Copefloc trong nuôi tôm: con đường mang tính bền vững

Tép Bạc xin lược dịch bài viết của Srijit Chakravarty, Shivendra Kumar và Satya Prakash năm 2018 để giúp người nuôi hiểu hơn về mô hình Copefloc trong nuôi tôm.

Copefloc trong nuôi tôm: con đường mang tính bền vững
Copefloc trong nuôi tôm: con đường mang tính bền vững. Ảnh: Thai Organic Shrimp

Tôm là tài nguyên có giá trị lớn nhất về mặt thương mại được nuôi với số lượng lớn ở tất cả các nước Đông Nam Á bao gồm Ấn Độ cũng như Mỹ Latin. Tuy nhiên ngành công nghiệp này đã bị chỉ trích nặng nề bởi nó nguyên nhân gốc rễ của rừng ngập mặn bị phá hủy và suy thoái môi trường ở các khu vực ven biển do việc chặt phá rừng nuôi tôm, lạm dụng hóa chất, kháng sinh cùng với việc xả nước thải không được xử lý. Do đó ngành tôm buộc họ phải chọn các phương pháp nuôi bền vững hơn để bảo vệ môi trường và phát triển lâu dài. Biomimicry là một khái niệm mới lạ đã được giới thiệu trong lĩnh vực nuôi tôm, nơi nông dân đang xây dựng hệ thống copefloc thay vì biofloc để kích thích sản xuất, copepod trong hệ thống không chỉ hoạt động như thực phẩm tự nhiên mà còn có vai trò là một chất kích thích miễn dịch. Công nghệ này vượt trội vì không sử dụng thức ăn công nghiệp mà sản xuất thức ăn tự nhiên với sự giúp đỡ của gạo lên men và các sản phẩm từ đậu nành. 

Bài toán từ quản lý chất thải trong nuôi tôm

 Để tăng lợi nhuận, nông dân nuôi tôm thường thả giống lên tới 200.000 đến 1.000.000 con/ha (20-100 con/m2) trong một vụ, từ đó tạo ra hàng tấn chất thải hữu cơ gây ô nhiễm môi trường thủy sản từng ngày và giảm năng suất của ao (Moss và cộng sự, 2001). Chất thải hữu cơ trong nuôi tôm Bangladesh khá bền (chúng chứa nhiều chất rắn lơ lửng, chất dinh dưỡng, chất diệp lục, vv), và không có xu hướng phân hủy thành các dạng đơn giản hơn (Tu và cộng sự, 2008). Tình trạng sẵn có của thức ăn thừa tạo ra sự tích lũy của chất thải hữu cơ không mong muốn làm sản sinh ra khí độc tại dáy ao đất và có thể làm chết tôm khi đáy ao bị ô nhiễm vượt quá khả năng hồi phục của vi sinh vật (Boyd và Musing, 1992). 

Bên cạnh đó, vấn đề khó khăn nhất làm cho ngành nuôi trồng thủy sản là làm thế nào để đối phó với vấn đề phát triển chất thải trong ao đồng thời vẫn duy trì chất lượng nước cân bằng. Vấn đề này đã được tiếp cận bằng cách thiết kế các loại ao khác nhau với những tiến bộ trong thiết kế hệ thống thoát nước sử dụng các phương pháp lọc sinh học, hệ thống tuần hoàn, công nghệ biofloc, hệ thống biogar xử lý nước thải … tuy nhiên những mô hình này khá tốn kém với đại đa số nông dân.

