Nguồn lợi thuỷ sản cạn kiệt, lỗi do ai?

Tỉnh Cà Mau có tiềm năng phát triển kinh tế thuỷ sản cả về khai thác, nuôi và chế biến. Đây là ngành kinh tế mũi nhọn, là động lực thúc đẩy các ngành kinh tế khác của tỉnh phát triển. Thuận lợi là vậy, thế nhưng, vấn đề bảo vệ và khai thác nguồn lợi thuỷ sản ven bờ trong nhiều năm qua bộc lộ nhiều bất cập, chưa giải quyết triệt để. Khu vực bãi bồi vẫn nóng tình trạng khai thác bừa bãi, trái phép.

Nguồn lợi thuỷ sản cạn kiệt, lỗi do ai?
Nguồn lợi thuỷ sản cạn kiệt, lỗi do ai?

Các tàu đánh bắt vi phạm quy định về vùng khai thác, mắt lưới, khai thác theo kiểu tận diệt vẫn diễn ra mặc cho ngành chức năng tăng cường biện pháp tuyên truyền, xử phạt… Nguyên nhân được đưa ra phần lớn là do ý thức người dân. Thế nhưng, thực tế có phải hoàn toàn là lỗi của họ?

Bi ai vùng bãi

Khu vực bãi bồi bấy lâu được coi là “bãi đẻ” của nhiều loài hải sản, đã được tỉnh quy hoạch là nơi cần được quản lý, bảo vệ, đầu tư và phát triển bền vững nhằm tái tạo nguồn lợi từ biển. Thế nhưng, đây cũng là nguồn thu nhập của phần lớn người dân khu vực bãi bồi bởi hầu hết họ đều nghèo, không nghề nghiệp và chủ yếu sống bằng nghề “mò cua bắt ốc”.

Các hợp tác xã (HTX) được thành lập với mục đích tạo công ăn việc làm cho người dân, thông qua đó khai thác và bảo vệ hợp lý nguồn tài nguyên thiên nhiên quý giá trên, thế nhưng, những HTX trên bị giải tán rồi hợp nhất mà cho đến nay hoạt động vẫn không hiệu quả. Tình trạng hàng ngàn người, cả dân địa phương và nơi khác kéo về, khai thác trái phép nghêu giống, sò huyết… mỗi khi đến mùa vẫn diễn ra.

Chuyện cũ nhưng... mới

Vừa qua, các đối tượng liên quan đến vụ trộm cắp sò huyết trong khu vực mà Doanh nghiệp tư nhân Vĩnh Lộc thả nuôi tại khu vực bãi bồi, thuộc xã Lâm Hải, huyện Năm Căn xảy ra vào tháng 7/2016, bị cấm rời khỏi nơi cư trú, 9 người bị truy tố về hành vi trộm cắp tài sản. Điều đáng nói họ đều là dân nghèo, sống quanh khu vực bãi bồi nhưng không được khai thác nguồn lợi từ biển mà trước nay là nguồn sống của họ. Bởi khu vực này đã được Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau giao khoán cho các tổ chức, cá nhân mở rộng khu nuôi sò huyết thực nghiệm 400 ha.

Ông Huỳnh Văn Ba, bị can trong vụ án trên, buồn rầu: “Nghèo, gia đình nheo nhóc, không mò cua bắt ốc thì làm gì ăn bây giờ? Trước bãi bồi rộng lớn không có ai nuôi gì thì vào đó bắt, bây giờ họ bao ví thả nuôi hết nên muốn ra biển kiếm con cá, con cua cũng khó khăn lắm. Cả đời dù nghèo nhưng cũng cố lấy sức ra kiếm cái ăn, nhưng chỉ vì túng quẫn mà làm bậy để giờ mang tiếng xấu với bà con lối xóm”.Bà Trương Thị Mai, ấp Gò Công, xã Nguyễn Việt Khái, huyện Phú Tân, cho biết: “Dân ở đây toàn nghèo, kiếm sống hằng ngày bằng việc mò cua, bắt ốc khu vực bãi bồi chứ có nghề nghiệp gì đâu. Đợt đó túng quá họ làm liều, sau đó người trốn đi xứ khác, người bị tịch thu phương tiện, nợ nần chồng chất, cực khổ lắm”. Làm sai thì bị pháp luật xử phạt là điều đương nhiên, nhưng thực tế bản thân những bị can trên trước đó chưa tiền án, tiền sự gì.

