Làm thế nào để xây dựng chuỗi giá trị thủy sản bền vững từ khâu sản xuất đến tiêu dùng?

Thực trạng hiện nay

Mặc dù Việt Nam là một trong những quốc gia xuất khẩu thủy sản hàng đầu thế giới, chuỗi giá trị thủy sản vẫn còn nhiều bất cập. Sản xuất rời rạc, thiếu liên kết giữa các khâu từ nuôi trồng, khai thác đến chế biến và tiêu thụ dẫn đến chi phí tăng cao và chất lượng sản phẩm không đồng đều. Theo PGS.TS Nguyễn Hồng Nga, việc mua nguyên liệu qua các kênh trung gian làm tăng chi phí và giảm chất lượng sản phẩm khi đến tay doanh nghiệp chế biến.

Vai trò của sự bền vững trong chuỗi giá trị

Xây dựng chuỗi giá trị bền vững giúp các bên liên quan hợp tác chặt chẽ, giảm chi phí trung gian và nâng cao giá trị sản phẩm. Kinh nghiệm từ các nước như Thái Lan, Nhật Bản cho thấy, sản xuất theo chuỗi là cơ sở để tổ chức sản xuất quy mô lớn, tận dụng tính kinh tế theo quy mô và giảm thời gian, chi phí vận chuyển, từ đó đạt hiệu quả kinh tế cao hơn.

Phân tích các bước trong chuỗi giá trị thủy sản bền vững

Khâu sản xuất: Đảm bảo chất lượng từ gốc

Chất lượng thủy sản phụ thuộc lớn vào khâu sản xuất, bao gồm việc chọn giống và áp dụng các kỹ thuật nuôi trồng tiên tiến. Việc chọn giống thủy sản bền vững là bước khởi đầu quan trọng, giúp giảm thiểu nguy cơ dịch bệnh và tăng năng suất. Bên cạnh đó, áp dụng các kỹ thuật nuôi trồng thân thiện với môi trường, như sử dụng thức ăn tự nhiên và kiểm soát nước nuôi hiệu quả, góp phần giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ nguồn nước.

Khâu chế biến: Nâng cao giá trị sản phẩm

Công nghệ chế biến hiện đại giúp giảm thất thoát chất lượng và kéo dài thời gian bảo quản sản phẩm. Tại Việt Nam, các tiêu chuẩn quốc tế như HACCP hay ISO được khuyến khích áp dụng nhằm đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, từ đó tăng sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường quốc tế.

Khâu tiêu thụ: Đưa sản phẩm bền vững đến tay người tiêu dùng

Việc xây dựng các kênh phân phối hiệu quả giúp giảm trung gian và nâng cao lợi nhuận cho người sản xuất. Sử dụng thương mại điện tử và tích hợp công nghệ truy xuất nguồn gốc sản phẩm đang trở thành xu hướng phổ biến, giúp người tiêu dùng yên tâm về chất lượng và nguồn gốc sản phẩm.

Để xây dựng chuỗi thủy sản bền vững sự tham gia của các doanh nghiệp giữ vai trò quan trọng trong liên kết thúc đẩy sản xuất, tiêu thụ

Giải pháp xây dựng chuỗi giá trị thủy sản bền vững

Xây dựng hệ thống quản lý toàn diện

Áp dụng công nghệ IoT và blockchain trong chuỗi giá trị thủy sản không chỉ giúp tăng tính minh bạch mà còn tối ưu hóa quy trình sản xuất, chế biến và phân phối. Hệ thống này giúp các bên tham gia trong chuỗi giá trị phối hợp chặt chẽ hơn, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động.

Phát triển mô hình sản xuất theo chuỗi và Liên kết giữa các tác nhân trong chuỗi 

Học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia tiên tiến, Việt Nam cần thúc đẩy mô hình sản xuất theo chuỗi để tận dụng lợi thế kinh tế theo quy mô, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả kinh tế. 

Sự liên kết giữa nông dân, doanh nghiệp và các hiệp hội ngành hàng đóng vai trò quan trọng trong việc chia sẻ nguồn lực và giảm rủi ro. Mô hình hợp tác công - tư (PPP) cũng được xem là giải pháp hiệu quả, giúp tăng cường đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Thúc đẩy chính sách hỗ trợ từ nhà nước

Nhà nước cần triển khai các chính sách ưu đãi tín dụng và giảm thuế cho những doanh nghiệp áp dụng sản xuất bền vững. Ngoài ra, việc đào tạo và hướng dẫn kỹ thuật cho người nuôi trồng cũng cần được chú trọng để đảm bảo sự phát triển đồng đều trong toàn chuỗi giá trị.

Nâng cao nhận thức của người tiêu dùng về sản phẩm bền vững

Các chiến lược truyền thông hiệu quả sẽ giúp phổ biến lợi ích của sản phẩm thủy sản bền vững, từ đó khuyến khích người tiêu dùng lựa chọn các sản phẩm này. Điều này không chỉ hỗ trợ tiêu thụ mà còn tạo động lực để các doanh nghiệp tiếp tục đầu tư vào sản xuất bền vững.