Copefloc trong nuôi tôm: con đường mang tính bền vững

Biomimicry là một hệ thống phỏng sinh học. Biomimicry là một khoa học mới mang tính cách mạng, sử dụng sự hiểu biết khoa học của chúng ta về hệ thống sinh học để khai thác những ý tưởng tốt nhất từ thiên nhiên từ đó xây dựng một số công nghệ tạo ra kết quả tích cực trong cuộc sống con người (Benyus, 2002). Bắt chước phương pháp sản xuất trong tự nhiên trong ngành nuôi trồng thủy sản điển hình là hệ thống nuôi tôm bằng Copefloc. Đây là mô hình nuôi tôm mới tại Thái Lan, được phát triển trên cơ sở công nghệ Biofloc; ưu điểm nhất là dùng hạt floc và thức ăn tự nhiên làm thức ăn chính cho tôm nuôi, không dùng thức ăn công nghiệp.

Cơ chế vận hành của nuôi tôm theo mô hình Copefloc:

1: Phân thải của tôm, cá nuôi cung cấp nguồn dinh dưỡng cho vi khuẩn và thực vật phù du

2: Vi khuẩn, thực vật phù du trở thành thức ăn cho động vật phù du hoặc động vật đáy

3: Động vật phù du làm thức ăn cho giáp xác nhỏ, động vật phù du khác

4: Động vật phù du, giáp xác nhỏ, động vật đáy làm thức ăn cho tôm, cá nuôi.

Từ biofloc đến copefloc

Biofloc có ưu điểm tái tạo thức ăn thừa làm thức ăn cho tôm nuôi, ít thay nước và hạn chế lây lan mầm bệnh vào hệ thống nuôi, công nghệ biofloc đang được ứng dụng nhiều trong các hệ thống nuôi tôm. Tuy nhiên nuôi tôm theo công nghệ biofloc cũng còn nhiều hạn chế như: đòi hỏi sục khí liên tục để giữ cho các chất thải luôn lơ lửng. Trong các hệ thống thâm canh, đặt không đúng của các thiết bị sục khí cũng tạo ra dòng nước mạnh, tác động làm giảm tính toàn vẹn cấu trúc các hạt floc (Crab và cộng sự, 2012). Thứ hai, sự sụt giảm độ pH và độ kiềm do quá trình nitrat hóa cùng với việc phải bổ sung đủ carbon là các yếu tố cần được giám sát chặt chẽ so với các phương pháp nuôi tôm khác (Thong, 2014).

Hạn chế những nhược điểm này, một công nghệ mới được gọi là công nghệ copefloc đã được khởi xướng trong cộng đồng nuôi tôm (Romano và Kumar) , 2017). 


Động vật phù du Copepod sống trong nước ngọt, nước lợ và nước mặn trên toàn thế giới. Những loài giáp xác nhỏ bé này có nhiều công dụng trong tự nhiên, thức ăn cho động vật biển, tái chế chất dinh dưỡng và chuyển hóa năng lượng trong chuỗi thức ăn (Christenson, 2016). Việc sử dụng copepods đã tăng cường trong lĩnh vực nuôi tôm, nhờ thành phần sinh hóa tốt hơn (Drillet et al., 2006), cải thiện tỷ lệ sống và tăng trưởng (Rajkumar và Vasagam, 2006)...

Copepod. Ảnh: ResearchGate

Copepods là loài động vật hoang dã và là con mồi tự nhiên cho ấu trùng cá (Drillet et al., 2011). được đề xuất là ứng cử viên cho sản xuất nuôi trồng thủy sản. Các loài copepods cho nuôi trồng thủy sản thuộc 3 bộ: Harpacticoid, calanoid và cyclopoid (Støttrup, 2006). Các copepod của bộ Harpacticoid có các thuộc tính dinh dưỡng cao hơn so với Artemia và rotifers (Drillet et al., 2006). Lợi thế tốt nhất của các loài này là chúng có thể được nuôi ở mật độ cao (ví dụ từ 10.000 đến 400.000 / L, (Støttrup, 2003), tuy nhiên, là những loài mang trứng, việc thu hoạch nauplii rất khó trong các hệ thống lớn. 

