Bài kiểm tra sức khỏe mới cho cá

Các nhà khoa học từ Na Uy đã tạo ra một phương pháp mới để đánh giá tình trạng miễn dịch của cá hồi, giúp các nhà nghiên cứu và nông dân hiểu rõ hơn về cách cá sẽ thích nghi với môi trường nước mặn.

Cá hồi
Cách để cá hồi thích nghi với môi trường nước mặn. Ảnh: Nofima

Làm thế nào để kiểm tra tình trạng miễn dịch? 

Cuộc thí nghiệm có thể cung cấp thông tin hữu ích cho người nuôi cá trong các vấn đề về nuôi trồng, chẳng hạn như khi chuyển cá hồi từ môi trường nước ngọt sang môi trường biển. Kết quả có thể giúp tăng cơ hội sống sót của những cá thể cá hồi non. Hàng năm, khoảng 15% cá hồi nuôi bị chết sau khi được chuyển từ các bể nước ngọt trên đất liền sang các lồng lưới trên biển. Hầu hết đều chết ngay sau khi được chuyển đi, khiến cho tầm quan trọng của thử nghiệm được tăng lên đáng kể. 

Nofima (Viện nghiên cứu Thực phẩm, Thủy sản và Nuôi trồng thủy sản tại Na Uy) đã phát triển một xét nghiệm chẩn đoán đo lường hoạt động của 44 gen quy định hệ thống miễn dịch. Mẫu thí nghiệm được lấy từ mang hoặc vây lưng mà không gây hại cho cá. 

Công ty Nofima

Nofima đã phát triển một xét nghiệm chẩn đoán đo lường hoạt động của 44 gen quy định hệ thống miễn dịch. Ảnh: Wikimedia Commons

Dựa trên việc đánh giá nhiều gen và chọn ra những gen cung cấp nhiều thông tin nhất về tình trạng miễn dịch. Các nhà khoa học đã thu thập một lượng lớn dữ liệu từ các thí nghiệm nội bộ khác nhau tại Nofima. Hoạt động của các gen được chọn phân tích lấy từ các địa điểm nuôi cá khác nhau, các nhóm cá và các điều kiện môi trường khác nhau. Các nhà khoa học đã sử dụng dữ liệu này để phát triển dữ liệu cung cấp cơ sở cho việc chẩn đoán tình trạng miễn dịch. 

Hoạt động gen biểu lộ tình trạng cơ thể 

Các gen này đưa ra “mệnh lệnh” cho các tế bào của cơ thể để tạo ra các protein có chức năng nhất định. Các gen có thể tăng hoặc giảm hoạt động một khoảng thời gian rất lâu trước khi chúng ta có thể nhìn thấy những thay đổi trong tình trạng của cá.  Họ tiến hành đo lường hoạt động của các gen được lựa chọn cẩn thận để đánh giá tình trạng miễn dịch và sức khỏe của cá hồi. 

Các nhà khoa học đã xác định được mức độ hoạt động bình thường của mỗi gen trong số 44 gen ở những con cá có trạng thái tốt. Nếu mức độ hoạt động quá cao hoặc quá thấp, nó có thể cho thấy tình trạng miễn dịch kém, điều này có nghĩa là bây giờ họ đã có thể đưa ra các xét nghiệm về tình trạng miễn dịch ở cá hồi. 

Cá hồi

Công cụ mới trong việc đánh giá chất lượng của các cá thể còn non, năng lực miễn dịch và mức độ khỏe mạnh. Ảnh: Financial Times

Các nhà nghiên cứu có thể biết cá thể nào ở trong tình trạng tốt và ngược lại. Sự phát triển thành công của kỹ thuật mới này cung cấp cho các công ty một công cụ mới trong việc đánh giá chất lượng của các cá thể còn non và xác định năng lực miễn dịch và mức độ khỏe mạnh của cá hồi non trước khi chuyển chúng ra môi trường biển. Công cụ chẩn đoán tình trạng miễn dịch này cũng có thể được sử dụng trong các dự án nghiên cứu trong tương lai về hiệu suất và khả năng sống sót của cá hồi non. 

