Từ né lũ đến đón lũ

Cần chuyển đổi tận gốc từ tư duy chống lũ, né lũ, chung sống với lũ đến chủ động đón lũ và vượt lên đỉnh lũ

Từ né lũ đến đón lũ
Lũ về sẽ giúp cho người dân bắt được nhiều cá, tôm Ảnh: NGỌC TRINH

Mùa nước nổi ở Tây Nam Bộ mà mấy chục năm qua bị quen gọi là mùa lũ vốn có từ ngàn đời với vai trò cực kỳ quan trọng trong việc hình thành, tồn tại của vùng đất này. Nói theo các nhà khoa học, lũ tham gia kiến tạo và phát triển đồng bằng.

"Lũ miền Tây" mặc dù là một hiện tượng lũ lụt nhưng đối với người dân đồng bằng thì không phải thiên tai. Nước về nhiều, tuy ngập lụt nhưng có tác dụng rất lớn trong tháo chua, rửa phèn, tiêu diệt mầm bệnh, vệ sinh đồng ruộng, đặc biệt là bồi đắp phù sa. "sống chung với lũ" bằng việc thay đổi phương thức canh tác nông nghiệp và đa dạng hóa sinh kế,

Từ "chống lũ" những năm 1975-1990, thực tiễn đã dạy các cấp chính quyền vùng ĐBSCL kinh nghiệm "né lũ", rồi hình thành chủ trương và cách làm thể hiện "ý Đảng, lòng dân" trong việc "sống chung với lũ" như kinh nghiệm dân gian ngàn đời. Từ việc hồ hởi làm đê bao cục bộ để sản xuất lúa bằng mọi giá cho chương trình an ninh lương thực và quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới, ĐBSCL dần chuyển sang tư duy "chén cơm ngon" hơn "chén cơm đầy", hướng đến thu nhập, giá trị lợi nhuận cao hơn.

Mấy năm qua, miền Tây vắng bóng mùa lũ, kèm theo là hệ quả của việc mất một lượng lớn phù sa và dân cư mất sinh kế mùa nước nổi. Năm 2016, vùng này còn gánh chịu thiệt hại nặng nề nhất trong lịch sử do hạn, mặn. Theo quy luật, khi tài nguyên nước sông Mê Kông sụt giảm nghiêm trọng, thiếu hụt một lượng lớn phù sa bồi đắp, làm đồng ruộng "suy dinh dưỡng" ảnh hưởng nặng nề đa dạng sinh học. Nguồn lợi thủy sản, nhất là các loài đặc trưng sông nước Mê Kông, cạn kiệt. Hiện tượng lũ tràn đồng khan hiếm do các quốc gia đầu nguồn xây đập thủy điện, "trích máu dòng sông" bằng các dự án chuyển nước sông Mê Kông và tác hại của đê bao cục bộ trong vùng làm cho các dòng sông "đói phù sa", đổi dòng hung bạo tạo sạt lở và làm mất "chiếc áo giáp phù sa" bảo vệ bờ biển đồng bằng. Việc chạy đua "quay vòng hệ số sử dụng đất" trong sản xuất nông nghiệp khiến "lũ đẹp" không vào được nội đồng.

Lũ ở ĐBSCL năm 2017 cần được xem như liều "thuốc thử" để đánh giá kết quả những nỗ lực củng cố triết lý "sống chung" với khô hạn, biến đổi khí hậu, nước biển dâng lẫn "sống chung" với lũ, vượt lên đỉnh lũ. Hơn cả những cơn lũ lớn hay các trận hạn, mặn lịch sử là những cơn lũ hay hạn, mặn khác. Đó là thách thức của người đồng bằng cần vượt lên nghèo khó, tụt hậu so với các vùng miền khác và xu thế phát triển chung.

Làm sao để nông dân ĐBSCL có thể kiếm sống và làm giàu bằng nghề nông? Lời giải cần có sự tiếp cận đa ngành, quy mô sản xuất lớn hơn, tích tụ ruộng đất nhiều hơn để thích nghi phương thức sản xuất chuyên nghiệp hơn. Cần chuyển đổi tận gốc từ tư duy chống lũ, né lũ, chung sống với lũ đến chủ động đón lũ và vượt lên đỉnh lũ để hướng đến một ĐBSCL an toàn, trù phú và phát triển bền vững trong tương lai.

Không thể ứng phó ngắn hạn

Từ bài học trong quá khứ và hiện tại, cần xem những tín hiệu "lũ sớm, nước lên cao" của cơ quan khí tượng thủy văn cảnh báo về một mùa lũ năm 2017 bằng tâm thế bình tĩnh, tích cực và chủ động. Không thể ứng phó ngắn hạn như "đèn cù" từ "chống hạn" năm trước sang "chống lũ" năm nay. Chính quyền và người dân không ngồi chờ nhưng cũng không đổ tiền vội vã vào các công trình cục bộ. Bài toán cân bằng tổng thể và yêu cầu "chi phí - lợi ích" cần được đặt ra trước tiên cho bất kỳ quyết định đầu tư công trình vội vã nào.

Báo Người Lao Động
Đăng ngày 07/08/2017
Hữu Hiệp
Môi trường

Lâm Đồng: Hơn 10 tấn cá chết bất thường, thiệt hại 800 triệu

Theo ghi nhận của cơ quan chức năng, có hơn 10 tấn cá nuôi của một hộ dân tại phường 3 Bảo Lộc (Lâm Đồng) chết chưa rõ nguyên nhân, thiệt hại ước tính khoảng 800 triệu đồng.

