Sâm đại hành - thảo dược quý trong nuôi tôm thẻ

Tiềm năng sử dụng sâm đại hành trong nuôi tôm 

Sâm đại hành hay còn gọi phong nhạn, tỏi đỏ, tỏi lào (tên khoa học: Eleutherine bulbosa) là một loài thực vật có hoa trong họ Diên vĩ. Hình dáng giống như củ hành nhưng dài hơn, bên ngoài phủ vẩy màu đỏ nâu, phía bên trong màu nâu hồng đến đỏ nâu. Cây được trồng làm thuốc ở nhiều địa phương nước ta.

Một loại bệnh phổ biến trên tôm thẻ chân trắng nuôi là bệnh vibriosis do vi khuẩn Vibrio harveyi gây ra. V. harveyi là mầm bệnh cơ hội, là vi khuẩn phát sáng gram âm. Vi khuẩn này có thể gây tử vong ở ấu trùng tôm trong trại giống ở các giai đoạn nauplius, zoea, mysis, hậu ấu trùng cho đến tôm trưởng thành trong ao nuôi thương phẩm.

Nhiều nỗ lực đã được thực hiện để ngăn ngừa nhiễm V. harveyi trong nuôi tôm thẻ như sử dụng thuốc thảo dược. Việc sử dụng chiết xuất thảo dược trong nuôi trồng thủy sản đã trở nên phổ biến vì quá trình chiết xuất đơn giản, rẻ tiền và các sản phẩm an toàn cho động vật và môi trường nước. Việc sử dụng các cây thuốc thảo dược có thể ngăn ngừa nhiễm trùng do vi khuẩn vì chúng có chứa các hợp chất kháng khuẩn và cải thiện hệ thống miễn dịch ở sinh vật. 

Một trong những cây thảo dược có thể được sử dụng để ngăn ngừa nhiễm V. harveyi trên tôm là chiết xuất sâm đại hành (E. tubosa). Chiết xuất sâm đại hành có tác dụng kháng khuẩn và chống oxy hóa đặc biệt là khả năng ức chế sự phát triển của V. harveyi vì nó có chứa flavonoid, tannin, saponin, quinone, steroid và triterpenoid. Hàm lượng hóa chất này có khả năng kích thích hệ thống miễn dịch. Ngoài việc chứa các thành phần có thể làm tăng sự phát triển, chiết xuất sâm đại hành còn chứa nhiều chất dinh dưỡng khác nhau như protein rất tốt cho việc duy trì sức khỏe của tôm.

Nghiên cứu trước của nhóm nhà khoa học đã cho thấy chiết xuất sâm đại hành có khả năng cải thiện hiệu suất tăng trưởng, phản ứng miễn dịch của tôm và ngăn chặn sự phát triển của tế bào V. harveyi trong điều kiện nghiên cứu quy mô phòng thí nghiệm. Do đó, nghiên cứu này của Waode Munaeni và cộng sự đã thực hiện thí nghiệm bổ sung chiết xuất sâm đại hành vào khẩu phần ăn của tôm thẻ chân trắng nuôi trong ao bạt.

Nghiên cứu được tiến hành như thế nào?

Củ sâm đại hành đã ra hoa hoặc được 3-4 tháng tuổi được làm sạch và sau đó cắt lát mỏng, sấy khô trong 48 giờ. Các lát hành khô sau đó được nghiền và rây để tạo ra dạng bột. Bột sâm đại hành được chiết xuất với ethanol 96%làm dung môi theo tỷ lệ 1: 4 (w / v).

Một thí nghiệm được thực hiện trong 90 ngày với việc thêm chiết xuất sâm đại hành với liều 40 g/kg thức ăn. Chế độ ăn này được cho ăn hai lần một tuần và so sánh với chế độ ăn bình thường (không bổ sung).

Kết quả cho thấy việc bổ sung chế độ ăn chiết xuất sâm đại hành hai lần một tuần với liều 40 g/ kg thức ăn có thể cải thiện sự tăng trưởng của tôm. Điều này có thể được nhìn thấy từ trọng lượng cuối cùng của tôm trong nhóm bổ sung cao hơn đáng kể so với nhóm cho ăn bình thường sau 90 ngày thí nghiệm. Mức tăng trưởng trung bình hàng ngày, tỉ lệ sống của tôm cao hơn và  FCR thấp hơn đáng kể trong nhóm tôm bổ sung sâm đại hành.

Những kết quả này cho thấy khả năng bổ sung chiết xuất sâm đại hành vào chế độ ăn để cải thiện hiệu suất tăng trưởng ở tôm. Và cung cấp thông tin hữu ích về việc sử dụng chiết xuất sâm đại hành trong việc cải thiện hiệu suất tăng trưởng của tôm thẻ chân trắng nuôi trong ao bạt.

 Waode Munaeni, Disnawati, Munti Yuhana, Mia Setiawati, Asis Bujang, La Ode Baytul Abidin và Ardana Kurniaji.(2018).