Con cúm núm loài cua thu hoạch lấy càng

Con cúm núm có tên tiếng anh là Box crabs, tên khoa học Calappa philargius (ngành Arthropoda, phân ngành Crustacea, lớp Malacostraca, bộ Decapoda, phân bộ Pleocyemata, cận bộ Brachyura, siêu họ Calappoidea, họ Calappidae). Chúng có thể được nhận biết bằng mai hơi tròn hoặc hình bầu dục, khoảng cách tương đối hẹp giữa mắt và càng kẹp bên (thường được giữ gần miệng).

Con cúm núm
Cúm núm có mai rộng và bụng rất ngắn và dẹt thường được gấp lại bên dưới cơ thể

Chúng có càng không đối xứng. Càng bên phải có răng cong gần gốc ngón tay trên, cua sẽ cắm vào lỗ của ốc sên và sử dụng nó giống như một cái mở hộp để cắt một kênh xung quanh lỗ. Càng bên trái, thon hơn với các ngón tay giống như kìm, sau đó sẽ được sử dụng để lấy ốc sên ra khỏi vỏ của nó.

Giống như các loài cua thực sự khác, cúm núm có mai rộng và bụng rất ngắn và dẹt thường được gấp lại bên dưới cơ thể. Chúng cũng có năm cặp "chân" (bao gồm cả tay có vuốt), và do đó chúng được xếp vào bộ Decapoda ("deca" có nghĩa là "mười", trong khi "poda" có nghĩa là "bàn chân"). Mang giống như lá - một đặc điểm riêng biệt của decapod thuộc phân bộ Pleocyemata. Và giống như các loài giáp xác khác thuộc lớp Malacostraca, cơ thể của chúng bao gồm ba phần chính - đầu có năm đốt, ngực có tám đốt và bụng có sáu đốt. Đầu hợp nhất với ngực, tạo thành đầu ngực. Chúng có bộ xương ngoài cứng được gia cố bằng canxi cacbonat, và mai bao phủ mang nhưng không bao phủ bụng. 

Cúm núm đều đào hang giỏi và được tìm thấy trên các nền đất cát đến bùn. Những con lớn hơn thường được người dân địa phương bắt làm thức ăn nhưng hiếm khi được bán ở chợ do số lượng đánh bắt được có hạn. Chúng sinh sản hữu tính và có giới tính riêng biệt. Con cái thường có thể phân biệt với con đực bằng cách có bụng rộng hơn. Đây là một sự thích nghi cho phép chúng mang trứng dưới bụng cho đến khi trứng nở.

Calappa philargius thường sống nhiều ở các tỉnh ven biển miền Trung Việt Nam. Ở Trung Quốc loài ngày càng được tiêu thụ nhiều, chủ yếu lấy càng. Chúng phân bố ở phía nam eo biển Đài Loan của Trung Quốc. Ở phía nam eo biển Đài Loan của Trung Quốc, C. philargius là loài cua phổ biến trong cả đánh bắt bằng lưới kéo và bẫy. Kích cỡ lớn nhất khoảng bằng 4 ngón tay của người lớn. Tuy mình cúm núm ít thịt, thịt chủ yếu ở hai cái càng nhưng lại thơm ngon đậm đà, cúm núm chắc, có nhiều gạch (trứng) là trong khoảng thời gian từ giữa mùa đông đến ra giêng.


Hình: (A) Góc nhìn lưng của Calappa philargius để đo chiều rộng mai (CW) và chiều dài mai (CL). Xác định giới tính bằng hình thái bụng: (B) con cái và (C) con đực. (D) Trứng màu vàng, (E) trứng màu cam đỏ và (F) trứng màu nâu đo dưới kính hiển vi

Cúm núm sinh trưởng nhiều và ngon nhất là trong khoảng thời gian từ đầu mùa xuân đến hết hè. Đây là lúc những con cúm cho thịt chắc, ngọt và có nhiều gạch đầy hấp dẫn. Cúm núm sống ven biển gần bờ nên đánh bắt chúng khá dễ, chỉ cần thả mồi dụ chúng bu lại thành đàn là có thể dùng vợt xúc, hoặc canh những con cúm theo sóng biển tràn lên bờ, khi sóng rút chúng đùn xuống cát, nhanh tay moi cát là dễ dàng bắt được. Đến mùa cúm múm, hầu hết ngư dân hành nghề lưới cước ở các xã ven biển huyện Bình Sơn đều đánh bắt, song nhiều nhất là ngư dân hành nghề lưới ghẹ.

