Cá lau kính – “sát thủ với vẻ mặt cười”

Mặc dù có thể làm thành những món ăn hấp dẫn, nhưng cá lau kính – một loài sinh vật ngoại lai – đang là mối nguy cơ có thật đối với hệ sinh thái trong các thủy vực tự nhiên.

cá lau kính
Cá lau kính bắt được trong ao nuôi cá tra

Mồi nhậu của dân chài

Nghề nuôi cá tra công nghiệp phát triển mạnh ở ĐBSCL đã tạo ra một nghề mới - dịch vụ thu hoạch cá tra. Cái nghề nặng nhọc, vất vả, nhưng cũng tạo được công ăn việc làm cho hàng ngàn lao động địa phương, với thu nhập khá ổn định. Đến nay ở hầu hết các địa phương nuôi cá tra công nghiệp đều có các nghiệp đoàn thu hoạch cá tra chuyên nghiệp, đảm nhận việc thu hoạch, vận chuyển cá từ trang trại đến nhà máy chế biến nhanh nhất, cá ít chết nhất.

Sinh ra và lớn lên tại miền tây sông nước, anh Nguyễn Văn Lên (Quận Ô Môn, TP Cần Thơ) bơi lội dưới sông cũng không khác gì đi trên bờ. Với thân hình vạm vỡ, lực lưỡng, đôi chân mạnh mẽ, anh luồn lách trong dòng nước như một con rái cá, một vận động viên bơi lội chuyên nghiệp, dù chưa từng qua trường lớp đào tạo nào. Hoàn cảnh gia đình khó khăn buộc phải thôi học từ nhỏ, Lên đã sớm theo các anh, các chú trong xóm đi khắp các vùng nuôi cá tra công nghiệp trong vùng để kéo cá thuê kiếm sống.

“Nghề thu hoạch cá thuê, kéo lưới mướn vất vả lắm, nhưng được cái làm có tiền, mỗi ngày một hai trăm nghìn. Nếu biết chi tiêu hợp lý thì cũng có dư chút đỉnh. Chịu khó di chuyển thì có việc liên tục, thậm chí không có ngày nghỉ” - anh Lên cho biết.

Đối với dân thu hoạch cá thuê, cá tra, rô phi, cá lóc,…ăn hoài nên không còn thấy ngon. Vậy nên gần đây, thấy cá lau kính xuất hiện ngày càng nhiều trong ao nuôi, họ đã thử ăn và thấy có thể làm thành những món khoái khẩu đối với dân chài.

Với khả năng bơi lội rất cừ, anh Lên liền biểu diễn tài bắt cá lau kính bằng tay không. Chỉ chưa đầy một tiếng đồng lặn ngụp ở mé bờ ao nuôi cá tra công nghiệp, anh đã bắt được hơn 2 kg cá. Anh cho biết, để bắt được cá lau kính phải lặn sâu, mò kỹ các hang hốc, ngóc ngách ở bờ ao, vì loài cá này sống đáy, thường làm tổ, đục khoét ở mé bờ. Cá có bề ngoài sần sùi, cũng dễ bắt, nhưng cần cẩn thận để tránh bị gai trên thân cá đâm vào.

“Tuy trông con cá xấu xí nhưng nếu chế biến đúng cách thì thịt cá lau kính dai và có vị ngọt, ngon chẳng khác gì thịt gà vườn” - anh hào hứng kể. “Cá đem nướng trui, lột bỏ da và nội tạng, chỉ lấy thịt ở hai bên thân cắt khúc ướp gia vị để xào sả ớt, cà ri làm mồi nhắm với ba xị đế là hết xẩy, không thua gì đặc sản nhà hàng”.

Hiểm họa xâm lăng

Những năm gần đây, cá lau kính (còn gọi là cá dọn bể), tên tiếng Anh là Suckermouth catfish, tên khoa học Hypostomus plecostomus - một loài sinh vật ngoại lai nguồn gốc Nam Mỹ, đã du nhập vào nhiều quốc gia, trong đó có nước ta, thông qua những người nuôi cá cảnh. Do thức ăn chính là rong, rêu, tảo bám trên nền đáy hoặc bề mặt thực vật, cá được nuôi phổ biến để làm vệ sinh (lau kính) trong các bể nuôi cá cảnh.

