Nguyên nhân gây ra hiện tượng phân trắng
Một trong những nguyên nhân phổ biến gây ra hiện tượng phân trắng chính là chất lượng thức ăn không đảm bảo, cụ thể là khi thức ăn bị mốc hoặc nhiễm độc tố nấm mốc như mycotoxin. Những độc tố này khi đi vào cơ thể tôm sẽ làm tổn thương nghiêm trọng đến gan tụy và đường ruột, từ đó ảnh hưởng đến khả năng tiêu hóa và hấp thu dưỡng chất, dẫn đến hiện tượng phân trắng nổi trên mặt nước ao.
Ngoài ra, khi mật độ tảo trong ao phát triển mất kiểm soát, đặc biệt là các loại tảo độc như tảo lam hay tảo giáp, chúng có thể tiết ra các hợp chất gây hại hoặc khi tôm ăn phải những loại tảo này, hệ tiêu hóa của chúng bị rối loạn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe đường ruột và làm xuất hiện phân trắng.
Bên cạnh đó, sự hiện diện của các ký sinh trùng, đặc biệt là loài Gregarine, cũng được xác định là nguyên nhân trực tiếp gây tổn thương niêm mạc ruột của tôm. Khi nhiễm Gregarine, đường ruột của tôm bị viêm, tổn thương cấu trúc và mất đi chức năng hấp thu bình thường, khiến phân trở nên nhợt màu và nổi lềnh bềnh trên mặt nước.
Một tác nhân khác không thể bỏ qua là nhóm vi khuẩn Vibrio, đặc biệt là các chủng Vibrio harveyi và Vibrio vulnificus, vốn nổi tiếng là tác nhân gây các bệnh gan tụy và đường ruột nghiêm trọng trên tôm nuôi. Khi mật độ của những vi khuẩn này vượt ngưỡng an toàn, chúng sẽ nhanh chóng xâm nhập cơ thể tôm, phá vỡ cấu trúc gan tụy và gây rối loạn hệ tiêu hóa, từ đó dẫn đến hiện tượng phân trắng.
Ngoài các yếu tố sinh học kể trên, điều kiện môi trường cũng đóng vai trò không nhỏ trong việc kích hoạt hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng phân trắng trong ao nuôi. Cụ thể, nhiệt độ nước ao cao trên 32 độ C, độ kiềm thấp dưới 80 ppm hoặc quá cao trên 200 ppm, nồng độ oxy hòa tan trong nước thấp hơn 3 ppm, hay sự xuất hiện của tảo lam với mật độ dày đặc đều có thể khiến hệ tiêu hóa của tôm bị suy yếu, giảm khả năng tiêu hóa thức ăn và làm tăng nguy cơ phân trắng.
Triệu chứng nhận biết phân trắng trong ao nuôi
Triệu chứng nhận biết bệnh phân trắng trên tôm có thể dễ dàng quan sát nếu người nuôi thường xuyên kiểm tra nhá và theo dõi tình hình bề mặt nước trong ao. Dấu hiệu đặc trưng nhất là sự xuất hiện của các dải phân màu trắng, vàng nhạt hoặc nâu nhạt nổi lềnh bềnh trên mặt nước, thường tập trung ở các góc ao hoặc nơi cuối hướng gió.
Khi quan sát kỹ đường ruột tôm, có thể thấy ruột bị đứt khúc, lỏng lẻo và chứa chất màu trắng đục, đặc biệt rõ rệt ở đoạn cuối gần đuôi. Ngoài ra, gan tụy của tôm có dấu hiệu chuyển màu trắng nhạt, mềm và dễ tổn thương. Ở những trường hợp bệnh nặng, tôm có thể giảm ăn rõ rệt hoặc bỏ ăn hoàn toàn, đồng thời vỏ tôm mềm, chậm phát triển và dễ nhiễm các bệnh thứ phát khác.
Ở những trường hợp bệnh nặng, tôm có thể giảm ăn rõ rệt hoặc bỏ ăn hoàn toàn. Ảnh: ST
Giải pháp xử lý khi ao nuôi xuất hiện phân trắng
Khi ao nuôi xuất hiện phân trắng, điều đầu tiên cần làm là tạm ngừng cho tôm ăn trong khoảng thời gian từ một đến hai ngày nhằm giảm tải áp lực cho hệ tiêu hóa và giúp tôm phục hồi chức năng ruột. Đồng thời, cần tăng cường hệ thống sục khí hoặc vận hành quạt nước để đảm bảo lượng oxy hòa tan luôn duy trì ở mức trên 5 ppm, tạo điều kiện thuận lợi cho tôm hô hấp và giảm stress.
Bên cạnh đó, nên tiến hành thay từ 30 đến 50% lượng nước trong ao bằng nguồn nước sạch đã được xử lý kỹ, thực hiện thao tác thay nước một cách từ từ để tránh gây sốc cho tôm. Sau khi cải thiện môi trường nước, có thể sử dụng vi sinh vật có lợi với liều lượng gấp ba lần bình thường để giúp phân hủy nhanh chất hữu cơ tích tụ dưới đáy ao, hạn chế sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh.
Ngoài ra, người nuôi nên trộn tỏi giã nhuyễn với thức ăn (liều khoảng 10g tỏi/kg thức ăn), kết hợp bổ sung men vi sinh tiêu hóa để hỗ trợ phục hồi hệ vi sinh đường ruột cho tôm, đồng thời tăng sức đề kháng cho toàn bộ đàn tôm.
Các biện pháp phòng ngừa hiện tượng phân trắng
Để phòng ngừa hiệu quả hiện tượng phân trắng trong các vụ nuôi tiếp theo, người nuôi cần đặc biệt chú trọng đến việc bảo quản thức ăn đúng cách, đảm bảo kho chứa luôn khô ráo, thoáng mát, tránh ẩm ướt và kiểm tra kỹ hạn sử dụng cũng như chất lượng thức ăn trước khi đưa vào sử dụng.
Quản lý môi trường nước ao chặt chẽ, kiểm soát chặt các chỉ tiêu như pH, độ kiềm, oxy hòa tan, mật độ vi khuẩn và tảo độc là những yếu tố bắt buộc nhằm duy trì trạng thái ổn định trong ao. Việc bổ sung định kỳ các loại vitamin, khoáng chất và men vi sinh vào khẩu phần ăn của tôm giúp tăng cường sức đề kháng và ổn định hệ tiêu hóa, đặc biệt trong giai đoạn chuyển mùa hoặc khi thời tiết bất lợi.
Trước khi thả giống, cần cải tạo ao kỹ lưỡng, xử lý bùn đáy, diệt khuẩn nước và bổ sung vi sinh để tạo nền tảng sinh học ổn định. Đồng thời, cần chọn giống tôm khỏe, rõ nguồn gốc, đã được kiểm dịch và thích nghi tốt với điều kiện môi trường địa phương.
Tóm lại, hiện tượng phân trắng tuy không còn quá xa lạ trong thực tế nuôi tôm nhưng lại là một vấn đề phức tạp do chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau từ thức ăn, vi sinh vật, môi trường đến kỹ thuật quản lý ao nuôi. Việc phát hiện sớm, chẩn đoán đúng nguyên nhân và xử lý kịp thời sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại, ổn định năng suất và đảm bảo thành công cho mỗi vụ nuôi. Sự chủ động, kỹ lưỡng và kiến thức kỹ thuật vững vàng chính là nền tảng để người nuôi tôm ứng phó hiệu quả với những biến động trong quá trình sản xuất.
_1770909192.png)
