Rau ngót: Từ ẩm thực truyền thống đến vị thuốc quý trong thủy sản

Có nhiều loại thảo dược từ lâu vừa là thực phẩm vừa làm thuốc chữa bệnh hiệu quả cho con người và nhiều vật nuôi khác. Rau ngót - một loài thực vật thuộc họ Phyllanthaceae, có thể được chế biến thành rất nhiều món ăn ngon. Đây là một loài cây mọc theo bụi, phát triển trong điều kiện nhiệt độ cao và ẩm ướt. Rau ngót phân bố khắp khu vực Đông Nam Á và Australia, nó cũng xuất hiện nhiều ở Ấn Độ và một số nơi ở Trung Quốc. Cùng với sự xuất hiện rộng rãi, thì loài cây này cũng mang nhiều tên gọi khác nhau tùy theo địa phương.

Rau ngót là thuốc chữa bệnh

Hiệu quả làm thuốc chữa bệnh của rau ngót sẽ phụ thuộc vào số lượng và chất lượng của những hoạt chất bên trong. Nhiều chất chuyển hóa cho thấy giá trị y học cao trong rau ngót. Cây “thuốc nam” này được sử dụng chữa bệnh về tiết niệu, loét, giảm đau, sốt rét và thú vị hơn là để tăng sản xuất sữa cho các bà mẹ bỉm sữa. Đây cũng là một loài thực phẩm giúp ngăn ngừa béo phì. Rau ngót chứa nhiều flavonoid, glycoside, catechol, các hợp chất có tính axit, tannin, alkaloid, sterol, terpenoids và phenol. Bên cạnh chức năng dinh dưỡng và chữa bệnh, rau ngót còn chứa 18–20% axit béo, tiềm năng để sử dụng làm nhiên liệu sinh học tuyệt vời. Ngoài ra, khả năng phát triển của rau ngót trong đất chứa kim loại nặng là rất quan trọng về cải thiện hệ sinh thái.

Rau ngót chưa nhiều hoạt chất hiệu quả trong y học.

Một số công dụng khác phái kể đến của rau ngót là điều chế làm nước súc miệng, làm thực phẩm của gia cầm và gia súc. Loài cây này cũng được dùng làm cảnh và còn được sử dụng chiết xuất để tạo hương thơm.

Rau ngót là thực phẩm

Rau ngót được xếp vào loại rau xanh với giá trị dinh dưỡng và hàm lượng vitamin cao hơn các loại rau khác. Đây là một nguồn giàu vitamin A và C, protein, canxi và carbohydrate so với các loại rau ăn lá khác như rau dền hay chùm ngây. Một nguồn giàu  β-carotene đáng kể, vitamin E chống oxy hóa cũng được phát hiện trong lá của rau này. Đặc biệt, sự tích lũy dinh dưỡng ở rau ngót tăng đáng kể từ ngày thứ 60 đến ngày thứ 120 theo sự phát triển của cây. Sắt và kẽm là những nguyên tố dồi dào trong lá cây, lên tới hơn 100mg/kg.

Canh rau ngót quen thuộc trong ẩm thực truyền thống.

Rau ngót là thảo dược trong thủy sản

Việc sử dụng kết hợp rau ngót, tỏi và nghệ đã làm tăng lượng acid amin trong thịt gà. Nghiên cứu này cho thấy việc tăng giá trị dinh dưỡng lên gấp nhiều lần khi sử dụng chung nhiều loại dược phẩm tốt với nhau. Rau ngót cũng được sử dụng trên bò giúp bò mẹ tiết sữa, ngăn ngừa vi khuẩn Vibrio alginolyticus gây bệnh trên cá Mú. Lá của rau ngót cũng được nghiên cứu để chiết xuất ra hoạt chất chống viêm, chống ung thư trên người.

Nói riêng về hoạt tính kháng khuẩn của rau ngót, cho thấy sự kháng Staphylococcus aureus, Bacillus subtilis, Escherichia coli và Pseudomonas aeruginosa rất rõ rệt. Vi khuẩn Vibrio là mầm bệnh gây ra nhiều vấn đề cho tôm nuôi, ảnh hưởng đến sự tồn tại và phát triển của ấu trùng tôm. Nhiều nghiên cứu đã chứng minh việc bổ sung các chiết xuất từ lá cây rau ngót giúp giảm hẳn lượng vibrio trong ấu trùng tôm so với trước khi sử dụng. Rau ngót còn chống lại các vi khuẩn kháng kháng sinh như liên cầu khuẩn Staphylococcus aureus. Sự kết hợp của lá rau ngót và rễ gừng sẽ giúp hoạt động kháng khuẩn trên tôm diễn ra với hiệu quả tốt hơn. Ngoài hoạt tính kháng khuẩn thì rau ngót cũng kháng nấm hiệu quả. Có thể điều trị một số bệnh nấm trên người và cá cảnh.

Staphylococcus aureus

Rau ngót là một loại rau lá xanh quan trọng, có giá trị dinh dưỡng và khả năng chữa bệnh cao. Một số tác dụng trên người và nhiều động vật đã được chứng minh. Tuy nhiên , nếu sử dụng với liều lượng quá cao, loài cây này có thể gây ra độc tính với đường hô hấp của các sinh vật, kể cả con người. Do đó, cần thêm nhiều nghiên cứu hơn để xác định cụ thể hoạt động y học và liều lượng sử dụng phù hợp của nó. Một loài cây dân dã với 2 chức năng dinh dưỡng và y học sẽ là một loại thảo dược trong thủy sản giúp chống lại nhiều mầm bệnh nguy hiểm.