Xóm ghe Biển Hồ

Từ Biển Hồ trở về

Chúng tôi đến xóm ghe Biển Hồ (xã Đa Phước, H.An Phú, An Giang) khi trời đã ngả về chiều, ánh nắng vàng vọt len nhẹ qua từng mái “nhà nổi” trên dòng sông Hậu. Nhiều đứa trẻ mình trần trùng trục đang lặn ngụp, vui đùa trong nước lũ. Thỉnh thoảng, có vài đứa nhỏ mặt mũi tèm lem thò đầu qua ô cửa trên ghe ngóng mẹ về.

Tản cư về đây từ năm 1970, gia đình bà Ngô Thị Sa (70 tuổi) quyết định neo ghe cặp ngã ba sông Hậu và “ngụ cư” cho đến tận bây giờ. Sống ở Biển Hồ từ thuở nhỏ, bà Sa cũng quên mất quê quán của cha mẹ mình. Bà kể: “Ông già tui là dân thương hồ, quê ở miệt dưới, chèo ghe lên Biển Hồ thuộc tỉnh Pursat (Campuchia) mua bán cá mắm. Dần dà định cư luôn bên ấy rồi sanh con đẻ cái.

Cuộc sống khó khăn nên cả gia đình lênh đênh trên Biển Hồ giăng câu, thả lưới để kiếm sống qua ngày. Hết mùa cá thì cặp ghe trên bến sông đi cắt lúa mướn. Từ những năm chiến tranh loạn lạc, cả dòng họ tôi mới xuôi dòng Mê Kông trở về quê định cư”.

Tính đến nay, gia đình bà Ngô Thị Sa “cắm sào” ở đây đã hơn 40 năm, cũng là ngần ấy thời gian bà nếm trải cuộc đời lênh đênh trên sông nước. Bà Sa nhớ lại: “Đã nghèo còn mắc cái eo! Đúng vào đêm tản cư, ghe của tui bị chìm, tất cả đồ đạc đều trôi theo dòng nước. Nhưng may mắn nhất là giữ được mạng sống của các con. Lúc đó cũng có hàng chục ghe từ Biển Hồ tản cư về đây giống như tui. Thấy mình đang trong cảnh thắt ngặt, thương tình họ mới quyên góp mỗi người một ít cho mượn tạm mua chiếc ghe khác”.

Xóm ghe Biển Hồ - Ảnh: Trường An

Ước vọng lên bờ

Bà Ngô Thị Sa có đến 11 người con; còn cháu, chắt đếm sơ sơ cũng vài chục người. Những năm sống ở Biển Hồ, bà đã mất 4 người con do bất cẩn trong lúc thả lưới. Lúc mới di tản về, cả gia đình bà sống chung trên một chiếc ghe. Về sau các con lập gia đình, ra riêng và cũng mua ghe chắp vá thành căn nhà nhỏ lênh đênh trên sông nước. Chiếc ghe của bà hiện là chỗ ở của gần chục nhân khẩu. Do nhà nghèo, các con đều thất học, chẳng ai biết một chữ bẻ đôi. Chị Nguyễn Thị Chét, con gái lớn của bà Sa, có 2 đứa con đi học đến lớp 5 rồi cũng phải nghỉ giữa chừng. Chỉ mới 42 tuổi mà chị Chét đã có cháu đề huề. “Quanh năm sống bằng nghề chài lưới, xúc cá trên sông, đong gạo từng bữa còn muốn không kham nổi thì lấy đâu lo cho con cái học hành”, chị Chét tâm sự.

Giống như hoàn cảnh của bà Ngô Thị Sa, chị Nguyễn Thị Tuyết (49 tuổi) cũng có đến 9 đứa con, hiện đang sống trong căn “nhà nổi” mái lá rách bươm. Hằng ngày, chị Tuyết phải bươn chải bằng nghề bán vé số kiếm sống qua ngày. Chị Tuyết bùi ngùi: “Trước theo mẹ trôi dạt về đây, cha thì mất sớm, hai mẹ con nương tựa vào nhau để sống. Nay mẹ già yếu phải ráng làm để nuôi mẹ già với 5 đứa con, 3 đứa cháu”. Bình quân mỗi ngày, chị bán được khoảng 200 tờ vé số, kiếm cũng được hơn trăm ngàn đồng. Chỉ tay xuống khoang ghe, chị Tuyết chia sẻ: “Hổm rày chiếc ghe bị vô nước, mẹ tui phải canh để tát nước ra hoài. Chiếc ghe hiện đã cũ mục, có thể chìm bất cứ lúc nào. Nó là tài sản quý nhất của cả gia đình. Nếu mai này nó rệu rã thì biết sống ra sao”.

Hơn trăm con người ở xóm ghe Biển Hồ đang phải vất vả mưu sinh từng ngày. Họ bươn chải bằng đủ thứ nghề, từ giăng câu, thả lưới, xúc cá trên sông đến đưa đò… Mấy năm gần đây, nhiều hộ gia đình đã lên các khu công nghiệp ở Bình Dương để kiếm sống. Sống trên ghe thiếu thốn đủ bề, họ chỉ mong ước được lên bờ, có chỗ để cất nhà ổn định.