Ao nuôi cá
• 09:49 14/10/2025

Thừa Thiên - Huế: Đầm phá ô nhiễm, dân kêu trời

Hàng ngàn hộ dân ở 33 xã, phường, thị trấn sống dựa vào đầm phá Tam Giang - Cầu Hai (tỉnh Thừa Thiên - Huế), đang khốn khổ vì nguồn nước ô nhiễm nghiêm trọng.

Ô nhiễm đầm phá ở Thừa Thiên - Huế
• 14:32 14/03/2023

Sản xuất xà phòng từ chất nhầy ốc sên

Một con ốc sên sẽ tạo ra khoảng 2g chất nhờn. Để sản xuất 15 thanh xà phòng trọng lượng 100g, anh Desrocher ở thị trấn Wahagnies, miền Bắc nước Pháp cần khoảng 40 con ốc sên. Ảnh: Reuters

Xà phòng từ ốc sên
• 10:17 09/02/2023

Yên Bái: Thả hơn 30 nghìn cá giống xuống hồ Thác Bà trong ngày ông Công, ông Táo

Ngày 14/1, huyện Yên Bình (Yên Bái) đã tổ chức thả cá bổ sung nguồn lợi thủy sản hồ Thác Bà năm 2023 gắn với phong tục thả cá chép ngày 23 tháng Chạp.

Thả cá
• 12:02 19/01/2023

Quy định mới về động vật, sản phẩm động vật thủy sản thuộc diện phải kiểm dịch, miễn kiểm dịch

Ngày 13/01/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Thông tư số 03/2026/TT-BNNMT quy định về kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật thủy sản, trong đó nêu rõ danh mục các đối tượng thuộc diện phải kiểm dịch và được miễn kiểm dịch.

Thủy sản
• 09:00 22/01/2026

Đề xuất lộ trình loại bỏ HCFC và HFC trong chuỗi lạnh thủy sản

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành kế hoạch hành động nhằm loại trừ các chất làm suy giảm tầng ozone và gây hiệu ứng nhà kính trong lĩnh vực nông nghiệp. Ngành thủy sản được xác định là trọng điểm chuyển đổi công nghệ, hướng tới loại bỏ hoàn toàn việc sử dụng môi chất lạnh HCFC và HFC trong chế biến và bảo quản.

Thủy sản
• 09:00 15/01/2026

Xâm nhập mặn 2026: Mưa trái mùa nhưng mặn vẫn lấn sâu

Khác với quy luật hạn hán khốc liệt của những năm El Niño, đầu năm 2026, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long lại vướng phải thách thức nghịch lý La Niña: Nước thượng nguồn đổ về nhiều, mưa trái mùa nhưng mặn vẫn lấn sâu vào nội đồng do triều cường cực đoan.

Tôm
• 08:52 08/01/2026

Cảnh báo những loại cá dễ thành ổ chứa ký sinh trùng và kim loại nặng

Nhiều loài cá quen thuộc trên mâm cơm lại chính là vật chủ trung gian của sán lá gan và nơi tích tụ thủy ngân do đặc tính ăn tạp dưới đáy bùn. Dưới đây là những loại cá tiềm ẩn rủi ro cao mà người tiêu dùng cần đặc biệt lưu ý khi chọn mua và chế biến.

Cá da trơn
• 09:35 06/01/2026

Hiện tượng tôm ăn thịt lẫn nhau trong ao nuôi thâm canh

Trong các mô hình nuôi tôm thâm canh và siêu thâm canh, hiện tượng tôm ăn thịt lẫn nhau (Cannibalism) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây hao hụt đầu con và phát tán dịch bệnh trên diện rộng.

Ao nuôi tôm
• 17:52 22/01/2026

Đặc sản khô lên ngôi những ngày cận tết

Không khí Tết đang len lỏi vào từng nếp nhà, cũng là lúc các làng nghề biển truyền thống bước vào mùa vụ sôi động nhất trong năm. Từ cực Nam Tổ quốc đến dải đất miền Trung, những đặc sản trứ danh đang được người tiêu dùng săn đón để làm quà biếu và thưởng thức trong dịp sum vầy.

Phơi khô
• 17:52 22/01/2026

Sau kỷ lục lịch sử, thủy sản Việt Nam đối mặt năm 2026 đầy sóng gió

Sau khi xác lập kỷ lục 11,3 tỷ USD vào năm 2025, ngành thủy sản Việt Nam bước vào năm 2026 với tâm thế thận trọng. Trước những rào cản thương mại ngày càng dày đặc từ các thị trường lớn, chiến lược của toàn ngành đang chuyển dịch mạnh mẽ từ mở rộng quy mô sang củng cố sự ổn định và gia tăng giá trị chiều sâu.

Thủy sản
• 17:52 22/01/2026

Nuôi tôm khỏe mạnh chỉ từ loại lá quen thuộc trong vườn nhà

Không chỉ là loại cây ăn quả quen thuộc, lá ổi từ lâu đã được biết đến như một vị thuốc dân gian trị bệnh đường ruột.

Lá ổi
• 17:52 22/01/2026

Áp dụng tiến bộ kỹ thuật để nuôi tôm nước lợ đạt hiệu quả cao, bền vững

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và dịch bệnh trên thủy sản ngày càng diễn biến phức tạp, việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật trong nuôi tôm nước lợ được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao năng suất, giảm rủi ro và hướng đến phát triển bền vững.

Nuôi tôm thẻ
• 17:52 22/01/2026
Some text some message..