Một số công nghệ trong cho ăn và theo dõi hành vi ăn của tôm

Bài viết này lược dịch kết quả nghiên cứu của Jean-Benoît Darodes de Tailly 2021 về những công nghệ trong cho ăn và theo dõi hành vi ăn của tôm.

Những công nghệ giám sát hành vi ăn của tôm đóng một vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm hành vi bất thường và giảm thất thoát thức ăn.

Máy cho ăn phản hồi âm thanh

Máy cho ăn hẹn giờ đã được ngành công nghiệp nuôi tôm sử dụng trong hơn một thập kỷ nhưng gần đây công nghệ cho ăn phản hồi âm thanh đã được phát triển và cung cấp trên thị trường. Đây là một loại hệ thống cho ăn theo yêu cầu, tích hợp hoạt động của tôm ghi âm trực tiếp làm yếu tố để xác định thời điểm cho tôm ăn.

Tôm thẻ chân trắng hoạt động về mặt âm thanh và những âm thanh mà nó tạo ra có thể được sử dụng như một dấu hiệu của hoạt động kiếm ăn trong ao nuôi. Các biến âm thanh không bị ảnh hưởng bởi kích cỡ tôm. Tốc độ nhấp mồi kết hợp với năng lượng được tạo ra ở tần số cao nhất có thể đại diện cho một chỉ số về lượng thức ăn được tiêu thụ. Kết cấu chế độ ăn có liên quan chặt chẽ đến cường độ âm thanh do tôm thẻ chân trắng tạo ra khi cho ăn. Mức tiêu thụ thức ăn tương quan đáng kể với năng lượng âm thanh do tôm phát ra.

Máy cho ăn tự động phản hồi âm thanh dựa trên các nguyên tắc âm thanh thụ động để phân phối thức ăn trong ao. Cho ăn qua cảm biến phản hồi âm thanh giúp đảm bảo thức ăn được phân phối vào những thời điểm khi tôm có khả năng tiêu thụ nhất và do đó hỗ trợ việc giảm lãng phí thức ăn. Những lợi thế của ăn phản hồi âm thanh khi sử dụng máy cho ăn tự động hoặc bằng tay gần đây đã được đánh giá trên tôm sú và tôm thẻ chân trắng, mang lại năng suất tốt hơn trên mỗi hecta ở mật độ nuôi tương tự. 

Hệ thống cho ăn bằng âm thanh
Mô hình của một hệ thống cho ăn bằng âm thanh. Đầu thu âm thanh Hydrophone ghi lại âm thanh của ao và gửi tín hiệu đến bộ điều khiển đặt trên máy cho ăn hoặc trên bờ. Sau đó, bộ điều khiển sẽ đánh giá hoạt động cho ăn và tự động điều chỉnh khẩu phần cho ăn. Nguồn BioRender.com.

Tuy nhiên một số thách thức trong việc áp dụng công nghệ là âm thanh của ao nuôi tôm thường bị ô nhiễm bởi tiếng ồn lớn từ máy sục khí, máy bơm, gió, mưa…

Thị giác máy tính và trí tuệ nhân tạo

Thị giác máy tính hiệu quả trong việc giám sát một số khía cạnh của hành vi ăn ở tôm trong thời gian thực. Huang và cộng sự 2018 đã trình bày một nguyên mẫu của hệ thống giám sát thời gian thực dưới nước cho các ao và bể nuôi tôm. Thiết bị này bao gồm một máy ảnh dưới nước, một thuật toán để cải thiện chất lượng hình ảnh và sử dụng thuật toán YOLO để phát hiện tôm hiện diện bên trong trường máy ảnh. Các thuật toán phát hiện đối tượng cũng có thể cung cấp tọa độ của tôm được phát hiện từ cảnh quay dưới nước và cung cấp hành vi của tôm và sự di chuyển của chúng xung quanh vùng cho ăn.
Hệ thống thị giác máy tính
Hệ thống thị giác máy tính để theo dõi hành vi của tôm. Nguồn: BioRender.com.

