Con cúm núm loài cua thu hoạch lấy càng

Con cúm núm có tên tiếng anh là Box crabs, tên khoa học Calappa philargius (ngành Arthropoda, phân ngành Crustacea, lớp Malacostraca, bộ Decapoda, phân bộ Pleocyemata, cận bộ Brachyura, siêu họ Calappoidea, họ Calappidae). Chúng có thể được nhận biết bằng mai hơi tròn hoặc hình bầu dục, khoảng cách tương đối hẹp giữa mắt và càng kẹp bên (thường được giữ gần miệng).

Con cúm núm
Cúm núm có mai rộng và bụng rất ngắn và dẹt thường được gấp lại bên dưới cơ thể

Chúng có càng không đối xứng. Càng bên phải có răng cong gần gốc ngón tay trên, cua sẽ cắm vào lỗ của ốc sên và sử dụng nó giống như một cái mở hộp để cắt một kênh xung quanh lỗ. Càng bên trái, thon hơn với các ngón tay giống như kìm, sau đó sẽ được sử dụng để lấy ốc sên ra khỏi vỏ của nó.

Giống như các loài cua thực sự khác, cúm núm có mai rộng và bụng rất ngắn và dẹt thường được gấp lại bên dưới cơ thể. Chúng cũng có năm cặp "chân" (bao gồm cả tay có vuốt), và do đó chúng được xếp vào bộ Decapoda ("deca" có nghĩa là "mười", trong khi "poda" có nghĩa là "bàn chân"). Mang giống như lá - một đặc điểm riêng biệt của decapod thuộc phân bộ Pleocyemata. Và giống như các loài giáp xác khác thuộc lớp Malacostraca, cơ thể của chúng bao gồm ba phần chính - đầu có năm đốt, ngực có tám đốt và bụng có sáu đốt. Đầu hợp nhất với ngực, tạo thành đầu ngực. Chúng có bộ xương ngoài cứng được gia cố bằng canxi cacbonat, và mai bao phủ mang nhưng không bao phủ bụng. 

Cúm núm đều đào hang giỏi và được tìm thấy trên các nền đất cát đến bùn. Những con lớn hơn thường được người dân địa phương bắt làm thức ăn nhưng hiếm khi được bán ở chợ do số lượng đánh bắt được có hạn. Chúng sinh sản hữu tính và có giới tính riêng biệt. Con cái thường có thể phân biệt với con đực bằng cách có bụng rộng hơn. Đây là một sự thích nghi cho phép chúng mang trứng dưới bụng cho đến khi trứng nở.

Calappa philargius thường sống nhiều ở các tỉnh ven biển miền Trung Việt Nam. Ở Trung Quốc loài ngày càng được tiêu thụ nhiều, chủ yếu lấy càng. Chúng phân bố ở phía nam eo biển Đài Loan của Trung Quốc. Ở phía nam eo biển Đài Loan của Trung Quốc, C. philargius là loài cua phổ biến trong cả đánh bắt bằng lưới kéo và bẫy. Kích cỡ lớn nhất khoảng bằng 4 ngón tay của người lớn. Tuy mình cúm núm ít thịt, thịt chủ yếu ở hai cái càng nhưng lại thơm ngon đậm đà, cúm núm chắc, có nhiều gạch (trứng) là trong khoảng thời gian từ giữa mùa đông đến ra giêng.


Hình: (A) Góc nhìn lưng của Calappa philargius để đo chiều rộng mai (CW) và chiều dài mai (CL). Xác định giới tính bằng hình thái bụng: (B) con cái và (C) con đực. (D) Trứng màu vàng, (E) trứng màu cam đỏ và (F) trứng màu nâu đo dưới kính hiển vi

Cúm núm sinh trưởng nhiều và ngon nhất là trong khoảng thời gian từ đầu mùa xuân đến hết hè. Đây là lúc những con cúm cho thịt chắc, ngọt và có nhiều gạch đầy hấp dẫn. Cúm núm sống ven biển gần bờ nên đánh bắt chúng khá dễ, chỉ cần thả mồi dụ chúng bu lại thành đàn là có thể dùng vợt xúc, hoặc canh những con cúm theo sóng biển tràn lên bờ, khi sóng rút chúng đùn xuống cát, nhanh tay moi cát là dễ dàng bắt được. Đến mùa cúm múm, hầu hết ngư dân hành nghề lưới cước ở các xã ven biển huyện Bình Sơn đều đánh bắt, song nhiều nhất là ngư dân hành nghề lưới ghẹ.

