Về Đất Mũi thưởng thức loài cá kỳ lạ nhất thế giới, biết leo cây, chạy nhảy

Nằm trong Top 6 con vật “kỳ lạ nhất hành tinh”. Là loài cá lưỡng thê biết leo cây với cặp mắt to tròn lồi ra ngộ nghĩnh, cá thòi lòi có nhiều ở Việt Nam, nhưng không đâu ngon bằng nơi bãi bồi Mũi Cà Mau. Loài cá kỳ lạ này đã trở thành biểu tượng ở Vườn Quốc Gia Mũi Cà Mau.

Cá thòi lòi
Cá thòi lòi - Biểu tượng và đặc sản của miền đất Mũi. Ảnh: Doanh nhân Sài Gòn

Cá thòi lòi (Mudhopper, tạm dịch: Cá bò trong bùn) thuộc họ cá bống trắng, được tìm thấy tại khu vực cửa sông, hạ lưu sông và biển ở vùng nhiệt đới trải dài từ Seychelles, Ấn Độ, Bangladesh, Australia, Đông Nam Á (Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam).

Theo tạp chí National Geographic và Tổ chức Sinh vật thế giới, cá thòi lòi được xếp vào 1 trong 6 con vật “kỳ lạ nhất hành tinh”. Bao gồm: Cá cóc (Axopotl), chó chăn cừu hung (Hungarian sheeping dog), heo vòi (Tapir), thỏ Angora (Angora rabbit), khỉ hoàng đế (Emperor tamarin) và cá thòi lòi (Mudhopper).

Cá thòi lòi đi trên cạn

Thòi lòi là loài cá sống lưỡng thê, biết di chuyển trên cạn và leo cây. Ảnh: Phòng Khoa học, Hợp tác quốc tế và Đào tạo

Sản vật thiên nhiên đặc trưng của Đất Mũi

Cá thòi lòi có hình thù kỳ quặc, lại sống quanh năm ở nơi sình lầy, nhưng thịt của cá thòi lòi lại không tanh. Thịt cá chắc và ngọt, có thể chế biến được nhiều món ngon, hơn hẳn các loài cá nước ngọt thông thường như: Lóc, cá trê, cá chép… Ở Cà Mau, món cá thòi lòi nướng muối ớt (hoặc nướng mọi không ướp) và kho tiêu luôn có mặt trong thực đơn của các nhà hàng địa phương.

Có nhiều cách để bắt thòi lòi, tùy từng địa phương. Ở Đất Mũi, người dân thường dùng cách đào hang, cắm câu vào ban ngày. Ban đêm soi đèn, khi bị đèn pha vào mắt, chúng sẽ nằm yên bất động nên rất dễ bắt. Du khách kiếm cần câu nhỏ, tìm một bãi sông dễ dàng bắt gặp chúng. Với đặc tính háu ăn, thả mồi trước mặt là chúng sẵn sàng cắn câu ngay.

Đào hang để bắt cá thòi lòi

Ngoài câu, có thể bắt cá thòi lòi bằng cách đào hang

Vùng Cà Mau, cách bắt cá phổ biến nhất hiệu quả nhất là dùng sà di. Còn gọi là hom, được kết bằng lá dừa nước, tựa như chiếc lọp, đặt vào miệng hang. Khi chúng bò trồi ra khỏi miệng hang chui lên mặt đất sẽ lọt vào hom.

Cá thòi lòi có thể xào sả ớt, kho tiêu, chiên xù, nấu mẻ, nấu canh chua, hoặc hấp cách thủy cuốn bánh tráng rau sống. Nhưng tiện nhất là nướng muối ớt hoặc nướng mọi thì cá mới thơm, ngọt và dai hơn.

Cá thòi lòi leo cây

Cá thòi lòi ở Đất Mũi thường to và thơm ngon hơn các nơi khác. Ảnh: dacsan4u.com

Để chế biến, phải chọn cá ở vùng đầm lầy nước mặn, nặng từ 100gr/con trở lên thịt mới ngọt. Đặc biệt, những con nặng từ 300gr/com trở lên là ngon nhất. Trọng lượng như trên chỉ riêng vùng Đất Mũi mới có.

Cá thòi lòi nướng muối ớt

Chế biến nhanh và ngon nhất là món cá thòi lòi nướng muối ớt. Ảnh: Điện máy Xanh

Cá sau khi sơ chế, làm sạch nhớt cá bằng giấm hoặc muối. Bỏ ruột, pha trộn hỗn hợp ướp cá gồm: Hành tím, sả băm nhuyễn, tương ớt, ớt khô, dầu ăn, dầu hào, mật ong, nước mắm, đường, tiêu xay, màu điều, bột ngọt. Tất cả được đảo đều và ướp cá chừng 15 - 20 phút cho ngấm. Sau đó nướng cá trên bếp than khoảng 15 - 20 phút. Khi cá chín, có màu vàng pha đỏ.