Theo tài liệu của Cục Tài nguyên Sinh học Mỹ, cá lau kính có biên độ sinh thái rất rộng đối với nhiều yếu tố môi trường. Chúng có thể sinh sống ở cả môi trường nước tĩnh và động, chủ yếu phân bố trong vùng nước ngọt. Khi thoát ra môi trường tự nhiên, loài cá này có thể sinh sôi và phát tán rất nhanh, trở thành một sinh vật ngoại lai có nguy cơ xâm hại cao ở nhiều quốc gia.

Ở nước ta, cá lau kính đã có mặt tại khắp các kênh, rạch, ao hồ, ruộng lúa ở nhiều tỉnh thành trong cả nước, và đã có nhiều cảnh báo về việc cá lau kính phát triển với mật độ cao và nhanh chóng trong các thủy vực, đặc biệt là tại các khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước. Theo các nhà khoa học, sự xuất hiện của loài sinh vật này có thể phá vỡ cân bằng sinh thái, gây mất cân bằng trong chuỗi thức ăn cũng như sự cạnh tranh trực tiếp đối với các loài cá bản địa có cùng tập tính. Hậu quả cuối cùng có thể là việc giảm thiểu đa dạng sinh học.

Thực tế ở nhiều nước sự xuất hiện và phát triển nhanh chóng của cá lau kính trong môi trường tự nhiên đã làm giảm đáng kể nguồn lợi tự nhiên của nhiều loài thủy sản như cá chép, rô phi, cá trê,... Tuy không trực tiếp tấn công các loài khác, nhưng với tính phàm ăn, cá lau kính là đối thủ cạnh tranh thức ăn rất mạnh, thậm chí chúng còn ăn cả trứng những loài cá khác.

Hiện nay ở vùng ĐBSCL, cá lau kính xuất hiện nhiều trong sông ngòi, kênh rạch cho đến các ao hồ nuôi trồng thủy sản công nghiệp. Dù có thể chế biến thành những món ăn hấp dẫn, nhưng loài cá này là một mối nguy thực sự đối với các thủy vực tự nhiên và vùng nuôi cá. Bài học từ sự xâm lăng của cá lau kính ở các nước trên thế giới cho thấy không thể mất cảnh giác với kẻ “sát thủ với bộ mặt cười này”, và các nhà khoa học cần nghiên cứu biện pháp diệt trừ hiệu quả để phổ biến rộng rãi cho người dân.

Thương Mại Thủy Sản, 20/05/2014
Đăng ngày 21/05/2014
Đỗ Văn Thông
Nông thôn

Tết về! Buồn của người nuôi tôm xa xứ!

Cái nghề nuôi tôm thăng trầm lắm. Tỷ phú cũng có mà nợ ngập đầu cũng có. Bởi vậy người ta thường nói cái nghề này thật sự nó bạc bẽo lắm, nhất là vào những ngày Tết.

nuôi tôm ngày tết
• 10:48 01/01/2023

Dự báo lũ đẹp vùng Đồng bằng sông Cửu Long

Mùa nước lũ ở Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) năm nay được dự báo là “mùa lũ đẹp”, mang theo phù sa, thau rửa đồng ruộng và hứa hẹn mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người dân.

Lũ miền Tây
• 11:06 20/09/2022

Đầu nguồn mùa nước nổi

Tháng 7 nước nhảy khỏi bờ” là quy luật tự nhiên được cư dân vùng đầu nguồn đúc kết từ nhiều đời. Đây cũng là lúc mùa nước nổi bắt đầu, cư dân bước vào vụ làm ăn mới. Năm nay, nước lũ về sớm, dự báo sẽ dồi dào. Mọi người háo hức mong chờ mùa “lũ đẹp”, để khai thác sản vật từ thiên nhiên ban tặng.

cá linh
• 15:57 05/09/2022

Dưới sông cá chốt...

Hôm qua, tôi vô chợ, thật bất ngờ khi thấy một chị nọ mua 1kg cá chốt với giá 250.000 đồng. Không thể nào ngờ cá chốt bây giờ có giá cao như vậy.

Cá chốt sông
• 19:33 30/08/2022

Trung tâm Khuyến nông Bình Định tổ chức tập huấn kỹ thuật nuôi trồng thủy sản

Sáng ngày 05/4, Trung tâm Khuyến nông Bình Định tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật nuôi trồng thủy sản cho các hộ dân trên địa bàn các huyện Phù Mỹ và Tuy Phước để chuẩn bị công tác triển khai thực hiện các mô hình trong năm 2024.

