn lúng túng, không biết bắt đầu từ đâu khi xin giấy phép, làm thủ tục hoặc không biết vướng mắc nằm ở khâu nào, bộ nào thì với những DN “chân ướt, chân ráo” vào ngành có lẽ phải bó tay chịu thua.

Vị giám đốc này cũng cho biết thêm, có nhiều công đoạn kiểm dịch về cùng một vấn đề như vệ sinh an toàn thực phẩm chẳng hạn, nhiều khi phải qua đến 2 - 3 cửa cùng kiểm tra như nhau dẫn đến chi phí, thời gian chờ đợi của DN cũng tăng lên tương đương gấp 2 - 3 lần.

Theo đánh giá của đa số DN thủy sản tại TP. Hồ Chí Minh về hoạt động kiểm tra an toàn thực phẩm, kiểm dịch thủy sản trong sản xuất, xuất nhập khẩu mà Vasep và Hội đồng Tư vấn cải cách thủ tục hành chính tổng hợp được, thủ tục hành chính liên quan đến thủy sản hiện nay còn rườm rà, chồng chéo khiến DN khó tiếp cận, giải quyết chậm làm tăng chi phí, tốn nhiều thời gian, công sức.

Một số chuyên gia cho rằng, đây là yếu tố chính khiến DN xuất khẩu thủy sản của Việt Nam giảm sức cạnh tranh, giảm lợi nhuận. Bởi vì, dù là vấn đề thủ tục hành chính nhưng lại có tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh của DN.

Ông Trương Đình Hòe, Chủ tịch Vasep cho rằng, với những nỗ lực trong việc cải cách những thủ tục hành chính và thị trường một số nước gỡ bỏ rào cản, hy vọng từ nay đến cuối năm ngành thủy sản sẽ tăng tốc để kịp cán đích 6,5 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu, như kỳ vọng mà ngành đã đặt ra từ đầu năm.

Theo báo cáo của Bộ NN&PTNT, kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản 9 tháng đầu năm ước đạt 4,61 tỷ USD, chỉ tăng 3% so với cùng kỳ năm ngoái. Ngoài một số thị trường có mức xuất khẩu tăng thì không ít thị trường cũng bị sụt giảm như Nhật Bản giảm 0,6%, Hàn Quốc giảm 14,1%, Đức giảm 2,6%…