Trong khi nướng, liên tục phết hỗn hợp nước ướp cá lên hai mặt để cá không bị khét và càng ngấm gia vị. Cá chín, tách lớp da cháy đen ra để lộ thịt cá trắng tinh, tỏa mùi thơm lừng. Chấm mắm me hay muối ớt, uống kèm với rượu. Vị ngọt và dai của cá, kèm với cay và nồng của rượu sẽ khiến du khách không bao giờ quên.

Với món thòi lòi kho tiêu, cá được làm sạch, bỏ ruột và mắt. Ướp trong nồi đất chừng 15 phút cùng nước mắm, tóp mỡ, đường, hành băm nhuyễn, tiêu, chút bột ngọt. Kho cá trên bếp than nhỏ lửa, đến khi cạn nước thì cho thêm hành lá xắt nhỏ rồi ăn với cơm nóng.

Chi tiền tỷ bảo tồn đặc sản trứ danh

Khô cá thòi lòi

Món cá khô thòi lòi Cà Mau hiện đã thành đặc sản trong tiêu thụ trong và ngoài nước 

Thưởng thức món ăn đặc sản cá thòi lòi cũng chính là tìm hiểu thêm về những điều kỳ thú nơi đất rừng phương Nam. Thòi lòi có khả năng di chuyển trên mặt bùn khá nhanh, gần như chạy. Với hệ thống hô hấp bằng phổi nên cá thòi lòi có thể thở trên cạn, khi dưới nước thì dùng mang.

Sống trong tự nhiên, lại biết bơi, biết bò, biết đi, biết leo cây, biết đào hang, biết nhảy tới hơn 60cm, khiến cơ thể cá thòi lòi săn chắc. Do đó thịt cá dai mềm, ngọt và thơm ngon, trở thành một trong những đặc sản trứ danh của vùng rừng ngập mặn Đất Mũi.

Ngoài nướng, kho tiêu, cá thòi lòi còn làm món nấu chua cũng rất khoái khẩu. Để vận chuyển xa, ngươi dân đã làm ra món hấp dẫn khác, đó là món khô cá thòi lòi. Món khô làm cho thịt cá thòi lòi càng dai và ngọt. Sau khi nướng khô chín, cá lại càng dai và ngọt hơn, mất hẳn mùi tanh của cá. Nhưng để làm được món này, cần  tới 4- 5kg cá tươi mới làm được 1kg cá khô. Thời giá hiện nay, 1kg khô cá thòi lòi có giá từ 500.000 - 600.000 đồng/kg.

Đặc sản cá thòi lòi

Do trở thành đặc sản, cá thòi lòi đã bị khai thác trong tự nhiên quá mức

Chục năm về trước, tìm mua vài kg cá thòi lòi to ngon tầm 300gr/con trở lên rất dễ dàng. Nhưng hiện ngày càng hiếm, bởi đây là loài cá tự nhiên chưa thể lai giống và nuôi nhân tạo như các loài hải sản khác. Hơn nữa, con cá dị hình này hiện đã thành đặc sản không chỉ của riêng Cà Mau hay miền Tây Nam bộ, mà đang trở thành món đặc sản ở các nhà hàng ở các tỉnh thành khác. Do dễ bắt và con người khai thác săn bắt quá độ nên cá thòi lòi trong tự nhiên hiện giảm mạnh.

Trước thực trạng trên, năm 2020, UBND huyện Ngọc Hiển đề xuất Sở KH&CN nghiên cứu giải pháp ứng dụng công nghệ để khôi phục, bảo tồn và phát triển nguồn lợi cá thòi lòi trong điều kiện loài cá này đang bị người dân khai thác quá mức.


Biểu tượng cá thòi lòi ở Vường Quốc Gia Mũi Cà Mau

Mục đích là nhằm xác định cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng quy trình nuôi thương phẩm và sản xuất giống cá thòi lòi, góp phần khôi phục, bảo tồn và phát triển nguồn lợi cá thòi lòi tại tỉnh Cà Mau và các tỉnh ĐBSCL có điều kiện sinh thái tương tự. Đề xuất được tỉnh Cà Mau ủng hộ, và đã trình Bộ KH&CN hỗ trợ nguồn vốn và công nghệ.

Ngày 5/10, trao đổi với phóng viên báo Kinh tế và Đô thị, ông Phan Tấn Thanh - Giám đốc Sở KH&CN tỉnh Cà Mau cho biết: “Bộ KH&CN đã phê duyệt và chủ trì dự án khôi phục bảo tồn phát triển nguồn lợi cá thòi lòi trên địa bàn tỉnh. Hiện Bộ đang phối hợp hoàn tất các thủ tục và trực tiếp ký kết với Viện Thủy sản Nha Trang để triển khai thực hiện. Sau khi nhân giống thành công, Viện Thủy sản Nha trang sẽ tiến hành thực nghiệm trên địa bàn tỉnh Cà Mau và bàn giao công nghệ nhân giống cá thòi lòi cho tỉnh.”

Báo Kinh tế & Đô thị
Đăng ngày 06/10/2022
Hoàng Nam
Ẩm thực
Bình luận
avatar

Loài cá khiến người ăn say mềm như uống rượu

Loài cá khiến những người ăn vào xuất hiện tình trạng say như uống rượu. Nghe có vẻ hảo huyền nhưng chúng thật sự tồn tại trong tự nhiên. Trong phạm vi bài viết sau đây, chúng ta cùng khám phá loài cá vi diệu này nhé.