Cúm núm có thể chế biến thành nhiều món ăn ngon như: Rang me, nướng, hấp. Thông thường món cúm núm hấp sả ớt được người dân ưa chuộng nhất vì vừa ngon vừa đơn giản. Cúm núm khác với cua ghẹ, những cái ngoe rất nhỏ và mềm nên phải dùng chiếc đũa đâm vào phần dưới yếm để tách ra. Cúm núm chứa đầy gạch, gỡ ra Cúm được tách mai, vặt hết càng và que sau khi đã rửa sạch. Bắc chảo với một ít dầu lên bếp, đợi nóng thì bỏ cúm vào rang với muối.

Bên cạnh cúm núm còn rất nhiều loài cua đánh bắt để lấy càng. Nghề đánh bắt cua chỉ có càng đã được phát triển từ những năm 1970 và thường được coi là nghề đánh bắt có thể tái tạo. Thông thường, sau khi thu thập càng trên tàu, cua đã cắt càng sẽ được thả ra. Kiểu đánh bắt này bao gồm cua đỏ Chaceon affinis (Geryonidae) ở Đông Bắc Đại Tây Dương, cua nâu Cancer pagurus (Cancridae) ở Ireland, cua đá Menippe spp. (Menippidae) tại Hoa Kỳ, cua Jonah Cancer borealis (Cancridae) tại Hoa Kỳ, và cua vĩ cầm châu Âu Uca tangeri (từ đồng nghĩa của Afruca tangeri) (Ocypodidae) chỉ dành cho con đực ở miền nam Bồ Đào Nha, tất cả chủ yếu được đánh bắt bằng bẫy. Tuy nhiên, tỷ lệ cua tái sinh càng và quay trở lại ngư trường thương mại là rất nhỏ; ví dụ chỉ có 7–13% càng tái sinh được đưa vào ngư trường M. mercenaria ở Florida, Hoa Kỳ. Tỷ lệ tử vong liên quan với việc loại bỏ hai càng là cao ở M. mercenaria và C. borealis, lần lượt là 28–100% và 70%. Tuy nhiên, việc tuân thủ tự nguyện các quy định đánh bắt bằng một càng không phải là phổ biến và việc đóng cửa theo mùa để bảo vệ đàn cá sinh sản có thể là biện pháp quản lý tốt hơn.

Đăng ngày 05/05/2025
Hồng Huyền @hong-huyen
Tổng hợp

Nghệ An: Thực hiện bảo tồn, bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản

UBND tỉnh Nghệ An mới ban hành Công văn 5007/UBND-NN, ngày 21/7/2021 yêu cầu các sở, ban, ngành cấp tỉnh liên quan; UBND các huyện, thành, thị tập trung làm tốt công tác việc bảo tồn, bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản.

đánh bắt cá
• 18:14 24/07/2021

Đặc sản ốc gạo cù lao Tân Phong

Cù lao Tân Phong (nay là xã Tân Phong, huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang) nằm phía thượng lưu sông Tiền, được bồi đắp phù sa quanh năm nên đất đai màu mỡ, thích hợp với nhiều giống cây ăn trái đặc sản có giá trị kinh tế cao.

Ốc gạo.
• 13:00 08/07/2021

Khai thác vòm đất kiếm 1 triệu đồng/ngày

Gần đây, nhiều người ở huyện Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau, có thu nhập khá cao từ việc khai thác con vẹm đất (người dân địa phương gọi là con vòm). Nguồn lợi tự nhiên phong phú đó đã giúp nhiều hộ gia đình có thêm điều kiện vươn lên.

Cào vòm đất.
• 10:18 07/07/2021

Ngư dân Nghệ An thu gần 2.000 tỷ đồng từ đánh bắt hải sản

Trong 6 tháng đầu năm, ngư dân Nghệ An đánh bắt được trên 95.000 tấn hải sản, giá trị ước đạt gần 2.000 tỷ đồng.

