Ngành thủy sản mong manh trong cú sốc COVID-19

Dưới tác động của COVID-19, cả nuôi trồng và đánh bắt thủy sản đều bị tác động tiêu cực, ranh giới giữa một mặt hàng thủy sản có giá cao ngất ngưỡng với mặt hàng có giá trị thấp là rất mong manh.

nông dân nuôi tôm
Trong dịch, thu bán đình trệ khiến người nuôi tôm ôm ao thấp thỏm. Ảnh: Tepbac.

Nuôi trồng và đánh bắt thủy sản là những ngành quan trọng, cung cấp thực phẩm và tạo ra nguồn thu nhập đáng kể cho một phần lớn dân số trên toàn thế giới. Đại dịch Covid-19 đang diễn ra là một cú sốc lớn, có tác động mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu, thì nuôi trồng và đánh bắt thủy sản cũng là những ngành phải gánh chịu nhiều hậu quả nặng nề. Ở đây, chúng ta sẽ tìm hiểu về những khía cạnh tác động, năng lực đối phó và khả năng phục hồi của ngành thủy sản trong bối cảnh đại dịch của toàn nhân loại.


Cũng như các ngành nghề khác, thủy sản đang bị ảnh hưởng nặng nề bởi COVID-19. Ảnh: Van Phong Bay, Flickr

Như chúng ta đã biết, do dịch bệnh phức tạp nên chính phủ đã áp dụng các biện pháp hạn chế đi lại cho người dân, cũng như vận chuyển hàng hóa dịch vụ, chỉ trừ những trường hợp thật sự cần thiết. Đây có thể coi là giai đoạn khó khăn và thử thách nhất cho ngành thủy sản nói riêng và hầu hết các ngành sản xuất khác nói chung. Điều này làm gián đoạn sinh kế của những người sản xuất cũng như đánh bắt thủy sản.

Tác động đến nuôi trồng thủy sản

Sản lượng nuôi trồng bị ảnh hưởng đáng kể bởi đại dịch, lượng con giống trở nên hạn chế do vận chuyển đình trệ, giá cá giống đang tạm thời tăng cao. Việc cá chết hàng loạt trong ao do dịch bệnh, đã xảy ra từ trước dịch, sau đó đại dịch đã làm trầm trọng thêm thiệt hại cho người nuôi, họ không thể tiếp cận với những thứ cần thiết cũng như hạn chế việc bán ra ngoài. Một số hộ nuôi khác cho biết, họ lo sợ nên thu hoạch khi cá chưa đạt kích cỡ, dẫn đến việc giảm lợi nhuận, điều này sẽ hạn chế khả năng đầu tư vào ao nuôi ở những vụ sau.


Người nuôi không thể tiếp cận với những thứ cần thiết cũng như hạn chế việc bán ra ngoài. Ảnh: Tấn Phát.

Chi phí thức ăn công nghiệp vẫn tương đối ổn định, nhiều nơi vẫn còn tích trữ khá nhiều. Tuy nhiên việc hạn chế khả năng đi lại, khiến các nhà cung cấp khó nhập đầy đủ nguyên liệu để sản xuất thức ăn. Việc mua dự trữ nguyên liệu hiện tại là không dễ dàng, và nếu không may doanh nghiệp sản xuất này bị đóng cửa do có ca nhiễm, thì cảnh tôm cá thiếu thức ăn là hoàn toàn có thể xảy ra. Khi đó kích thước của tôm cá sẽ bị ảnh hưởng. Người nuôi tôm cá cũng bị hạn chế trong việc tiếp cận các nguồn đầu vào như con giống và thức ăn, do phải vận chuyển qua các chốt kiểm dịch giữa các tỉnh, ngay cả khi khoảng cách chỉ là vài km. Một điều may là lao động trong các trại nuôi thường có nguồn gốc địa phương, nên vẫn có thể tiếp tục các hoạt động sản xuất.