Aquamimicry là khái niệm đồng hóa chất thải tại chỗ gần đây nhất trong các ao nuôi tôm nơi sản xuất động vật phù du (đặc biệt là copepod) được kích thích bằng cách sử dụng các nguồn carbohydrate như cám gạo lên men (FRB).


Ảnh: Thai Organic Shrimp

Quá trình tạo và sử dụng cám gạo lên men (FRB) theo Nicholas và Romano (2017) được được tạo ra bằng cách thêm nước, men vi sinh và enzym thủy phân vào bột gạo xay mịn được ngâm qua đêm, và được áp dụng ở liều lượng 500 - 1000 kg/ha trong ao 24 giờ sau khi quá trình lên men kết thúc. Trong vòng một tuần sau khi sử dụng hỗn hợp này, sự thống trị của copepod có thể được nhìn thấy trong nước ao. Ngay khi sẵn sàng, ấu trùng tôm được đưa vào ao với mật độ thả ít hơn (thường là 10-20 con/m2) so với mật độ nuôi thâm canh. Các ao nuôi thả thường bổ sung FRB với liều lượng 10kg/ha mỗi tháng để duy trì sự phát triển của động vật phù du. Ngoài việc tạo ra biofloc (hoặc copefloc) nó cũng cung cấp dinh dưỡng bổ sung cho tôm thả khi chúng ăn các hạt FRB rất dễ dàng. Thu hoạch thường được thực hiện ở 45-80 ngày, tùy thuộc vào kích thước mong muốn khi thu hoạch.

Ưu điểm lớn nhất của hệ thống này là điều này có thể một phần / hoàn toàn phủ nhận việc sử dụng thức ăn thương mại trong văn hóa chiếm ~ 60-70% chi phí sản xuất. Thức ăn và sự lên men này bằng cách sử dụng đậu nành lên men (FSY) và FRB không chỉ làm cho tôm khỏe mạnh, cải thiện sự thèm ăn của tôm, mà còn góp phần hạn chế tối đa việc sản xuất chất thải và suy giảm chất lượng nước. Ngoài ra, không cần phải cung cấp sục khí trong hệ thống không giống như biofloc vì sinh vật mục tiêu không phải là vi khuẩn mà là copepod (Nicholas và Romano, 2017). Tôm sản xuất theo cách như vậy là không có bất kỳ dư lượng có hại như hóa chất hoặc kháng sinh và do đó có giá cao trên thị trường. Theo một số người tiêu dùng, thậm chí tôm nuôi theo phương pháp này còn có hương vị ngon hơn những sản phẩm được sản xuất thông qua các mô hình nuôi không bền vững (Higuchi, 2017; Nicholas và Romano, 2017).

International Journal of Current Microbiology and Applied Sciences 

Đăng ngày 04/12/2018
VĂN THÁI (Lược dịch)

Xử lý tôm bị mềm vỏ sau mưa nhiều

Nuôi tôm là một nghề đầy tiềm năng và mang lại thu nhập ổn định cho nhiều nông dân ở các vùng ven biển Việt Nam. Tuy nhiên, nghề nuôi tôm cũng gặp phải không ít khó khăn, trong đó có tình trạng tôm bị mềm vỏ sau khi trời mưa. Vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng và giá trị thương phẩm của tôm mà còn gây thiệt hại kinh tế cho người nuôi. Hiểu rõ nguyên nhân và tìm ra các biện pháp khắc phục là điều cần thiết để đảm bảo hiệu quả nuôi tôm.

Tôm thẻ chân trắng
• 09:00 19/06/2024

Tiết kiệm và hiệu quả từ mô hình nuôi cá trong thùng nhựa tại nhà

Mô hình nuôi cá trong thùng nhựa tại nhà đang trở thành xu hướng phổ biến không chỉ ở Việt Nam mà còn trên toàn thế giới. Với những lợi ích về kinh tế và môi trường, phương pháp này mang lại một cách tiếp cận mới, hiệu quả và tiết kiệm cho những ai muốn tự cung tự cấp thực phẩm sạch ngay tại nhà.