Ứng dụng trong các dự án khác

Nhận thấy lợi ích của việc sử dụng thử nghiệm này lên các dự án nghiên cứu khác. Họ đã tiến hành dùng thử nghiệm này ở trung tâm nghiên cứu CtrlAQUA (trung tâm đổi mới dựa trên những nghiên cứu về các hệ thống nuôi trồng thủy sản khép kín) để kiểm tra xem các cách khác nhau để tạo ra cá hồi non có kích cỡ lớn trong các cơ sở tuần hoàn khép kín có ảnh hưởng đến tình trạng miễn dịch trước khi chuyển ra biển hay không.  

Cá hồi

Hi vọng trong tương lai sẽ có nhiều nghiên cứu được thực hiện hơn cho các loài thủy hải sản khác. Ảnh: trca.ca

Bên cạnh đó, các nhà nghiên cứu cho biết họ cũng sử dụng thử nghiệm này trong những dự án về việc điều tra và xem xét các thành phần trong thức ăn có ảnh hưởng đến sức khỏe của cá hay không. Hi vọng trong tương lai sẽ có nhiều nghiên cứu được thực hiện để tạo ra điều kiện phát triển và gia tăng nhiều lợi ích hơn cho các loài thủy hải sản.

Đăng ngày 13/10/2022
Nhất Linh @nhat-linh
Khoa học

Ảnh hưởng của nhiệt độ lên tỉ lệ giới tính ấu trùng tôm sú

Ở tôm sú, con cái lớn nhanh và có kích thước lớn hơn con đực. Tác động của nhiệt độ có thể làm tăng đáng kể sự biểu hiện của các gen xác định giới tính, giúp cải thiện tỷ lệ giới tính như mong muốn trong đàn.

tôm sú
• 16:28 23/09/2021

Trung Quốc chuyển sang nuôi tôm sú vì giá cao

Người nuôi tôm ở Trung Quốc đang chuyển sang nuôi tôm sú nhiều hơn do giá tốt hơn, theo Chủ tịch Hiệp hội Thủy sản lớn nhất của Trung Quốc.

tôm sú
• 18:44 17/08/2021

Nuôi tôm thâm canh bổ sung thức ăn tươi sống

Thử nghiệm nuôi tôm sú bằng tảo lục sợi (Chaetomorpha sp.) và ốc (Stenothyra sp.) cho thấy cải thiện tăng trưởng, nâng cao năng suất và tăng cường hấp thu, chuyển hóa thức ăn nhân tạo góp phần giảm chi phí sản xuất cho người nuôi.

ốc cho tôm ăn
• 17:12 28/07/2021

Hiệu quả từ nuôi tôm kết hợp thả cá rô phi xử lý nguồn nước

Hiện nay, nuôi tôm kết hợp cá rô phi xử lý nước ở ấp Vĩnh Điền (xã Long Điền Đông, huyện Đông Hải) được xem là mô hình cho hiệu quả kinh tế cao.

Cá rô phi
• 10:23 19/07/2021

Công nghệ Camera dưới nước

Trong nuôi tôm thâm canh, môi trường nước đục khiến người nuôi khó quan sát thực tế đáy ao. Suốt thời gian dài, các quyết định quản lý quan trọng đều phải dựa vào kinh nghiệm hoặc canh nhá thủ công, dẫn đến độ trễ lớn và thiếu tính chính xác.

Ao tôm
• 12:07 29/01/2026

Mắt tôm tít: Cảm hứng chế tạo camera phát hiện ung thư

Không chỉ sở hữu cú đấm trứ danh, loài tôm tít còn mang trên mình hệ thống thị giác phức tạp nhất hành tinh. Chính khả năng nhìn thấy những tín hiệu ánh sáng vô hình của chúng đã gợi mở cho các nhà khoa học chế tạo loại camera phẫu thuật siêu nhỏ, giúp phát hiện tế bào ung thư với độ chính xác cao.