Tác động đến đánh bắt thủy sản

Đánh bắt quy mô nhỏ đóng một vai trò không thể thiếu, vừa là sinh kế nuôi sống gia đình, vừa là nguồn cung cấp thủy hải sản cho người dân ở khu vực lân cận. Khi nghề “hạ bạc” bị hạn chế vào thời điểm dịch bệnh, thì rất khó để tìm được các công việc khác. Tàu đánh cá công suất lớn muốn ra khơi thì phải có giấy phép khai thác, phải hoạt động đúng ngư trường, không được khai thác ở vùng biển nước ngoài, phải lắp đặt thiết bị giám sát hành trình và bật liên tục trong quá trình hoạt động, trước khi ra vào cảng đều phải thông báo.


Sinh kế từ đánh bắt thủy sản bị hạn chế bởi đại dịch. Ảnh: Báo Thanh Niên.

Tuy nhiên, hiện nay khoảng 40-50% các tàu khai thác thủy sản đã nằm bờ, làm công suất giảm hơn 50%. Việc khai thác còn phụ thuộc nhiều vào nhu cầu của thị trường, các loài có giá trị kinh tế cao, các biện pháp vệ sinh, khử trùng (giãn cách giữa các thuyền viên, đeo khẩu trang...). Thậm chí có thể giảm hoặc ngừng hoạt động do nguồn cung nước đá, thiết bị, mồi bị hạn chế do các cơ sản này bị đóng cửa, thiếu các trang thiết bị để đảm bảo an toàn sức khỏe cho thuyền viên.

Gián đoạn thị trường

Dễ thấy nhất là khi sản lượng xuất khẩu bị hạn chế, ranh giới giữa một mặt hàng thủy sản có giá cao ngất ngưỡng với mặt hàng có giá trị thấp là rất mong manh. Để có thể bán được trong thị trường nội địa, chỉ có thể giảm giá.


Chuỗi cung ứng đứt gãy, ánh mắt người nuôi nhỏ lẻ càng thêm lo âu. Ảnh: zibik

Những hộ nuôi lớn có khả năng liên kết với các doanh nghiệp, dù phải qua nhiều công đoạn vận chuyển, tuy nhiên chí ít tôm cá của họ vẫn xuất bán được. Còn đối với những hộ nhỏ lẻ thì thật sự không dễ dàng trong tình hình này. Chợ không hoạt động, nên đa số họ chỉ có thể tiêu thụ sản phẩm của mình ngay tại địa phương. Do mất việc nên người dân cũng không mặn mòi với việc mua tôm cá, thủy sản trở thành một thị trường rất rối loạn.

Các giải pháp ứng phó trước mắt

Có nhiều giải pháp đối phó đã xuất hiện trong cộng đồng như mua hàng trực tuyến, bán sản phẩm trong khu vực hoặc đa dạng hóa sản phẩm của chính họ. Nhờ vào mức độ sử dụng facebook cao ngay cả ở những vùng nông thôn, nên việc mua bán trực tuyến tôm cá ngày càng diễn ra mạnh mẽ hơn, nhất là trong bối cảnh đại dịch. Người bán chia sẻ những sản phẩm của họ trong một nhóm cộng đồng nhỏ, nơi mà việc di chuyển của họ không bị hạn chế. Các đơn đặt hàng được thực hiện trực tuyến và hàng hóa được giao đến tận nhà của người mua. Việc mua online này lại khả thi hơn, khi người bán biến tôm cá thành những món ăn hấp dẫn, đồng nghĩa với việc tăng giá trị của sản phẩm.

bán thủy sản trên facebook
Facebook bỗng nhiên trở thành chợ thủy sản nhộn nhịp. Ảnh: Hà Tử

Ngoài các thị trường trực tuyến, các hộ nuôi cũng đối phó với việc gián đoạn thị trường bằng cách thường xuyên bán tôm cá cho cộng đồng trong khu vực của họ. Giá bán ở đây thường thấp hơn ở chợ, nhưng dù vậy thị trường này cũng giải quyết phần nào vấn đề đầu ra cho người nuôi. Điều thuận lợi là họ không phải đi xa, giảm được chi phí vận chuyển. Mặt khác, cũng góp phần cung cấp thực phẩm cho người dân khi việc di chuyển và thu nhập bị hạn chế trong thời điểm này.

