Minh chứng về sự chọn lọc tự nhiên của cá biển sâu

Các nhà khoa học đã tìm thấy minh chứng về sự chọn lọc tự nhiên của loài cá biển sâu thích nghi với độ sâu ở vùng biển mà loài cá này sinh sống.

Minh chứng về sự chọn lọc tự nhiên của cá biển sâu
Những loài cá biển sâu có những đặc điểm hình thái khác biệt để thích nghi với môi trường sống. Ảnh: sportfishingmag

Nhóm các nhà nghiên cứu do Giáo sư Rus Hoelzel thuộc Khoa Khoa học Sinh học, Đại học Durham - Vương quốc Anh dẫn đầu (cùng với các cộng tác viên của Khoa Khoa học Trái đất ở Durham, Đại học Liverpool và Marine Scotland) đã tiến hành nghiên cứu một loài cá gọi là cá đuôi chuột mũi tròn (Roundnose grenadier).

Các nhà nghiên cứu cho biết đây là minh chứng đầu tiên về sự chọn lọc tự nhiên duy trì các loại gen chuyên biệt của cùng loài cá, mỗi loại gen thích nghi với độ sâu sinh cảnh khác nhau trong một quần thể sống trải rộng trong 2km độ sâu ở khu vực biển sâu.

Kết quả nghiên cứu này được công bố trên Tạp chí Nature Ecology & Evolution.

Các nhà nghiên cứu nói rằng sự chuyển tiếp quan trọng ở vùng biển sâu là nơi mà sự thâm nhập ánh sáng phân chia vùng biển khơi trung mesopelagic (tầng nước có độ sâu từ 200-1000m) với vùng biển khơi sâu bathypelagic (tầng nước có độ sâu 1000-4000m) của đại dương dưới độ sâu khoảng 1000m.


Cá đuôi chuột mũi tròn có phạm vi môi trường sống khá rộng ở vùng nước sâu, từ 180 – 2600m sâu.

Nghiên cứu được thực hiện ở vùng biển có sự cư trú của loài cá này từ độ sâu 750m đến 1800m tại một địa điểm, vượt qua ranh giới giữa phần “có ánh sáng” và “tối” của đại dương.

Các nhà khoa học đã sắp xếp toàn bộ hệ gen nhân (nuclear genome) của loài này và đã xác định được tất cả các gen nằm trong hệ gen đó có mã hóa cho các chức năng sinh học. Sau đó, họ đã giải mã được thêm 60 hệ gen khác nhau, mỗi mức độ sâu có 15 hệ gen (750m, 1000m, 1500m và 1800m). Điều này cho thấy sự thích nghi với độ sâu ở các gen chức năng, với tất cả các cá thể cá ở độ sâu 1800m khác với những con cá khác sống ở những vùng nước nông hơn.

Những gen thích nghi này có liên quan đến việc hình thành các chức năng và các dạng cơ thể khác nhau khi các cá thể cá trưởng thành. Ngoài ra, các nhà nghiên cứu còn tìm thấy minh chứng rõ ràng cho sự chọn lọc tự nhiên liên tục mà các dạng đặc biệt được ưa thích hơn dạng trung gian.

Sự chọn lọc “mang tính đột phá” này có thể dẫn đến sự tiến hóa của loài mới khi các loại gen khác nhau cũng được ưu tiên hơn so với loại gen của riêng chúng.  

Tuy nhiên, trong trường hợp này, không có bằng chứng rõ ràng về sự giao phối giữa các cá thể có cùng loại gen. Thay vào đó, cá con sống ở tầng nước sâu khoảng 1000m cho đến khi trưởng thành, và sau đó tách ra cư trú ở các độ sâu khác nhau tùy theo cấu trúc di truyền của chúng.

Điều này cho thấy một ví dụ rõ ràng về việc các chuyên gia khác nhau nghiên cứu cùng một loài, loài này thích nghi với môi trường sống ở các độ sâu khác nhau, có thể được duy trì ngay trong một quần thể có cùng một khu vực địa lý. Việc này có thể giúp chuẩn bị một loài cá sẵn sàng thích ứng nhanh với một môi trường thay đổi, chẳng hạn như tình trạng biến đổi khí hậu nhanh chóng.

Sự khác biệt giữa các kiểu sinh thái có thể được tạo ra bởi sự khác biệt giữa một môi trường giàu tài nguyên ở vùng nước nông và một môi trường tương đối ít tài nguyên ở vùng biển dốc sâu hơn.

Tác giả chính của nghiên cứu, Giáo sư Rus Hoelzel thuộc Khoa Khoa học Sinh học Đại học Durham, cho biết “Các đại dương là những vùng nước mênh mông, chỉ có ít vật cản khi di chuyển xuyên qua các vùng nước này. Giống như ở môi trường phía trên biển, chúng ta có xu hướng suy nghĩ về sự di chuyển theo chiều ngang, qua bề rộng của đại dương, nhưng trong môi trường biển có thể có nhiều độ dốc và ranh giới sinh cư lớn hơn khi các loài di chuyển theo chiều dọc của cột nước. Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy những cá thể này thích nghi với môi trường sống ở những độ sâu khác nhau, và khi trưởng thành chúng phân tách theo độ sâu dựa trên cấu trúc di truyền”.