Cá chày
• 10:20 11/07/2024

Dinh dưỡng cho sức khỏe nhờ vào những món ăn từ cá nheo

Từ lâu, cá nheo đã được biết đến là một loại thực phẩm bổ dưỡng, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe con người. Nhờ hàm lượng dinh dưỡng dồi dào, cá nheo được sử dụng để chế biến thành nhiều món ăn ngon và hấp dẫn, góp phần bồi bổ cơ thể và phòng chống nhiều căn bệnh nguy hiểm.

Cá nheo
• 10:05 27/06/2024

Giải thích hiện tượng: Tại sao tôm lại bị cong khi nấu chín?

Tôm là một loại thực phẩm phổ biến và được ưa chuộng trong bữa ăn của nhiều gia đình. Việc nấu tôm đúng cách không chỉ giữ được hương vị thơm ngon mà còn giúp tôm giữ được hình dáng hấp dẫn.

Tôm nấu chín
• 09:55 28/05/2024

Săn lùng loài ốc “ hoàng hậu” với giá đắt đỏ

Những năm gần đây, ốc hoàng hậu khá nổi tiếng bởi thịt thơm ngon, được giới nhà giàu săn lùng mua dù có giá đắt đỏ lên tới hàng triệu đồng. Tuy vậy chúng cũng khá khan hiếm, muốn thưởng thức loại ốc nữ hoàng này, khách thường phải đặt trước.

Ốc hoàng hậu
• 08:00 29/04/2024

Triển khai các giải pháp mạnh đối với nhóm tàu cá có nguy cơ cao vi phạm vùng biển nước ngoài

Sau hơn 06 năm thực thi Luật Thủy sản năm 2017 và triển khai thực hiện các giải pháp cấp bách khắc phục tình trạng khai thác bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU), thực hiện các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu, tỉnh Bình Định đã tập trung chỉ đạo triển khai các giải pháp quyết liệt về chống khai thác IUU và đã đạt được những kết quả tích cực.

Tàu cá
• 11:41 20/07/2024

Bảo vệ sức khỏe người dùng: Giảm sử dụng kháng sinh trong nuôi trồng thủy sản

Ngày nay, việc lựa chọn các nguồn thực phẩm an toàn là vấn đề được đặt ra hàng đầu. Các loài thủy sản được nuôi công nghệ để nâng cao sản lượng. Nhưng song song với đó, việc lạm dụng kháng sinh để điều trị bệnh cho vật nuôi lại trở nên phổ biến. Điều này gây ra nhiều nguy hiểm cho người dụng và cả ngành nuôi trồng thủy sản nước ta.

Thủy hải sản
• 11:41 20/07/2024

Thức ăn trong chuyển đổi xanh ngành nuôi trồng thủy sản

Khái niệm chuyển đổi xanh xuất hiện từ Phiên họp thứ 34 của Ủy ban Thủy sản FAO vào tháng 2 năm 2021, và đặc biệt là tuyên bố về nghề cá và nuôi trồng thủy sản bền vững, đã được tất cả các thành viên FAO đàm phán và thông qua. Tuyên bố kêu gọi hỗ trợ cho “một tầm nhìn phát triển và tích cực đối với nghề cá và nuôi trồng thủy sản trong thế kỷ 21, nơi ngành này được công nhận vì đóng góp của nó trong việc chống đói nghèo và suy dinh dưỡng”. Trên cơ sở đó, các hội nghị khu vực của FAO trong năm 2024 có những nỗ lực tập trung vào các hành động ưu tiên để đạt được ba mục tiêu toàn cầu: nuôi trồng thủy sản bền vững tăng trưởng nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về thức ăn thủy sản; quản lý nghề cá hiệu quả vì nguồn lợi thủy sản lành mạnh hơn và công bằng hơn sinh kế; và nâng cấp thức ăn thủy sản chuỗi giá trị để đảm bảo kinh tế, xã hội và tính bền vững của môi trường.

Vật nuôi thủy
• 11:41 20/07/2024

Làm sao để lựa chọn thức ăn phù hợp cho từng giai đoạn nuôi?

Một trong những yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển của tôm chính là thức ăn. Lựa chọn thức ăn phù hợp cho từng giai đoạn nuôi tôm không chỉ giúp tôm phát triển khỏe mạnh mà còn tăng năng suất và chất lượng sản phẩm. Dưới đây là những bí quyết giúp bà con lựa chọn thức ăn tốt nhất cho từng giai đoạn nuôi tôm.

Thức ăn cho tôm
• 11:41 20/07/2024

Điều gì quan trọng nhất để người nuôi cải thiện FCR

Trong nuôi tôm, có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ chuyển đổi thức ăn (FCR). Vậy làm sao có thể làm cho FCR trở nên thấp để tăng lợi nhuận cho bà con trong các vụ nuôi. Cùng Tép Bạc tìm hiểu qua bài viết dưới đây nhé!

Tôm thẻ
• 11:41 20/07/2024
Some text some message..