Cúm núm có thể chế biến thành nhiều món ăn ngon như: Rang me, nướng, hấp. Thông thường món cúm núm hấp sả ớt được người dân ưa chuộng nhất vì vừa ngon vừa đơn giản. Cúm núm khác với cua ghẹ, những cái ngoe rất nhỏ và mềm nên phải dùng chiếc đũa đâm vào phần dưới yếm để tách ra. Cúm núm chứa đầy gạch, gỡ ra Cúm được tách mai, vặt hết càng và que sau khi đã rửa sạch. Bắc chảo với một ít dầu lên bếp, đợi nóng thì bỏ cúm vào rang với muối.

Bên cạnh cúm núm còn rất nhiều loài cua đánh bắt để lấy càng. Nghề đánh bắt cua chỉ có càng đã được phát triển từ những năm 1970 và thường được coi là nghề đánh bắt có thể tái tạo. Thông thường, sau khi thu thập càng trên tàu, cua đã cắt càng sẽ được thả ra. Kiểu đánh bắt này bao gồm cua đỏ Chaceon affinis (Geryonidae) ở Đông Bắc Đại Tây Dương, cua nâu Cancer pagurus (Cancridae) ở Ireland, cua đá Menippe spp. (Menippidae) tại Hoa Kỳ, cua Jonah Cancer borealis (Cancridae) tại Hoa Kỳ, và cua vĩ cầm châu Âu Uca tangeri (từ đồng nghĩa của Afruca tangeri) (Ocypodidae) chỉ dành cho con đực ở miền nam Bồ Đào Nha, tất cả chủ yếu được đánh bắt bằng bẫy. Tuy nhiên, tỷ lệ cua tái sinh càng và quay trở lại ngư trường thương mại là rất nhỏ; ví dụ chỉ có 7–13% càng tái sinh được đưa vào ngư trường M. mercenaria ở Florida, Hoa Kỳ. Tỷ lệ tử vong liên quan với việc loại bỏ hai càng là cao ở M. mercenaria và C. borealis, lần lượt là 28–100% và 70%. Tuy nhiên, việc tuân thủ tự nguyện các quy định đánh bắt bằng một càng không phải là phổ biến và việc đóng cửa theo mùa để bảo vệ đàn cá sinh sản có thể là biện pháp quản lý tốt hơn.

Đăng ngày 05/05/2025
Hồng Huyền @hong-huyen
Tổng hợp

Nghệ An: Thực hiện bảo tồn, bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản

UBND tỉnh Nghệ An mới ban hành Công văn 5007/UBND-NN, ngày 21/7/2021 yêu cầu các sở, ban, ngành cấp tỉnh liên quan; UBND các huyện, thành, thị tập trung làm tốt công tác việc bảo tồn, bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản.

đánh bắt cá
• 18:14 24/07/2021

Đặc sản ốc gạo cù lao Tân Phong

Cù lao Tân Phong (nay là xã Tân Phong, huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang) nằm phía thượng lưu sông Tiền, được bồi đắp phù sa quanh năm nên đất đai màu mỡ, thích hợp với nhiều giống cây ăn trái đặc sản có giá trị kinh tế cao.

Ốc gạo.
• 13:00 08/07/2021

Khai thác vòm đất kiếm 1 triệu đồng/ngày

Gần đây, nhiều người ở huyện Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau, có thu nhập khá cao từ việc khai thác con vẹm đất (người dân địa phương gọi là con vòm). Nguồn lợi tự nhiên phong phú đó đã giúp nhiều hộ gia đình có thêm điều kiện vươn lên.

Cào vòm đất.
• 10:18 07/07/2021

Ngư dân Nghệ An thu gần 2.000 tỷ đồng từ đánh bắt hải sản

Trong 6 tháng đầu năm, ngư dân Nghệ An đánh bắt được trên 95.000 tấn hải sản, giá trị ước đạt gần 2.000 tỷ đồng.