Phép đo từ xa

Ở tôm, kỹ thuật này có thể chỉ phù hợp khi sử dụng các thẻ nhỏ, chẳng hạn như thẻ thụ động tích hợp Transponder (thẻ PIT). PIT-thẻ được làm bằng một ống thủy tinh nhỏ, trong đó một con chip mạch tích hợp, một cuộn dây ăng-ten và một tụ điện. Khi đi ngang qua một đầu đọc tạo ra một trường điện từ, thẻ PIT sẽ truyền lại một mã duy nhất cho phép nhận dạng cá thể động vật. Chỉ có một số ít các nghiên cứu đã chèn PIT-thẻ bên trong động vật giáp xác nhỏ như tôm tập trung vào việc sử dụng các PIT-thẻ cho các chương trình nhân giống. 
Vì thẻ PIT đã được sử dụng thành công trên các loài giáp xác nhỏ, các nghiên cứu sử dụng các thiết bị này có thể trở nên thường xuyên hơn để theo dõi hành vi ăn của tôm, đặc biệt là các chuyển động của cá thể tại và xung quanh vùng cho ăn. Antennas gắn thẻ PIT có thể được sử dụng chung với máy ảnh để đánh giá ảnh hưởng của mật độ tôm gần ăng-ten, sự tích tụ bùn ở đáy ao hoặc sự thay đổi của độ mặn đến tỷ lệ phát hiện thẻ từ máy thu. 
Hệ thống đo từ xa
Biểu diễn hệ thống đo từ xa để theo dõi chuyển động của tôm trong ao. Trong ao nuôi, bộ truyền âm được gắn vào cá/ tôm có vai trò gửi tín hiệu đến bộ thu (hydrophone). Hai ăng-ten được đặt cạnh nhau để cung cấp cả tốc độ và hướng của tôm (đã được gắn thẻ). Nguồn: BioRender.com.
Trong tương lai việc kết hợp giám sát các điều kiện môi trường và theo dõi hành vi cho ăn có thể giúp dự đoán lượng thức ăn của tôm khi có những thay đổi môi trường và các yếu tố gây căng thẳng khác, chẳng hạn như sự thay đổi về chất lượng nước và điều chỉnh lượng thức ăn cho phù hợp. Đây cũng là cách tiếp cận giúp phát hiện sớm các vấn đề liên quan đến chất lượng nước và dịch bệnh trước khi chúng trở nên nghiêm trọng.
Nguồn: Jean-Benoît Darodes de Tailly & ctv (2021). Monitoring methods of feeding behaviour to answer key questions in penaeid  shrimp feeding,  Reviews in Aquaculture, 10/03/2021.
Đăng ngày 02/11/2021
Lệ Thủy
Khoa học

Ảnh hưởng của nhiệt độ lên tỉ lệ giới tính ấu trùng tôm sú

Ở tôm sú, con cái lớn nhanh và có kích thước lớn hơn con đực. Tác động của nhiệt độ có thể làm tăng đáng kể sự biểu hiện của các gen xác định giới tính, giúp cải thiện tỷ lệ giới tính như mong muốn trong đàn.

tôm sú
• 16:28 23/09/2021

Trung Quốc chuyển sang nuôi tôm sú vì giá cao

Người nuôi tôm ở Trung Quốc đang chuyển sang nuôi tôm sú nhiều hơn do giá tốt hơn, theo Chủ tịch Hiệp hội Thủy sản lớn nhất của Trung Quốc.

tôm sú
• 18:44 17/08/2021

Nuôi tôm thâm canh bổ sung thức ăn tươi sống

Thử nghiệm nuôi tôm sú bằng tảo lục sợi (Chaetomorpha sp.) và ốc (Stenothyra sp.) cho thấy cải thiện tăng trưởng, nâng cao năng suất và tăng cường hấp thu, chuyển hóa thức ăn nhân tạo góp phần giảm chi phí sản xuất cho người nuôi.

ốc cho tôm ăn
• 17:12 28/07/2021

Hiệu quả từ nuôi tôm kết hợp thả cá rô phi xử lý nguồn nước

Hiện nay, nuôi tôm kết hợp cá rô phi xử lý nước ở ấp Vĩnh Điền (xã Long Điền Đông, huyện Đông Hải) được xem là mô hình cho hiệu quả kinh tế cao.

Cá rô phi
• 10:23 19/07/2021

Công nghệ Camera dưới nước

Trong nuôi tôm thâm canh, môi trường nước đục khiến người nuôi khó quan sát thực tế đáy ao. Suốt thời gian dài, các quyết định quản lý quan trọng đều phải dựa vào kinh nghiệm hoặc canh nhá thủ công, dẫn đến độ trễ lớn và thiếu tính chính xác.