TCTS- Sciencedaily
Đăng ngày 14/03/2018
Vũ Hậu
Sinh học

Nuôi trồng thủy sản thân thiện với môi trường

Thủy sản được coi là nguồn thực phẩm quan trọng cho tương lai do sự gia tăng dân số toàn cầu và diện tích đất cho nông nghiệp ngày càng hạn chế.

nuôi cá bớp
• 10:24 10/02/2022

50 tấn cá chẽm chết cóng

Hàng trăm ngàn con cá chẽm nuôi tại một trại cá ở Hy Lạp chết vì lạnh, sau trận bão tuyết lớn làm tê liệt toàn quốc gia này trong tuần.

cá chết hàng loạt
• 19:47 28/01/2022

Chất diệt khuẩn an toàn thân thiện với môi trường đến 95%

Người ta nói nuôi thủy sản là nuôi nước. Môi trường nước có sạch thì thủy sản nuôi ở dưới mới sống tốt và lớn lên được. Vậy mới nói khâu diệt khuẩn khử trùng ao là rất quan trọng.

chất diệt khuẩn
• 10:01 10/11/2021

Giải cứu cá voi nặng 3 tấn mắc cạn ở Huế

Người dân ở cửa biển Tư Hiền, xã Vinh Hiền, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên - Huế vừa giải cứu thành công một con cá voi nặng 3 tấn, dài hơn 5m mắc cạn do sóng biển đánh dạt bờ trong lúc triều cường dâng cao, biển động mạnh.

Cá voi mắc cạn
• 16:16 21/10/2021

Vì sao tôm có thể sống gần miệng núi lửa 450°C nhưng lại chết khi bị nấu ở 50°C?

Nghe có vẻ nghịch lý: một số loài tôm biển sâu được phát hiện sống gần miệng núi lửa dưới đáy đại dương – nơi nhiệt độ dòng phun có thể lên tới 450°C. Thế nhưng, nếu thả chúng vào nồi nước 50°C, chúng vẫn chết như bất kỳ loài tôm nào khác. Vậy điều gì đang thực sự xảy ra?

tôm không mắt
• 00:06 12/02/2026

"Nuôi" cá, tôm trong lò phản ứng sinh học - cơ hội cho startup Việt

Không cần ao hồ, không cần đánh bắt, những miếng cá ngừ đỏ au hay con tôm tươi rói giờ đây có thể được "nuôi" ngay trong các lò phản ứng sinh học khổng lồ giữa lòng thành phố.

Lò phản ứng sinh học
• 14:08 22/01/2026

Phương pháp xử lý tảo bằng Enzyme sinh học

Sử dụng enzyme sinh học để kiểm soát tảo đang trở thành xu hướng tất yếu trong nuôi tôm an toàn sinh học, giúp hạn chế rủi ro sốc môi trường và bảo vệ sức khỏe đàn tôm. Phương pháp này được xem là lời giải thay thế cho các biện pháp cắt tảo hóa học vốn tiềm ẩn nhiều hệ lụy dài hạn.

Tảo ao tôm
• 12:20 12/01/2026

Quorum sensing là gì? Khi vi khuẩn phối hợp gây bệnh

Liệu vi khuẩn có khả năng “giao tiếp” và phối hợp hành động để hạ gục tôm chỉ sau một đêm? Hãy cùng khám phá cơ chế Quorum Sensing để giải hiện tượng này.

Tôm
• 11:18 16/12/2025

Hàng trăm người lao xuống ao bắt cá sau hiệu lệnh

Hội nơm cá đầu Xuân năm 2026 tại Nghệ An thu hút hàng trăm người tham gia, tạo nên khung cảnh sôi động khi mọi người đồng loạt lao xuống ao bắt cá theo hiệu lệnh, với quy định chỉ được dùng tay không hoặc nơm.

bắt cá
• 21:40 04/03/2026

Xây dựng nghề cá bền vững

Khu vực phía đông Thành phố Hồ Chí Minh đang là một trong những trung tâm nghề cá lớn của cả nước với hàng nghìn tàu khai thác, hệ thống chế biến quy mô lớn và kim ngạch xuất khẩu hàng trăm triệu USD mỗi năm. Tuy nhiên, để phát triển tương xứng tiềm năng và hướng tới một trung tâm nghề cá hiện đại, thông minh, yêu cầu tái cấu trúc toàn diện đang đặt ra cấp thiết.

nghề cá
• 21:40 04/03/2026

Đánh bắt ở vùng biển nước ngoài, một tàu cá An Giang bị xử lý

Một tàu cá mang số hiệu KG 92574-TS của ngư dân An Giang vừa bị lực lượng Cảnh sát biển phát hiện, ngăn chặn kịp thời khi có dấu hiệu xâm phạm vùng biển nước ngoài để khai thác trái phép, trong bối cảnh công tác chống khai thác IUU đang được siết chặt.

tàu cá
• 21:40 04/03/2026

Góc nhìn đầu tư 2026: Ngành thủy sản tăng trưởng đạt đỉnh, động lực mới ở đâu?

Năm 2025, xuất khẩu thủy sản Việt Nam lập kỷ lục 11,3 tỷ USD, tăng 12,4% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, tăng trưởng đang dịch chuyển từ mở rộng sản lượng sang nâng cao giá trị gia tăng và khả năng thích ứng chính sách, khiến năm 2026 nhiều khả năng sẽ là giai đoạn phân hóa mạnh giữa các doanh nghiệp thay vì tăng đồng đều toàn ngành.

đánh bắt cá
• 21:40 04/03/2026

Cô Tô khởi động Lễ hội Mở cửa biển 2026

Những ngày đầu xuân năm 2026, đặc khu Cô Tô (Quảng Ninh) sẽ tổ chức Lễ hội Mở cửa biển – một sự kiện văn hóa tâm linh quan trọng của ngư dân vùng đảo. Không chỉ là nghi thức khởi đầu mùa đánh bắt, lễ hội còn là dịp để cộng đồng bày tỏ lòng tri ân tiền nhân, cầu mong mưa thuận gió hòa, biển lặng sóng êm, tôm cá đầy khoang và một năm làm ăn thuận lợi.

lễ hội mở cửa biển
• 21:40 04/03/2026
Some text some message..