Hộ dân
• 21:22 06/04/2024

Các địa phương trong không khí chào mừng 65 năm ngày truyền thống ngành thủy sản

Với ngành thuỷ sản Việt Nam thì ngày 1/4/1959 là ngày có ý nghĩa quan trọng, đánh dấu một dấu mốc quan trọng với ngành thuỷ sản nước ta, chính vì vậy mà các địa phương trên mọi miền đất nước đã và đang phát động nhiều phong trào nhằm kỷ niệm ngày lễ này.

Thả giống
• 08:00 31/03/2024

Bình Định tổ chức gặp mặt ngư dân đầu xuân 2024

Chiều 23.2, phường Tam Quan Bắc, thị xã Hoài Nhơn, Bình Định tổ chức buổi gặp mặt 200 chủ tàu và ngư dân trên địa bàn triển khai kế hoạch khai thác hải sản năm 2024 và tuyên truyền động viên ngư dân kiên trì vươn khơi, bám biển khai thác hải sản đạt kết quả cao nhất.

Họp
• 11:12 04/03/2024

Kết quả sản xuất tôm nước lợ năm 2023

Tình hình thời tiết trong năm 2023 tương đối thuận lợi cho nuôi trồng thủy sản (NTTS).

Tôm thẻ
• 10:16 27/02/2024

Xu hướng thị phần doanh nghiệp sản xuất thức ăn tôm 2024

Ngành sản xuất thức ăn cho tôm hiện đang đối mặt với vấn đề phân mảnh và thiếu tính thống nhất trong chuỗi giá trị sản xuất. Tuy nhiên, vẫn có những dấu hiệu tích cực ở một số quốc gia như Việt Nam, nơi mà ngành này đang dần hướng tới sự thống nhất.

Tôm thẻ
• 01:57 14/04/2024

Cấp mã vùng nuôi, trồng thủy sản cần thiết và cấp bách

Từ mã số này sẽ xác định được chủ cơ sở nuôi và nguồn gốc sản phẩm, qua đó tăng cường hiệu lực quản lý Nhà nước, nâng cao giá trị sản phẩm và đáp ứng yêu cầu về xuất khẩu. Việc các vùng sản xuất nuôi trồng thủy sản có mã cũng thích ứng với xu hướng kinh tế nông nghiệp số hiện nay. Từ những yêu cầu trên, các đơn vị chuyên môn ngành nông nghiệp đã và đang đẩy mạnh việc cấp mã số cho các vùng nuôi trồng thủy sản trên khắp cả nước.

Nuôi thủy sản
• 01:57 14/04/2024

Vệ sinh ao nuôi định kỳ

Luôn giữ môi trường ao nuôi sạch sẽ là yếu tố hàng đầu trong nuôi tôm công nghiệp. Việc ao nuôi sạch sẽ không đem đến các mầm bệnh gây hại cho tôm, cũng như giúp tôm có điều kiện phát triển ổn đinh, tăng trưởng nhanh chóng, đạt năng suất cao cho vụ nuôi. Dưới đây là một số công việc cần làm để vệ sinh ao nuôi định kỳ.

Vệ sinh ao nuôi
• 01:57 14/04/2024

Những điều thú vị về sự thích nghi của loài cá tuyết

Dưới những lớp tuyết mỏng manh của đại dương, tồn tại một thế giới huyền bí, nơi cá tuyết tỏa sáng. Loài cá này, dường như đã được sinh ra để sống trong môi trường đầy thách thức của vùng biển đáy tuyết.

Cá tuyết
• 01:57 14/04/2024

Làm thế nào để hiệu quả việc tăng kiềm trong ao tôm?

Độ kiềm là thông số rất quan trọng, góp phần vào một trong những yếu tố quyết định thành công của vụ nuôi, bởi độ kiềm có liên quan trực tiếp đến độ ổn định của pH nước và hoạt động lột xác của tôm. Việc hiểu và kiểm soát hiệu quả, đúng lúc tính kiềm trong ao sẽ giúp hoạt động nuôi tôm của bà con trở nên dễ dàng hơn.

Độ kiềm
• 01:57 14/04/2024