Ao tôm
• 12:07 29/01/2026

Mắt tôm tít: Cảm hứng chế tạo camera phát hiện ung thư

Không chỉ sở hữu cú đấm trứ danh, loài tôm tít còn mang trên mình hệ thống thị giác phức tạp nhất hành tinh. Chính khả năng nhìn thấy những tín hiệu ánh sáng vô hình của chúng đã gợi mở cho các nhà khoa học chế tạo loại camera phẫu thuật siêu nhỏ, giúp phát hiện tế bào ung thư với độ chính xác cao.

Tôm tít
• 11:22 27/01/2026

Công nghệ giám sát chất lượng thủy sản bán lẻ

Năm 2026, các hệ thống bán lẻ hiện đại thực hiện vai trò giám sát kỹ thuật trực tiếp thông qua việc tích hợp dữ liệu thời gian thực. Sự kết hợp giữa IoT, Blockchain và công nghệ cảm biến đã thiết lập nên các hàng rào kiểm soát khắt khe nhằm đảm bảo an toàn thực phẩm và khẳng định vị thế của nhà cung cấp trong chuỗi giá trị thủy sản.

Thuỷ sản
• 10:52 26/01/2026

Mô hình CTU-RAS quy mô nông hộ - Giải pháp cho ngành tôm

Nuôi siêu thâm canh tôm thẻ chân trắng đã từng bước khẳng định vị thế trong ngành hàng tôm của Việt Nam, không ngừng gia tăng về diện tích nuôi và sản lượng nuôi.

Tôm
• 08:00 04/11/2025

Tại sao ao nuôi nên dùng đèn UV thay vì thuốc tím hoặc Chlorine?

Xử lý nước là bước bắt buộc trong nuôi tôm. Từ trước đến nay, Chlorine và thuốc tím (KMnO₄) là lựa chọn phổ biến vì giá rẻ và tác dụng nhanh. Tuy nhiên, khi mật độ nuôi ngày càng cao và yêu cầu an toàn sinh học khắt khe hơn, việc phụ thuộc vào hóa chất đang bộc lộ nhiều rủi ro.

ao nuôi
• 18:07 24/02/2026

Chính thức mở cổng đăng ký trước Vietshrimp Asia 2026 & Aquaculture Vietnam 2026 kết nối toàn bộ ngành thủy sản

Trong bối cảnh ngành thủy sản Việt Nam đang đứng trước những cơ hội mới về thị trường, công nghệ và phát triển bền vững, nhu cầu tìm kiếm giải pháp toàn diện, từ con giống, dinh dưỡng, công nghệ nuôi, chế biến đến xuất khẩu,trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Nhằm tạo ra một nền tảng kết nối chiến lược cho cộng đồng doanh nghiệp, chuyên gia và người nuôi, VietShrimp Asia 2026 lần đầu tiên tổ chức cùng Aquaculture Vietnam 2026 tạo nên kỳ triển lãm với quy mô mở rộng, toàn diện, quốc tế hơn bao giờ hết.

Vietshrimp
• 18:07 24/02/2026

Ngành nuôi tôm Việt Nam trong bối cảnh biến đổi khí hậu

Trong nhiều năm, nuôi tôm được xem là một trong những ngành nông nghiệp có tốc độ tăng trưởng nhanh và đóng góp lớn cho xuất khẩu thủy sản Việt Nam. Tuy nhiên, bối cảnh khí hậu hiện nay đang đặt ngành này trước một thực tế khác: rủi ro không còn mang tính mùa vụ, mà đang chuyển thành rủi ro cấu trúc.

tôm
• 18:07 24/02/2026

Sai lầm thường gặp khi phơi đáy ao

Trong nuôi trồng thủy sản, công đoạn phơi đáy ao sau mỗi vụ nuôi được xem là bước làm mới môi trường, giúp loại bỏ mầm bệnh và tạo nền tảng cho vụ nuôi tiếp theo. Tuy nhiên, nhiều hộ nuôi vẫn mắc phải những sai lầm cơ bản, khiến hiệu quả xử lý giảm sút, thậm chí gây thiệt hại lớn.

đáy ao nuôi
• 18:07 24/02/2026

Vôi nông nghiệp và vôi công nghiệp: Khác nhau ở đâu và vì sao không nên dùng lẫn?

Vôi là vật tư quen thuộc trong nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản, nhưng việc nhầm lẫn giữa vôi nông nghiệp và vôi công nghiệp vẫn diễn ra phổ biến. Sử dụng sai loại không chỉ làm giảm hiệu quả cải tạo môi trường mà còn tiềm ẩn rủi ro cho cây trồng, vật nuôi.

vôi nuôi tôm
• 18:07 24/02/2026
Some text some message..