Các thành viên mất việc trong hộ gia đình có thể tận dụng nguồn tôm cá nuôi, nấu ăn tại nhà và đi giao trong khu vực gần đó để tìm thêm nguồn sinh kế. Ngoài ra, việc tự trồng rau, nuôi cá cũng giảm bớt những tác động tiêu cực của việc tiếp cận thị trường. Họ vẫn có thực phẩm để sử dụng dù vẫn ở tại nhà. Đối với một số ngư dân, việc có những người họ hàng khá giả cũng giúp họ đối phó với tình trạng dịch bệnh hiện tại, thông qua việc bán hàng mà đôi bên cùng có lợi này. Việc sử dụng tôm cá như một nguồn hàng cứu trợ ở những hộ nuôi khá giả cũng đang được nhân rộng, thể hiện tinh thần lá lành đùm lá rách của dân tộc ta.

cá rô phi
Tự cung tự cấp trở thành "trào lưu" trong hoàn cảnh giãn cách xã hội. Ảnh: Aqua Xanh

Nhiều gia đình phụ thuộc vào nuôi trồng và đánh bắt thủy sản, là nguồn sinh kế chính, cũng là những người đang phải đối mặt với sự căng thẳng của đại dịch. Họ rất cần sự hỗ trợ của chính phủ trong việc phân bổ lại giá cả hợp lý, nguồn trợ cấp hay hỗ trợ thêm cho việc vận chuyển thủy sản. Dịch Covid -19 có lẽ vẫn đang tiếp tục kéo dài, do đó những người nuôi trồng và đánh bắt cần nỗ lực và cân nhắc kỹ những quyết định của mình. Hy vọng Chính phủ sẽ sớm giải quyết bất cập, ổn định lại thị trường để giải quyết phần nào khó khăn cho ngành thủy sản cũng như những ngành liên quan khác trong tình hình phức tạp của đại dịch.

Đăng ngày 13/08/2021
Hà Tử @ha-tu
Kinh tế

Tiêu hủy trên 2 triệu con tôm giống không qua kiểm dịch

Ngày 16/11, Phòng Cảnh sát về Môi trường Công an tỉnh Bạc Liêu vừa phối hợp các đơn vị liên quan bắt và tiêu hủy hơn 2 triệu con tôm giống không qua kiểm dịch.

tiêu hủy tôm giống
• 14:37 18/11/2022

Chấn chỉnh việc buôn bán, sử dụng kháng sinh cấm trong nuôi trồng thủy sản

Ngày 9/11, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã có công văn gửi Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc tăng cường quản lý buôn bán, sử dụng thuốc thú y thủy sản trong nuôi trồng thủy sản.

Cần quản lý chặt chẽ chất kháng sinh trong nuôi trồng thủy sản. Ảnh: Tép Bạc
• 10:41 10/11/2022

Đừng nuôi tôm như... đánh số đề!

Giống tôm kháng bệnh có thể chậm lớn hơn, song sẽ khắc phục được bất lợi của thời tiết, dịch bệnh tại vùng nuôi tôm khu vực Bắc Trung bộ và các tỉnh phía Bắc.

Thu hoạch tôm. Ảnh: icdn.dantri.com.vn
• 09:41 03/11/2022

Bình Định: Đẩy mạnh công tác tuần tra kiểm soát và xử lý vi phạm trong lĩnh vực thủy sản

TTKN Bình Định phối hợp với Truyền hình Bình Định tổ chức tọa đàm tăng cường kiểm soát và xử lý vi phạm trong lĩnh vực thủy sản.

tọa đàm
• 11:58 02/11/2022

Bình Định thực hiện nhiều mô hình nuôi trồng thủy sản đạt hiệu quả

Trong năm 2023 Trung tâm Khuyến nông tập trung triển khai các mô hình nuôi trồng thủy sản theo hướng đa dạng hóa các đối tượng nuôi, ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất để nâng cao giá trị sản phẩm, gắn với liên kết tiêu thụ theo chuỗi giá trị đã góp phần hạn chế rủi ro bệnh dịch, cải thiện môi trường sinh thái vùng nuôi, tạo ra các sản phẩm an toàn sinh học, nâng cao giá trị kinh tế, đem lại thu nhập ổn định và bền vững cho người nuôi.

