Thanh tra cấp cơ sở có cũng như không

Việc ban hành Thông tư 14 về quản lý cơ sở sản xuất kinh doanh vật tư nông nghiệp thời gian qua có một số chuyển biến tích cực, song tình trạng vi phạm điều kiện kinh doanh, sản xuất vẫn thường xuyên xảy ra.

Theo Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Thị Xuân Thu, khi xây dựng Thông tư 14 đã đưa vào quá nhiều quy định rồi không triển khai được. Đồng tình với quan điểm này, Cục Trồng trọt thừa nhận, Thông tư 14 của Bộ còn quá rườm rà, khó triển khai. Tập huấn xong cho cấp huyện về Thông tư 14 nhưng khi huyện triển khai xuống xã rất khó. "Họ cứ “ù ù cạc cạc”, rối hết lên vì nhiều thứ quá”, ông Nguyễn Xuân Định, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt nhấn mạnh.

Cũng theo ông Định, thực tế để tuyên truyền cho người nông dân chuyển sang sử dụng thuốc trừ sâu sinh học rất khó. Vì nông dân phun thuốc phải nhìn thấy con sâu chết ngay, nên tồn tại tâm lý phải thuốc hóa học có độ độc cao mới đáp ứng được. Thuốc trừ sâu sinh học an toàn nhưng sâu chết từ từ, bà con không thích.

Trong khi đó, lực lượng thanh tra chủ công trong kiểm soát việc thực hiện Thông tư 14 thi còn hạn chế, chưa được đào tạo nhiều về quy chế phối hợp liên ngành ở địa phương. Nhiều nơi thanh tra phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực. Một số nơi việc xử lý mới chỉ dừng ở mức xử phạt hành chính, chưa truy xuất nguồn gốc sản phẩm, chất lượng của hàng hóa vi phạm...

Nông dân thì với thói quen sử dụng thuốc bảo vệ thực vật một cách vô tội vạ còn cán bộ chuyên môn cấp xã (phường) thì lại đang bị đánh giá là khâu yếu nhất trong quản lý... Do vậy, việc vi phạm về điều kiện sản xuất, kinh doanh vật tư nông nghiệp và nông lâm thủy sản cứ xảy ra một cách "tự nhiên".

Kiểm tra hoạt động sản xuất tại Kiên Giang - một vựa lúa khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long, các cục chức năng của Bộ NN&PTNT ghi nhận, trung bình một vụ, người dân phun từ  9-13 lần thuốc, như vậy thì đồng ruộng không khác gì bị "tắm thuốc”. Còn theo số liệu thống kê đến tháng 2/2014 cả nước mới chỉ có 12 địa phương gửi báo cáo kết quả kiểm tra về Bộ NN&PTNT. Kết quả kiểm tra, phân loại, 100% các cơ sở sơ chế, chế biến động vật và sản phẩm động vật xếp loại C (cơ sở yếu kém, không đủ điều kiện).

Theo ông Nguyễn Như Tiệp, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản, tái kiểm tra các cơ sở yếu kém này nhưng không hề chuyển biến. Điển hình như, cơ sở thu gom, kinh doanh nguyên liệu thủy sản 90% xếp loại C, cơ sở sơ chế, chế biến thủy sản có tới gần 95% yếu kém, cơ sở sơ chế, chế biến rau, củ quả 100% yếu kém, không đủ điều kiện.

Thực tế, nhiều sản phẩm vật tư nông nghiệp được cơ sở sản xuất phân bón, thuốc bảo vệ thực vật làm giả, kém chất lượng được phát hiện không những gây thiệt hại về kinh tế, thất bát mùa vụ mà còn làm ảnh hưởng đến sức khỏe của người sản xuất nông nghiệp và người tiêu dùng. Như vật mục đích cuối cùng của việc ban hành Thông tư 14 là góp phần siết chặt quản lý an toàn thực phẩm vẫn chưa thực hiện được.

Bộ NN&PTNT yêu cầu, trong thời gian tới, các Cục, Vụ phải xem xét, tinh giảm lại các quy định của Thông tư 14 theo hướng dễ hiểu, dễ làm để các địa phương thực hiện. Đồng thời cần phải xem lại hiệu lực của văn bản cũng như cách chỉ đạo từ Trung ương đến địa phương.

Theo Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Thị Xuân Thu, mặc dù cấp cơ sở cũng có tổ chức thanh tra nhưng hiện rơi vào thực trạng “có cũng như không”. Con người đào tạo không đến nơi đến chốn, kinh phí không có. Nếu thanh tra cơ sở không làm được mà chỉ dựa vào Thanh tra Bộ thì không giải quyết được vấn đề.