Vì đâu nên nỗi người nghèo phải mang tội “cướp sò, cướp nghêu” ngay trên khu vực mà họ sinh sống? Đa số họ là người tứ xứ tìm về các khu vực ven biển để mưu sinh, nếu là dân địa phương thì cũng là dân nghèo, không đất sản xuất, không nghề nghiệp, chỉ biết dựa vào nguồn lợi thiên nhiên, thêm nữa, phần lớn người dân đều ít học nên họ cứ mặc định: đó là “chim trời, cá nước”.

Không như vụ án “cướp sò”, câu chuyện “cướp nghêu” ở bãi biển Khai Long, xã Đất Mũi, huyện Ngọc Hiển đã diễn ra hàng chục năm nay. Mỗi năm, đến mùa nghêu giống, hàng ngàn người, phương tiện ra vào khu vực có nghêu giống để cào nghêu bán. Lúc trước họ chỉ là vi phạm về khai thác trái phép nguồn lợi thuỷ sản, nhưng giờ đây những đối tượng này lại bị gắn thêm tội “cướp nghêu”, do đến mùa thì nghêu giống thường xuất hiện ở khu vực nuôi nghêu của HTX nghêu Đất Mũi.

"Nóng" vùng biển gần bờ

Năm nay tình trạng trên đã và vẫn đang diễn ra. Theo ông Võ Công Trường, Chủ tịch UBND xã Đất Mũi, tính đến ngày 30/6, tình hình khai thác nghêu giống trên địa bàn xã Đất Mũi vẫn tiếp tục diễn ra. Hình thức khai thác là cào tay và cào máy.

nguồn lợi thủy sản, khai thác thủy sản, đánh bắt thủy sản
Lực lượng kiểm ngư tuần tra, kết hợp tuyên truyền cho ngư dân về ý thức bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản.

Nghêu giống bắt đầu xuất hiện trở lại trên địa bàn xã Đất Mũi, tập trung nhiều nhất từ rạch Ba Khâu, ấp Rạch Tàu Đông đến kinh Hai Thiện, ấp Cồn Mũi. Khu vực này nằm ngoài diện tích dự kiến giao cho HTX nghêu Đất Mũi. Người dân tổ chức khai thác, bán nghêu giống cho các thương lái.

Ông Trần Minh Tự, xã Đất Mũi, cho biết: “Mấy ngày nay người ta vào cào nghêu rất đông, năm nào khi đến mùa nghêu giống thì tình trạng này cũng xảy ra. Nhưng tôi nghĩ họ chỉ cào nghêu giống tự nhiên chứ không cướp bóc gì của ai cả. Thế nhưng, do hàng ngàn người vào cào nghêu thì xung đột, tranh chấp xảy ra thường xuyên. Năm rồi người cào nghêu với người của HTX nuôi nghêu đã có xung đột, có người bị đánh phải nhập viện”.

Ông Võ Công Trường cho hay: “Mỗi khi đến mùa nghêu giống thì tình hình an ninh trật tự phức tạp. Dân cào nghêu không chỉ là người nghèo ở địa phương mà còn nơi khác, tỉnh khác kéo về khai thác”.

Nguồn lợi thuỷ sản ven bờ, khu vực bãi bồi của tỉnh bị xâm hại nghiêm trọng diễn ra trong nhiều năm, nhưng vẫn chưa giải quyết triệt để, gây ra nhiều hệ luỵ. Nguồn giống bị tận diệt, nguồn lợi thuỷ sản cạn kiệt do không thể tái tạo… mặc dù ngành chức năng đã đưa ra nhiều giải pháp, thực hiện nhiều chương trình, dự án tiền tỷ. Vấn đề quan trọng là giải quyết sinh kế, chuyển đổi ngành nghề cho người nghèo ven biển để họ có thu nhập ổn định vẫn là bài toán khó chưa tìm ra lời giải.