Các mô hình nuôi trồng thủy sản
• 09:59 29/02/2024

Trung Quốc, Nhật Bản: Thị trường xuất khẩu thuận lợi cho đầu năm 2024

Thị trường xuất khẩu tôm của Việt Nam dự báo sẽ gặp nhiều khó khăn tại EU. Tuy nhiên, ở thị trường Trung Quốc và Nhật Bản thì con tôm nước ta lại có chỗ đứng hơn.

Sản phẩm tôm chế biến
• 10:12 27/02/2024

Tình hình xuất khẩu thủy sản Việt Nam đầu năm 2024

Ngành thủy sản đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu đạt 9,5 tỷ USD trong năm 2024, tăng 3% so với năm 2023. Nửa đầu năm 2024, xuất khẩu thủy sản dự báo phục hồi nhẹ so với mức nền thấp của cùng kỳ năm 2023.

Xuất khẩu thủy sản
• 10:47 12/02/2024

Giá của các loại hải sản có tăng cao trong những ngày Tết

Trong những ngày cuối năm, thị trường hải sản đặc biệt sôi động. Liệu rằng giá của các loại hải sản có tăng cao trong những ngày Tết.

Chợ thủy sản
• 08:00 06/02/2024

Rau diếp biển làm thức ăn bổ sung cho tôm thẻ chân trắng

Enteromorpha prolifera là một loại tảo biển, có nhiều tên gọi khác nhau như rong ruột, tảo bẹ hay cái tên phổ biến nhất là rau diếp biển. Một ứng dụng thương mại quan trọng của E. prolifera là để sử dụng như nguyên liệu thức ăn chăn nuôi.

Rau diếp biển
• 21:46 29/02/2024

Bình Định thực hiện nhiều mô hình nuôi trồng thủy sản đạt hiệu quả

Trong năm 2023 Trung tâm Khuyến nông tập trung triển khai các mô hình nuôi trồng thủy sản theo hướng đa dạng hóa các đối tượng nuôi, ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất để nâng cao giá trị sản phẩm, gắn với liên kết tiêu thụ theo chuỗi giá trị đã góp phần hạn chế rủi ro bệnh dịch, cải thiện môi trường sinh thái vùng nuôi, tạo ra các sản phẩm an toàn sinh học, nâng cao giá trị kinh tế, đem lại thu nhập ổn định và bền vững cho người nuôi.

Các mô hình nuôi trồng thủy sản
• 21:46 29/02/2024

Kỹ thuật trồng cỏ năn tượng trong ao đầm nuôi tôm

Trong trồng cỏ năn tượng thì hấp thu những hợp chất hữu cơ trong ao đầm nuôi tôm làm hạn chế ô nhiễm môi trường, các loại thủy sản nuôi ghép hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình sinh trưởng và phát triển.

Cỏ năn tượng
• 21:46 29/02/2024

Khám phá mô hình nuôi tôm nhà kính công nghệ cao

So với những mô hình truyền thống trước đây, thì mô hình nuôi tôm trong nhà kính đang được nhiều nông dân lựa chọn. Bởi chúng hạn chế được rủi ro, mang lại năng suất cao và tiết kiệm tối đa chi phí. Mô hình này được xem là xu hướng thông minh, triển vọng lớn nên cần được nhân rộng ra trong thời gian tới tại các vùng nuôi tôm của nước ta.

Ao nuôi tôm nhà kính
• 21:46 29/02/2024

Cá chình điện có thật sự nguy hiểm?

Cá chình điện là loài cá nước ngọt độc đáo, có nguồn gốc từ Nam Mỹ và sở hữu khả năng phát điện mạnh mẽ. Những đặc điểm nhận diện nổi bật của cá chình điện bao gồm thân hình dài thuôn, da trơn, vây nhỏ, màu sắc sẫm và đặc biệt là cơ quan tạo điện. Vậy cá chình điện có ăn được không, cùng Tép Bạc tìm hiểu qua nội dung trong bài viết này nhé!.

Cá chình điện
• 21:46 29/02/2024