Chỉnh sửa gen có dứt được rận biển?

Các nhà nghiên cứu từ một trường Đại học ở Na Uy đang tham gia dự án điều tra khả năng sử dụng các kỹ thuật chỉnh sửa gen để cải thiện khả năng chống rận biển cao hơn cho cá hồi.

Rận biển
Chỉnh sửa gen để cải thiện khả năng chống rận biển trên cá hồi. Ảnh: futurity.org

Sơ lược về dự án

Các nhà nghiên cứu đang tìm hiểu về gen của nhiều loài cá hồi khác nhau ở biển Thái Bình Dương và phát hiện những loài cá hồi nơi đây có mức độ chống lại rận biển cao hơn so với những loài sống ở Đại Tây Dương.

Sau đó, sẽ tiến hành áp dụng kiến thức này vào nghiên cứu chỉnh sửa gen trứng của cá hồi Đại Tây Dương bằng cách sử dụng CRISPR-Cas9 (một kỹ thuật tiên tiến trong sinh học phân tử, hoạt động như một chiếc kéo phân tử có thể cắt bỏ những phần gen không mong muốn và thay vào đó là những chuỗi DNA mới, khỏe mạnh hơn). Mục đích là để xác nhận xem liệu các gen mà họ xác định có thể được chỉnh sửa để tăng sức đề kháng của cá hồi nuôi đối với rận cá hồi hay không. 

Dự án có sự tham gia của nhiều nhà nghiên cứu, những người đánh giá rủi ro của công nghệ chỉnh sửa gen. Ví dụ, các đối tác từ Đại học Melbourne đang kiểm tra xem liệu rận có thể thích ứng với những thay đổi mà chúng tôi đưa vào cá hồi trong các thí nghiệm hay không. Các nhà nghiên cứu từ Đại học Edinburgh cũng đang nghiên cứu động thái dân số (số lượng và sự lây lan) của rận cá hồi, và thông tin này có thể cho biết số lượng rận giảm trong nuôi cá sẽ ảnh hưởng như thế nào đến cá hồi hoang dã và phúc lợi của chúng. 

Rận biển ký sinh trên cá hồiRận biển ký sinh trên cá hồi. Ảnh: offthescaleangling.ie 

Tìm hiểu về rận cá hồi 

Những biến đổi khí hậu sẽ làm cho các loài sinh vật khó thích nghi, ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng và phát triển. Ở cá hồi, biến đổi khí hậu sẽ làm cho bệnh rận biển xuất hiện, là vấn đề khiến nhiều trang trại nuôi cá hồi phải đau đầu. Mặc dù đây là loài cá được đánh giá có khả năng chống lại rận biển một cách hiệu quả. 

Rận biển là loài vật di trú và kí sinh trên da cá hồi tồn tại ở dạng phù du, hay giai đoạn ấu trùng và có thể bám dai dẳng một khoảng thời gian dài. Thức ăn của chúng là các chất nhầy, hút máu vật chủ nhằm làm suy giảm hệ miễn dịch và khiến cá dễ mắc bệnh. Rận biển là nguyên nhân làm chết một số lượng lớn cá hồi mỗi năm, gây thất thoát nhiều cho các ngành sản xuất các mặt hàng về cá hồi lẫn các trang trại nuôi trồng. 

Các nhà khoa học tiến hành nghiên cứu đặc điểm của các protein trong tuyến nước bọt của rận biển, thứ có thể làm suy giảm phản ứng miễn dịch của cá hồi. Họ sẽ tiếp tục nghiên cứu cơ chế hoạt động của loại protein trong tuyến nước bọt của chúng để ứng dụng trong việc tạo ra vắc xin ngăn ngừa rận trên cá. 

Chỉnh sửa gen là gì?