Tôm tít
• 11:22 27/01/2026

Công nghệ giám sát chất lượng thủy sản bán lẻ

Năm 2026, các hệ thống bán lẻ hiện đại thực hiện vai trò giám sát kỹ thuật trực tiếp thông qua việc tích hợp dữ liệu thời gian thực. Sự kết hợp giữa IoT, Blockchain và công nghệ cảm biến đã thiết lập nên các hàng rào kiểm soát khắt khe nhằm đảm bảo an toàn thực phẩm và khẳng định vị thế của nhà cung cấp trong chuỗi giá trị thủy sản.

Thuỷ sản
• 10:52 26/01/2026

Mô hình CTU-RAS quy mô nông hộ - Giải pháp cho ngành tôm

Nuôi siêu thâm canh tôm thẻ chân trắng đã từng bước khẳng định vị thế trong ngành hàng tôm của Việt Nam, không ngừng gia tăng về diện tích nuôi và sản lượng nuôi.

Tôm
• 08:00 04/11/2025

Vì sao tôm có thể sống gần miệng núi lửa 450°C nhưng lại chết khi bị nấu ở 50°C?

Nghe có vẻ nghịch lý: một số loài tôm biển sâu được phát hiện sống gần miệng núi lửa dưới đáy đại dương – nơi nhiệt độ dòng phun có thể lên tới 450°C. Thế nhưng, nếu thả chúng vào nồi nước 50°C, chúng vẫn chết như bất kỳ loài tôm nào khác. Vậy điều gì đang thực sự xảy ra?

tôm không mắt
• 08:27 15/02/2026

Chủ động phòng bệnh TiLV – bảo vệ đàn cá rô phi ngay từ đầu vụ

Tilapia Lake Virus (TiLV) đang được xem là một trong những mối đe dọa nghiêm trọng nhất đối với ngành nuôi cá rô phi toàn cầu. Virus này có thể gây tỷ lệ chết lên tới 80–90%, lây lan nhanh và hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.

cá rô phi
• 08:27 15/02/2026

6 ông lớn định hình cuộc đua tôm thẻ chân trắng toàn cầu

Ngành tôm thẻ chân trắng (TTCT) thế giới đang bước vào giai đoạn cạnh tranh quyết liệt với sự dẫn dắt của 6 quốc gia chủ lực gồm Ecuador, Trung Quốc, Ấn Độ, Việt Nam, Indonesia và Thái Lan. Mỗi nước theo đuổi một chiến lược riêng: có quốc gia tập trung mở rộng sản lượng trong khi nhiều bên lựa chọn nâng cấp giá trị gia tăng và phát triển bền vững.

tôm
• 08:27 15/02/2026

Đạt FTA với EU, tôm Ấn Độ gia tăng sức ép cạnh tranh lên tôm Việt Nam

Việc Ấn Độ hoàn tất đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) với Liên minh châu Âu (EU), cùng lúc được Mỹ điều chỉnh giảm thuế đối ứng,...Những lợi thế mới này giúp tôm Ấn Độ nhanh chóng mở rộng thị phần tại EU, đồng thời đặt ngành tôm Việt Nam trước áp lực cạnh tranh ngày càng rõ nét.

tôm
• 08:27 15/02/2026

Thảo dược tự nhiên trong nuôi trồng thủy sản bà con nên biết

Người nuôi ngày càng quan tâm đến giải pháp an toàn và bền vững, các loại thảo dược tự nhiên đang được ứng dụng nhiều hơn trong chăm sóc và phòng bệnh cho tôm. Không chỉ dễ tìm, những nguyên liệu này còn giúp cải thiện sức khỏe tôm và môi trường ao nuôi một cách tự nhiên.

thảo dược nuôi tôm
• 08:27 15/02/2026
Some text some message..