Ông Lâm Văn Phú, Phó chủ tịch UBND thị trấn Sông Đốc, huyện Trần Văn Thời, nhận xét: “Tình hình vi phạm về khai thác ven bờ hiện diễn biến phức tạp và rất khó kiểm soát. Họ dùng mọi phương tiện, hình thức, thậm chí theo kiểu tận diệt để khai thác, đối tượng này toàn là dân nghèo nên rất khó xử phạt. Bên cạnh đó, tình trạng khai thác sai luồng, tuyến, sử dụng mắt lưới không phù hợp vẫn diễn ra và khó có thể kiểm soát hết được. Nếu tình hình này không được các ngành chức năng xử lý hiệu quả thì nguồn lợi thuỷ sản của tỉnh sẽ cạn kiệt nay mai”.

Ông Nguyễn Tấn Biểu ở Sông Đốc, người có kinh nghiệm nhiều năm khai thác trên vùng biển Cà Mau, cho biết: “Giờ tôm, cá giảm hẳn, thực tế này là do chúng ta khai thác quá mức. Lượng tàu cá ngày càng nhiều, bên cạnh đó, có nhiều phương tiện khai thác theo kiểu tận diệt, đánh bắt cả loại nhỏ để bù vào chi phí mỗi chuyến ra khơi. Thậm chí khi ngư trường trong nước ít cá, họ sẵn sàng mạo hiểm qua ngư trường nước khác để đánh bắt, mặc dù biết có thể bị bắt, phạt tiền và bị mất phương tiện… nhưng họ vẫn làm liều”.

Công tác bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản ở các bãi bồi chưa cho thấy kết quả; chính sách tái định cư, chuyển đổi ngành nghề cho dân nghèo ven biển chưa đâu vào đâu nên việc đánh bắt hải sản theo kiểu tận diệt đang diễn ra hằng ngày chính là hệ quả. Ngư dân vì miếng cơm bất chấp pháp luật, vi phạm những quy định về vùng khai thác, sử dụng mắt lưới không đúng quy định, xiệc điện, vi phạm vùng biển nước ngoài có chiều hướng ngày càng tăng.

Báo Cà Mau
Đăng ngày 11/07/2017
Đặng Duẩn
Đánh bắt

Tôm tít đầy "Tiềm năng" cho đối tượng nuôi mới

Đa dạng loài vật nuôi và nuôi biển là mục tiêu ngành nuôi trồng thủy sản hướng tới trong tương lai. Tôm sú, tôm thẻ chân trắng, tôm hùm,… đây là một số loài tôm biển được nuôi chính ở nước ta hiện nay, bên cạnh đó tôm tít là loài tôm rất có triển vọng nhưng vẫn chưa được biết đến nhiều.

Tôm tít
• 10:10 05/07/2023

Lịch sử nuôi trồng thủy sản

Cùng Tép Bạc tìm hiểu trong khoảng một thập kỷ qua, đã có những sự gia tăng và phát triển nào trong nuôi trồng thủy sản trên toàn cầu.

Nuôi tôm
• 16:51 04/07/2023

Loài tôm lạ tuy nhỏ bé nhưng tác động lớn tới khí hậu toàn cầu

Nam Cực là một trong những lục địa xa nhất nằm ở phía Nam của Trái đất. Và một trong những loài vật được tìm thấy ở Nam Cực đã thay đổi hoàn toàn sự hiểu biết của các nhà khoa học chính là tôm Krill. Vì sao họ lại nhận định như vậy?

Tôm Krill
• 11:05 23/11/2022

Google sử dụng AI theo dõi "sức khỏe" của các rạn san hô

Google đang sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để giúp các nhà khoa học sàng lọc các đoạn âm thanh ghi âm dưới đại dương trong một dự án nhằm theo dõi "sức khỏe" của các rạn san hô thông qua những âm thanh này.

San hô
• 11:20 14/11/2022

Bình Định: Đẩy mạnh tuyên truyền IUU năm 2024

Trong 2 ngày 11 và 12.01, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Phù Cát phối hợp với Trung tâm VH-TT-TT huyện tổ chức xe hoa lưu động tuyên truyền về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) trên địa bàn xã Cát Minh, Cát Khánh và thị trấn Cát Tiến huyện Phù Cát, Bình Định.