Chỉnh sửa gen trên cá hồiChỉnh sửa gen được coi là một phương pháp tiếp cận mới có thể ngăn chặn được rận biển. Ảnh: salmonbusiness.com 

Chỉnh sửa gen là một thuật ngữ chung để chỉ các công nghệ di truyền tạo ra những thay đổi có mục tiêu trong vật liệu di truyền (DNA) của một sinh vật. Ví dụ, nó có thể liên quan đến việc loại bỏ hoặc thêm một hoặc nhiều bazơ vào DNA, hoặc thay thế một biến thể gen này bằng một biến thể gen khác. Công nghệ phổ biến nhất được sử dụng là CRISPR / Cas9.

Việc áp dụng các công nghệ mới để sản xuất thức ăn và mang lại sức khỏe tốt hơn cho cá nuôi. Sẽ rất hữu ích nếu việc sử dụng chỉnh sửa gen có thể loại bỏ rận trên cá hồi, cải thiện vấn đề sức khỏe ở cá hồi nuôi, điều này có thể làm giảm tác động khai thác lên các loài cá hồi hoang dã. Tuy nhiên, nếu các hoạt động thương mại cũng chuyển sang áp dụng các công cụ chỉnh sửa gen trên cá để hạn chế bệnh tật thì điều cần quan tâm hàng đầu là sức khỏe và lợi ích của loài cá. 

Ngoài việc sử dụng vắc xin để ngăn ngừa rận trên cá hồi thì chỉnh sửa gen được coi là một phương pháp tiếp cận mới. Sự kết hợp giữa chỉnh sửa gen và tiêm phòng có thể tạo ra khả năng kháng rận cao hơn so với một trong những phương pháp này. 

Kể từ khi thành lập vào năm 2001, FHF (Quỹ Nghiên cứu hải sản Na Uy) đã tài trợ cho nghiên cứu phòng chống và kiểm soát rận cá hồi. Một luồng kiến ​​thức mới liên tục về phản ứng của cả rận và cá hồi khi chúng tiếp xúc với nhau sau khi áp dụng phương pháp chỉnh sửa gen có thể giúp cá hồi ít thu hút hơn trong việc trở thành vật chủ của rận. Giúp hạn chế được số lượng cá hồi bị thất thoát cho người dân, giảm bớt mối đe dọa về bệnh tật cho cá và sức khỏe của cá hồi được cải thiện tốt hơn.

Đăng ngày 04/11/2022
Nhất Linh @nhat-linh
Khoa học

Ảnh hưởng của nhiệt độ lên tỉ lệ giới tính ấu trùng tôm sú

Ở tôm sú, con cái lớn nhanh và có kích thước lớn hơn con đực. Tác động của nhiệt độ có thể làm tăng đáng kể sự biểu hiện của các gen xác định giới tính, giúp cải thiện tỷ lệ giới tính như mong muốn trong đàn.

tôm sú
• 16:28 23/09/2021

Trung Quốc chuyển sang nuôi tôm sú vì giá cao

Người nuôi tôm ở Trung Quốc đang chuyển sang nuôi tôm sú nhiều hơn do giá tốt hơn, theo Chủ tịch Hiệp hội Thủy sản lớn nhất của Trung Quốc.

tôm sú
• 18:44 17/08/2021

Nuôi tôm thâm canh bổ sung thức ăn tươi sống

Thử nghiệm nuôi tôm sú bằng tảo lục sợi (Chaetomorpha sp.) và ốc (Stenothyra sp.) cho thấy cải thiện tăng trưởng, nâng cao năng suất và tăng cường hấp thu, chuyển hóa thức ăn nhân tạo góp phần giảm chi phí sản xuất cho người nuôi.

ốc cho tôm ăn
• 17:12 28/07/2021

Hiệu quả từ nuôi tôm kết hợp thả cá rô phi xử lý nguồn nước

Hiện nay, nuôi tôm kết hợp cá rô phi xử lý nước ở ấp Vĩnh Điền (xã Long Điền Đông, huyện Đông Hải) được xem là mô hình cho hiệu quả kinh tế cao.

