Trùng loa kèn - Loài ngoại ký sinh trùng gây bệnh trên tôm cá

Vào mùa mưa, các loài tôm cá thường mắc các bệnh do vi khuẩn tấn công vào môi trường ao. Đặc biệt là loài trùng loa kèn, một loài ký sinh trùng sống bám vào thân tôm cá, gây ra không ít thiệt hại cho người nuôi.

Trùng loa kèn
Trùng loa kèn là một loài ký sinh trùng sống bám vào thân tôm cá

Trùng loa kèn là loài nội ký sinh trùng hay ngoại ký sinh trùng? 

Trùng loa kèn có hình dạng cơ thể phía trước lớn, phía sau nhỏ, có dạng hình loa kèn, hình chuông lộn ngược, nên được gọi là trùng loa kèn. Đa phần phía trước cơ thể trùng có 1-3 vòng lông rung và khe miệng, phía sau ít nhiều đều có cuống hoặc đế bám để bám vào ký chủ hay bất kỳ giá thể khác. 

Một số giống hình thành tập đoàn (Epistylis, Zoothamnium,...), các cá thể được liên kết với nhau bởi cùng một nhánh và bám vào tôm cá. Đối với những giống sống riêng từng cá thể như Apiosoma, Scyphidia cũng dùng đế bám vào thân cá.  

Trùng loa kèn hấp thu chất dinh dưỡng bằng cách lọc trong môi trường nước. Chúng được liệt vào danh sách những loài ngoại ký sinh trùng gây hại cho tôm cá. 

Quá trình sinh sản hai giai đoạn của trùng loa kèn 

Trùng loa kèn có giai đoạn sinh sản vô tính và sinh sản hữu tính. 

Trùng loa kènTrùng loa kèn hấp thu chất dinh dưỡng bằng cách lọc trong môi trường nước

Trùng sinh sản vô tính

Trùng sinh sản vô tính bằng hình thức cắt đôi theo chiều dọc cơ thể. Trùng trưởng thành khi bắt đầu quá trình sinh sản thì tế bào chất ở phía trước cơ thể hình thành một khe hở có hình vòng cung, khe hở tiếp tục phát triển xuống phía dưới hình thành đường rãnh và dần dần khép kín bao lấy khối tế bào chất bên trong. Xung quanh khối tế bào chất mọc 2-3 hàng lông tơ ngắn ngăn cách phần nguyên sinh chất ở trong và tế bào chất ở ngoài tạo thành mầm phôi của ký sinh trùng. 

Trùng sinh sản hữu tính

Giai đoạn sinh sản hữu tính bằng hình thức tiếp hợp, thường cơ thể nhỏ bám gần miệng cơ thể lớn. Mầm phôi chuyển động chậm chạp trong cơ thể mẹ, sống tự do. Ấu trùng có dạng gần nửa hình cầu, kích thước 20m. Nhờ có lông tơ nên trùng vận động mạnh giống như trùng bánh xe. Ấu trùng sống tự do trong nước một thời gian rồi bám vào da, mang, vây cá và phát triển thành trùng trưởng thành. 

Dấu hiệu khi tôm cá mắc bệnh do trùng loa kèn gây nên 

Các loại ký sinh trùng nguyên bản vốn sống tự do với phương thức sinh tồn là sống bám vào cơ thể sinh vật khác. Vì thế chúng luôn phải tìm cho mình một vật chủ.  

Có 2 hình thức ký sinh vào vật chủ là ngoại ký sinh (bên ngoài vật chủ) và nội ký sinh (bên trong cơ thể vật chủ). So với ngoại ký sinh dễ phát hiện thì nội ký sinh rất khó nhìn thấy cũng như xử lý. Vì thông thường trùng nội ký sinh sẽ ẩn nấp và sinh sản trong cơ thể vật chủ liên tục cho đến khi đạt được số lượng lớn và tràn ra ngoài. Lúc này thì tình trạng gần như đã không còn cứu vãn được.  