Nuôi cá
• 11:17 18/06/2024

Mối liên quan của pH và NO2 trong ao nuôi tôm

Khí độc NO2 hình thành do sên vét, cải tạo ao ban đầu trước vụ nuôi thực hiện kém hiệu quả. Không loại được triệt để lượng bùn cũ trong ao, để bùn tồn số lượng nhiều. Nguồn nước giàu phù sa, chất lơ lửng, lợn cơn…không qua hệ thống ao lắng lọc, vào trực tiếp ao nuôi, là nguyên nhân hình thành khí độc NO2.

Tôm
• 14:19 12/06/2024

Diệt rong đá trong ao nuôi quảng canh

Ở ao nuôi tôm quảng canh, diện tích ao rất lớn với rất nhiều loài nuôi kết hợp cùng với tôm như cá, cua,... Việc quản lý và kiểm soát chất lượng môi trường nước ao nuôi cũng rất hạn chế, vì vậy một số loài rong thường sinh sản và phát triển gây ra khó khăn cho tôm được nuôi. Hôm nay chúng ta sẽ kể một số cách diệt rong, đặc biệt là rong đá, loài rong luôn xuất hiện trong ao nuôi tôm quảng canh trước nay.

Rong vuông tôm
• 09:54 11/06/2024

Phụ gia thức ăn ảnh hưởng đến hệ miễn dịch cá heo sọc

Colossoma macropomum – Wikipedia tiếng ViệtPhụ gia thức ăn dinh dưỡng làm giảm tác động bất lợi của stress vận chuyển trong hệ thống miễn dịch của cá heo sọc (Colossoma macropomum)

Cá heo sọc
• 18:33 19/06/2024

Tăng cường công tác gỡ “Thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu

Ngày 17/6, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang chủ trì Hội nghị trực tuyến của Ban chỉ đạo Quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU). Hội nghị được kết nối trực tuyến với 28 địa phương ven biển trên cả nước.

Họp
• 18:33 19/06/2024

Tác động của NH3, NO2, CO2 đến môi trường ao tôm

Việc duy trì chất lượng môi trường ao tôm là yếu tố then chốt quyết định sự thành công của vụ nuôi. Trong đó, NH3, NO2 và CO2 đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái ao, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và năng suất của tôm. Việc hiểu về chúng có thể giúp bà con nâng cao hiệu quả trong công tác kiểm soát, quản lý từ đó cải thiện được năng suất ao nuôi.

Ao nuôi
• 18:33 19/06/2024

Tìm hiểu đặc điểm sinh sản của cá tráp vây vàng

Cá tráp vây vàng được biết đến nhiều nhất tại tỉnh Thừa Thiên Huế của nước ta. Loại cá này có giá trị về mặt kinh tế cao. Do đó, việc tìm hiểu về đặc điểm sinh sản của cá tráp phục vụ việc nghiên cứu và đưa ra các biện pháp bảo vệ nhằm hướng đến kế hoạch nuôi trồng và khai thác bền vững.

Cá tráp vây vàng
• 18:33 19/06/2024

Xử lý tôm bị mềm vỏ sau mưa nhiều

Nuôi tôm là một nghề đầy tiềm năng và mang lại thu nhập ổn định cho nhiều nông dân ở các vùng ven biển Việt Nam. Tuy nhiên, nghề nuôi tôm cũng gặp phải không ít khó khăn, trong đó có tình trạng tôm bị mềm vỏ sau khi trời mưa. Vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng và giá trị thương phẩm của tôm mà còn gây thiệt hại kinh tế cho người nuôi. Hiểu rõ nguyên nhân và tìm ra các biện pháp khắc phục là điều cần thiết để đảm bảo hiệu quả nuôi tôm.

Tôm thẻ chân trắng
• 18:33 19/06/2024
Some text some message..