Cá rô phi
• 10:23 19/07/2021

Công nghệ Camera dưới nước

Trong nuôi tôm thâm canh, môi trường nước đục khiến người nuôi khó quan sát thực tế đáy ao. Suốt thời gian dài, các quyết định quản lý quan trọng đều phải dựa vào kinh nghiệm hoặc canh nhá thủ công, dẫn đến độ trễ lớn và thiếu tính chính xác.

Ao tôm
• 12:07 29/01/2026

Mắt tôm tít: Cảm hứng chế tạo camera phát hiện ung thư

Không chỉ sở hữu cú đấm trứ danh, loài tôm tít còn mang trên mình hệ thống thị giác phức tạp nhất hành tinh. Chính khả năng nhìn thấy những tín hiệu ánh sáng vô hình của chúng đã gợi mở cho các nhà khoa học chế tạo loại camera phẫu thuật siêu nhỏ, giúp phát hiện tế bào ung thư với độ chính xác cao.

Tôm tít
• 11:22 27/01/2026

Công nghệ giám sát chất lượng thủy sản bán lẻ

Năm 2026, các hệ thống bán lẻ hiện đại thực hiện vai trò giám sát kỹ thuật trực tiếp thông qua việc tích hợp dữ liệu thời gian thực. Sự kết hợp giữa IoT, Blockchain và công nghệ cảm biến đã thiết lập nên các hàng rào kiểm soát khắt khe nhằm đảm bảo an toàn thực phẩm và khẳng định vị thế của nhà cung cấp trong chuỗi giá trị thủy sản.

Thuỷ sản
• 10:52 26/01/2026

Mô hình CTU-RAS quy mô nông hộ - Giải pháp cho ngành tôm

Nuôi siêu thâm canh tôm thẻ chân trắng đã từng bước khẳng định vị thế trong ngành hàng tôm của Việt Nam, không ngừng gia tăng về diện tích nuôi và sản lượng nuôi.

Tôm
• 08:00 04/11/2025

Phụ thu 10% và những điều chỉnh tức thời của thị trường nhập khẩu thủy sản tại Hoa Kỳ

Chính sách phụ thu nhập khẩu 10% của Hoa Kỳ đang tạo ra nhiều biến động đối với thị trường thủy sản toàn cầu, buộc các nhà nhập khẩu phải nhanh chóng điều chỉnh chiến lược kinh doanh, chuỗi cung ứng và cấu trúc chi phí. Diễn biến này được dự báo sẽ tác động trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong năm 2026.

chế biến thủy sản
• 18:54 13/03/2026

Bộ Nông nghiệp và Môi trường trả lời cử tri TP.HCM về giải pháp ngăn thực phẩm bẩn

Trước lo ngại về tình trạng sử dụng chất cấm trong chăn nuôi, thủy sản và thực phẩm không rõ nguồn gốc, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện chính sách, tăng cường hậu kiểm và xử lý nghiêm vi phạm để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

cá
• 18:54 13/03/2026

Làm Thế Nào Để Một Trang Trại Cá Có Thể Kiếm Được Lợi Nhuận?

Lợi nhuận trong nuôi cá không đến từ việc cắt giảm chi phí bằng mọi giá, mà đến từ khả năng tối ưu biên lợi nhuận trên mỗi kilogram cá bán ra. Điều này phụ thuộc vào ba yếu tố cốt lõi: lựa chọn loài nuôi, phương thức nuôi và chiến lược thức ăn.

• 18:54 13/03/2026

Xung Đột Trung Đông Leo Thang: Chuỗi Cung Ứng Thủy Sản Việt Nam Đối Mặt Rủi Ro Lớn

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (VASEP), Trung Đông đang nổi lên là một trong những thị trường tăng trưởng đáng chú ý của thủy sản Việt Nam.

cảng
• 18:54 13/03/2026

Chuyển giao công nghệ tạo giống tôm kháng bệnh (SPR)

Việc chuyển giao thành công kỹ thuật chọn giống kháng bệnh chính là chìa khóa giải quyết triệt để rủi ro từ gốc rễ, thay vì thụ động chạy chữa bằng hóa chất như trước đây.

tôm
• 18:54 13/03/2026
Some text some message..