Biểu hiện ở tôm 

Trùng loa kèn thường bám vào thân và các phần phụ của tôm. Để nhận biết loại trùng này chúng ta chỉ cần quan sát kỹ các bộ phận bên ngoài là được. Trùng loa kèn sẽ không hại với tôm khi xuất hiện với số lượng ít. Tuy nhiên, khi trùng loa kèn sinh sản với số lượng lớn tôm thường có các biểu hiện điển hình của bệnh đóng rong trên tôm từ nhẹ tới nặng như sau: 

- Tốc độ bơi chậm chạp, thường xuyên tấp bờ. 

- Có thể gây nên hiện tượng đục cơ ở lưng hoặc đốt cuối cơ thể. 

- Tôm bị mất phụ bộ. 

- Cơ thể tôm nhợt nhạt và chậm lớn. 

- Mang tôm bị thương tổn và chuyển dần màu sắc sang đen. 

- Vỏ tôm có nhớt nhiều như một lớp rong đóng trên bề mặt. 

- Toàn thân bị xơ tập trung ở phần đầu ngực, mang và phụ bộ. 

- Trên vỏ tôm thường xuất hiện màu xanh của tảo, màu đen của nước, hoặc màu xám khói hoặc đen như bùn. 

- Khi tình trạng chuyển nặng, ký sinh trùng có thể phá hủy vỏ tôm để xâm nhập vào thịt. 

Biểu hiện ở cá

Trùng ký sinh trên mang, vây, da của cá. Cá nhiễm bệnh nhẹ không thấy rõ dấu hiệu bệnh lý, cá nhiễm nặng thường trên thân và mang có màu trắng đục.  

Trùng bám chặt lên các tế bào mang làm mang tiết ra dịch nhờn, cản trở hô hấp, làm cá thường nổi lên mặt nước. Nếu lượng trùng ký sinh quá lớn sẽ làm cá ngộp thở, yếu sức và chết. 

Cá bị nhiễm bệnh trùng loa kènTrùng bám chặt lên các tế bào mang làm mang tiết ra dịch nhờn, cản trở hô hấp, làm cá thường nổi lên mặt nước.

Nguyên nhân và cách phòng trị bệnh ký sinh trùng loa kèn

Trùng loa kèn ký sinh hầu hết ở động vật thủy sản sống trong môi trường nước chứa nhiều vật chất hữu cơ, kết quả này hoàn toàn phù hợp với đặc điểm sinh học của chúng. Ở những ao nuôi có nhiều chất hữu cơ thường sẽ có trùng loa kèn.

Khi vào thời điểm thời tiết có mưa nhiều, đặc biệt ở khu vực nuôi miền Bắc có lượng mưa trung bình năm cao hơn miền Trung và miền Nam thì dễ có nguy cơ mắc bệnh trùng loa kèn hơn. Trời mưa làm cho các yếu tố (nhiệt độ, độ ẩm) và chỉ số môi trường (pH, nồng độ kiềm, nồng độ khoáng, lượng khí NH3, NO2 ) tăng cao hoặc thay đổi đột ngột khiến cho tôm có thể bị sốc nhiệt và giảm đề kháng. 

Sự thay đổi này tạo điều kiện thích hợp cho các mầm bệnh hình thành và bùng phát. Kết hợp với việc sức đề kháng của tôm bị giảm tạo thành bệnh nguy hiểm. Đây cũng là nguyên nhân phổ biến mà tôm cá dễ mắc bệnh do trùng loa kèn. 

Vì vậy, cần nên có các phương pháp phòng và trị bệnh cho tôm cá hợp lý như: 

- Kiểm tra ký sinh trùng trên da, vây, mang cá giống trước khi thả nuôi. 

- Khử trùng nguồn nước khi cấp vào ao và quản lý chất lượng nước trong quá trình nuôi. 

- Định kỳ vệ sinh các ao, bể ương nuôi tôm cá. 

- Không thả nuôi cá mật độ quá dày. 

- Nên bổ sung đủ chất dinh dưỡng để đẩy nhanh quá trình thay vỏ cho tôm.

- Xử lý ao nuôi đã bị nhiễm bệnh một cách triệt để, tránh tình trạng tiếp tục diễn ra ở vụ sau. 