Đánh bắt hải sản.
• 09:20 07/07/2021

Người trẻ làm nghề theo cách mới!

Lực lượng trẻ đang đặt những bước chân đầu tiên vào nghề chăn nuôi thủy sản với cách tiếp cận hiện đại hơn, ưu tiên kỹ thuật thay cho kinh nghiệm truyền miệng.

Nuôi tôm
• 11:41 10/12/2025

Nếu cá mập ngừng bơi đồng nghĩa chúng sẽ không còn sống?

Cá mập, vị vua tối thượng của đại dương, biểu tượng của sức mạnh tuyệt đối và tốc độ. Tuy nhiên, đằng sau vẻ ngoài uy quyền ấy là một sự thật khắc nghiệt: Đối với nhiều loài, việc ngừng bơi đồng nghĩa với cái chết.

Cá mập
• 11:01 06/12/2025

Cuộc đua Net Zero: Ao tôm của bạn đã sẵn sàng cho hộ chiếu carbon?

Năm 2026 là mốc bắt đầu siết chặt quy định về khí thải, mở ra cuộc sàng lọc khốc liệt trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Net Zero
• 09:00 05/12/2025

Diễn viên Oscar: Cá giả chết để câu mồi

Khi nói đến giả chết, chúng ta nghĩ ngay đến phòng thủ. Một con thú yếu ớt giả vờ chết để kẻ thù bỏ đi. Nhưng điều gì xảy ra khi giả chết lại là một chiến lược tấn công tàn khốc? Gặp gỡ loài cá Cichlid Livingston, thợ săn kiên nhẫn nhất, kẻ giả vờ làm xác thối để đi ăn.

Cá Cichlid Livingston
• 09:00 01/12/2025

Cách nhận biết tôm nhiễm độc khí NO2, NH3

Khí độc NH3 và NO2 được ví như những sát thủ thầm lặng tích tụ dưới đáy ao, có khả năng xóa sổ cả đàn tôm chỉ sau một đêm. Việc nhận diện sớm các dấu hiệu nhiễm độc và nắm vững quy trình xử lý cấp tốc trong "6 giờ vàng" là kỹ năng sống còn để bảo vệ thành quả vụ nuôi.

Ao tôm
• 20:53 12/12/2025

Ngành thủy sản Việt khai mở không gian phát triển mới

Bằng việc khai mở những thị trường mới và sáng tạo các sản phẩm độc đáo, ngành thủy sản Việt Nam đang vượt qua các biến động của thế giới, hướng tới mục tiêu xuất khẩu kỷ lục 11,3 tỷ USD trong năm 2025.

Tôm
• 20:53 12/12/2025

Quảng Ninh ứng dụng công nghệ 4.0, sản lượng tôm về đích sớm

Với quyết tâm đưa khoa học công nghệ vào lĩnh vực thủy sản, Quảng Ninh đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ. Nhờ áp dụng các mô hình nuôi tiên tiến, sản lượng tôm của tỉnh đã hoàn thành 100% kế hoạch năm 2025 ngay từ tháng 11, đồng thời tạo ra một cuộc cách mạng trong việc bảo vệ môi trường biển.

Nuôi trồng thủy sản
• 20:53 12/12/2025

Hoa Kỳ yêu cầu chứng nhận mới cho thủy sản xuất khẩu

Cơ quan Nghề cá Hoa Kỳ (NOAA) vừa áp dụng một quy định mới, yêu cầu các lô hàng thủy sản nhập khẩu phải có Giấy Chứng nhận Đạt yêu cầu Nhập khẩu (COA). Quy định này nhằm đảm bảo sản phẩm tuân thủ Đạo luật Bảo vệ Động vật Biển có vú (MMPA).

Chế biến thủy sản
• 20:53 12/12/2025

VNF Infographic Series: Chitosan – Ứng dụng kháng khuẩn/nấm

Trong bài infographic trước, chúng ta đã khám phá cách chitosan thể hiện tính kháng khuẩn/nấm hiệu quả của mình thông qua các cơ chế như tương tác với điện tích âm, phá vỡ màng tế bào vi sinh vật và thay đổi môi trường sống của chúng, khiến chúng không thể phát triển.

Ứng dụng của Chitosan
• 20:53 12/12/2025
Some text some message..