IUU
• 09:57 12/01/2024

Bình Định tăng cường kiểm soát, ngăn ngừa tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài

Đến nay, toàn tỉnh Bình Định có 4.789/5.328 tàu cá được cấp giấy phép khai thác thủy sản (KTTS), chiếm 90% số lượng tàu cá của tỉnh. Trong đó, có 874 tàu cá được cấp giấy phép KTTS vùng bờ, 707 tàu cá được cấp giấy phép KTTS vùng lộng và  3.208 tàu cá được cấp giấy phép KTTS vùng khơi.

Tàu Cá Việt Nam
• 11:24 21/12/2023

Bình Định: Phấn khởi khi tàu cá đầu tiên đã mang rác về bờ

Theo thông tin từ Ban Quản lý Cảng cá Bình Định cho biết, vào lúc 10 giờ sáng ngày 14.12, Đội thu gom rác thải nhựa từ tàu cá ( Cảng cá Quy Nhơn) đã tiếp nhận 8 kg rác thải nhựa từ tàu cá BĐ-99028-TS do ông Nguyễn Văn Luyến, ở phường Trần Phú, TP Quy Nhơn làm chủ mang về bờ, sau 16 ngày khai thác trên biển.

Rác thải
• 10:38 15/12/2023

Thẻ vàng EU với thủy sản Việt Nam cần sự quyết liệt hơn nữa

Đã tròn 6 năm kể từ khi Liên minh châu Âu ra quyết định cảnh cáo và ban thẻ vàng đối với ngành thủy sản Việt Nam, do vi phạm các quy định về khai thác bền vững và chống lại khai thác bất hợp pháp, không báo cáo đầy đủ thông tin.

Tàu cá
• 11:48 01/11/2023

Phòng bệnh cho ao nuôi tôm cua bằng cỏ năn tượng

Trong hệ sinh thái ao nuôi tôm cua, cỏ năn tượng giúp ổn định nhiệt độ nước, lọc các chất bẩn như phân tôm, xác bả các loại động - thực vật trong ao. Từ đó giúp hạn chế sự ô nhiễm ao nuôi, mang lại hiệu quả tôm cua sạch, ít bệnh, hạn chế được vấn đề tôm chết.

Cỏ năn tượng
• 17:19 03/03/2024

Bệnh Tilv và vấn đề Brazil không nhập khẩu cá rô phi Việt Nam

Theo thông báo của Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường- NAFIQPM (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) kể từ ngày 14/2 Brazil tạm dừng nhập khẩu cá rô phi Việt Nam cho đến khi có kết luận rà soát bệnh do virus TiLV gây bệnh trên cá rô phi, vì đất nước này lo ngại việc nhập khuẩn làm lây lan dịch bệnh.

Cá rô phi
• 17:19 03/03/2024

Nuôi cá trong vườn mít cho thu nhập khá

Ở tỉnh Hậu Giang, nhiều vùng nông thôn mấy năm nay mở rộng trồng mít hữu cơ và phát triển nuôi cá tra, cá đồng đã cho thu nhập khá ổn định.

Ông Lữ Văn Hùng
• 17:19 03/03/2024

Top 6 tỉnh thành có diện tích và sản lượng nuôi tôm lớn nhất nước ta

Việt Nam với đường bờ biển dài và điều kiện tự nhiên thuận lợi, đang nổi lên là một trong những đại lý xuất khẩu tôm lớn thế giới.

Ao tôm
• 17:19 03/03/2024

Những điều lưu ý khi bổ sung vi sinh nuôi tôm

Vi sinh nuôi tôm là một chủ đề đang thu hút sự quan tâm lớn từ phía người nuôi tôm trong những năm gần đây. Được coi là một công nghệ tiên tiến, đóng vai trò vô cùng quan trọng trong hệ thống nuôi tôm hiện nay để tăng hiệu quả kinh tế nuôi trồng.

Vi sinh
• 17:19 03/03/2024