Đăng ngày 15/11/2023
Mây @may

Những phát hiện gần đây về nhiễm EHP ở tôm

Đánh giá này trình bày chi tiết những phát hiện gần đây liên quan đến nhiễm EHP ở các trang trại nuôi tôm, bao gồm ảnh hưởng của nó đến hệ miễn dịch, tiêu hóa, trao đổi chất, sinh lý và tăng trưởng của tôm.

Tôm bệnh
• 08:00 15/06/2024

Một số bệnh trên tôm ở giai đoạn ấu trùng và giống

Kể từ khi nghề nuôi tôm ra đời vào những năm 1970, sản xuất giống thương mại đã cần phải mở rộng nhanh chóng để đáp ứng nhu cầu về hậu ấu trùng. Tuy nhiên, việc thiếu các biện pháp an toàn sinh học thích hợp trong quá trình mở rộng này đã khiến ngành chăn nuôi dễ bị nhiễm trùng do virus, vi khuẩn và nấm, đặc biệt là bệnh do Vibrio.

Tôm thẻ
• 11:59 03/06/2024

Làm sao để nhận biết tôm thẻ bị bệnh gan?

Trong số các vấn đề sức khỏe mà tôm thường gặp phải, bệnh gan là một trong những vấn đề phổ biến và có thể gây tổn thất lớn đối với nuôi tôm. Tuy nhiên, việc nhận biết triệu chứng của bệnh gan ở tôm có thể không phải là một nhiệm vụ dễ dàng.

Tôm vàng gan
• 09:33 24/05/2024

Tại sao điều trị bệnh trên tôm lại kém hiệu quả?

Việc trị bệnh trong ngành nuôi tôm luôn là một thách thức không nhỏ đối với những người làm trong lĩnh vực này.

Tôm bệnh
• 09:52 10/05/2024

Phụ gia thức ăn ảnh hưởng đến hệ miễn dịch cá heo sọc

Colossoma macropomum – Wikipedia tiếng ViệtPhụ gia thức ăn dinh dưỡng làm giảm tác động bất lợi của stress vận chuyển trong hệ thống miễn dịch của cá heo sọc (Colossoma macropomum)

Cá heo sọc
• 20:11 19/06/2024

Tăng cường công tác gỡ “Thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu

Ngày 17/6, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang chủ trì Hội nghị trực tuyến của Ban chỉ đạo Quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU). Hội nghị được kết nối trực tuyến với 28 địa phương ven biển trên cả nước.

Họp
• 20:11 19/06/2024

Tác động của NH3, NO2, CO2 đến môi trường ao tôm

Việc duy trì chất lượng môi trường ao tôm là yếu tố then chốt quyết định sự thành công của vụ nuôi. Trong đó, NH3, NO2 và CO2 đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái ao, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và năng suất của tôm. Việc hiểu về chúng có thể giúp bà con nâng cao hiệu quả trong công tác kiểm soát, quản lý từ đó cải thiện được năng suất ao nuôi.

Ao nuôi
• 20:11 19/06/2024

Tìm hiểu đặc điểm sinh sản của cá tráp vây vàng

Cá tráp vây vàng được biết đến nhiều nhất tại tỉnh Thừa Thiên Huế của nước ta. Loại cá này có giá trị về mặt kinh tế cao. Do đó, việc tìm hiểu về đặc điểm sinh sản của cá tráp phục vụ việc nghiên cứu và đưa ra các biện pháp bảo vệ nhằm hướng đến kế hoạch nuôi trồng và khai thác bền vững.

Cá tráp vây vàng
• 20:11 19/06/2024

Xử lý tôm bị mềm vỏ sau mưa nhiều

Nuôi tôm là một nghề đầy tiềm năng và mang lại thu nhập ổn định cho nhiều nông dân ở các vùng ven biển Việt Nam. Tuy nhiên, nghề nuôi tôm cũng gặp phải không ít khó khăn, trong đó có tình trạng tôm bị mềm vỏ sau khi trời mưa. Vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng và giá trị thương phẩm của tôm mà còn gây thiệt hại kinh tế cho người nuôi. Hiểu rõ nguyên nhân và tìm ra các biện pháp khắc phục là điều cần thiết để đảm bảo hiệu quả nuôi tôm.

Tôm thẻ chân trắng
• 20:11 19/06/2024
Some text some message..