Đánh bắt hải sản.
• 09:20 07/07/2021

6 ông lớn định hình cuộc đua tôm thẻ chân trắng toàn cầu

Ngành tôm thẻ chân trắng (TTCT) thế giới đang bước vào giai đoạn cạnh tranh quyết liệt với sự dẫn dắt của 6 quốc gia chủ lực gồm Ecuador, Trung Quốc, Ấn Độ, Việt Nam, Indonesia và Thái Lan. Mỗi nước theo đuổi một chiến lược riêng: có quốc gia tập trung mở rộng sản lượng trong khi nhiều bên lựa chọn nâng cấp giá trị gia tăng và phát triển bền vững.

tôm
• 10:11 11/02/2026

Đạt FTA với EU, tôm Ấn Độ gia tăng sức ép cạnh tranh lên tôm Việt Nam

Việc Ấn Độ hoàn tất đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) với Liên minh châu Âu (EU), cùng lúc được Mỹ điều chỉnh giảm thuế đối ứng,...Những lợi thế mới này giúp tôm Ấn Độ nhanh chóng mở rộng thị phần tại EU, đồng thời đặt ngành tôm Việt Nam trước áp lực cạnh tranh ngày càng rõ nét.

tôm
• 00:00 11/02/2026

Choáng ngợp chợ mực, tôm khô VIP nhất TP.HCM: Khách mua ship nước ngoài cho người thân ăn Tết

Càng cận Tết, không khí mua sắm tại chợ đầu mối Bình Điền (phường Bình Đông, TP.HCM) càng trở nên rộn ràng. Trong dòng người ra vào tấp nập giữa đêm khuya và sáng sớm, khu nhà lồng chuyên kinh doanh các mặt hàng khô luôn đông khách nhất.

chợ
• 08:57 10/02/2026

Thống nhất dữ liệu – chìa khóa mở đường cho thủy sản Việt Nam ra biển lớn

Ngành thủy sản Việt Nam không thiếu tàu lớn, không thiếu chính sách, cũng không thiếu quyết tâm từ Trung ương đến địa phương. Thế nhưng, sau nhiều năm nỗ lực, hành trình gỡ “thẻ vàng” IUU vẫn còn lắm chông gai. Ngư dân ra khơi vẫn thấp thỏm vì thủ tục, vì tín hiệu giám sát, vì những án phạt có thể ập đến bất cứ lúc nào.

tàu cá
• 11:17 09/02/2026

Thống nhất dữ liệu – chìa khóa mở đường cho thủy sản Việt Nam ra biển lớn

Ngành thủy sản Việt Nam không thiếu tàu lớn, không thiếu chính sách, cũng không thiếu quyết tâm từ Trung ương đến địa phương. Thế nhưng, sau nhiều năm nỗ lực, hành trình gỡ “thẻ vàng” IUU vẫn còn lắm chông gai. Ngư dân ra khơi vẫn thấp thỏm vì thủ tục, vì tín hiệu giám sát, vì những án phạt có thể ập đến bất cứ lúc nào.

tàu cá
• 07:50 12/02/2026

Cách phân biệt tôm nuôi và tôm tự nhiên

Tôm là món ăn quen thuộc trong bữa cơm gia đình Việt, không chỉ ngon mà còn giàu dinh dưỡng như canxi, sắt, photpho và nhiều vitamin cần thiết cho cơ thể. Tuy nhiên, trên thị trường hiện nay có rất nhiều loại tôm với hình dáng khá giống nhau, khiến không ít người tiêu dùng khó phân biệt đâu là tôm nuôi, đâu là tôm tự nhiên.

tôm
• 07:50 12/02/2026

Những nguyên tắc nền tảng trong nuôi tôm

Nuôi tôm không phải là việc dễ dàng – nhưng việc thực hiện đúng các bước căn bản có thể giúp ao nuôi của bạn đạt năng suất cao và sạch bệnh.

tôm
• 07:50 12/02/2026

Kytos mở ra bước đột phá trong kiểm soát bệnh vi bào tử trên tôm

Kytos vừa chính thức ra mắt chỉ thị EHP – nền tảng thuật toán đầu tiên trong lĩnh vực quản lý vi sinh, cho phép người nuôi tôm phát hiện và kiểm soát nguy cơ nhiễm EHP với độ chính xác cao và tốc độ gần như tức thời.

kytos
• 07:50 12/02/2026

Xuất khẩu thủy sản Hoa Kỳ gặp khó vì vướng thủ tục COA

Từ đầu năm 2026, nhiều doanh nghiệp thủy sản Việt Nam gặp trở ngại khi xin cấp giấy chứng nhận COA để xuất khẩu sang Hoa Kỳ. Việc triển khai chưa đồng bộ tại các địa phương khiến hàng loạt lô hàng bị chậm thông quan, buộc cơ quan quản lý phải vào cuộc tháo gỡ.

chung nhan COA
• 07:50 12/02/2026
Some text some message..