Nghề “hạ bạc” ở vùng ven biển - lên hay xuống?

"Hạ bạc" có thể gọi là xuống biển, là từ dùng để chỉ nghề đánh bắt thuỷ sản trên sông, trên biển. Thế nên có người cho rằng nghề này lắm "bạc bẽo" như tên gọi của nó. Điều này cũng có lý, bởi "biển sâu rong ruổi" và con người xem ra quá nhỏ bé so với biển cả bao la.

Đánh bắt thủy sản
"Hạ bạc" là từ dùng để chỉ nghề đánh bắt thuỷ sản trên sông, trên biển. Ảnh: timhieuvietnam.vn

Nguồn lợi thuỷ sản biển ngày càng cạn kiệt

Ngành nuôi trồng thủy sản đang phát triển một cách nhanh chóng trên toàn cầu, với sản lượng thủy sản cung cấp đến hơn 50%. Với tình hình này, các hệ thống nuôi trồng thủy sản đang tiếp tục mở rộng song song với nhu cầu thực phẩm của người dân, trong khi sản lượng đánh bắt thủy hải sản được lại ngày càng khan hiếm. 

Những mối đe dọa đối với ngành đánh bắt thủy sản 

Sự phát triển của ngành nuôi trồng thủy sản thường đi kèm với những hậu quả bất lợi về môi trường và xã hội. Nhiều vấn đề đã được ghi nhận, bao gồm ô nhiễm môi trường, bùng phát dịch bệnh, sự xuất hiện của các loài xâm lấn và mất một phần lớn diện tích rừng ngập mặn.

Trong khi các tác động tích cực và tiêu cực của nuôi trồng thủy sản đối với môi trường đã được ghi nhận, người ta ít chú ý đến việc mở rộng diện tích nuôi trồng có ảnh hưởng như thế nào đến sinh kế và điều kiện sống của các hộ gia đình làm nghề “hạ bạc”. 

Dưới dòng nước yên bình của mỗi dòng sông luôn chứa những điều huyền bí, nhưng những người chuyên sống dưới đáy sông, lênh đênh trên biển, không phải là những người thích đi tìm sự huyền bí mà chỉ đơn thuần muốn kiếm cái ăn, cái mặc cho gia đình. Đôi khi, để có được những thứ ấy, họ phải trả giá bằng cả mạng sống của mình… 

Giăng câu bắt cáĐánh bắt thủy sản đóng vai trò quan trọng trong việc tạo sinh kế cho người dân ở vùng ven biển. Ảnh: vnexpress.net

Mặc dù sản lượng đánh bắt thủy sản đang ngày càng giảm đi đáng kể, nhưng nghề này vẫn đang đóng một vai trò quan trọng trong việc tạo sinh kế cho người dân ở các vùng ven biển. Họ cũng phải đối mặt với nhiều mối đe dọa đó là sự khai thác quá mức gây suy thoái môi trường sinh thái và biến đổi khí hậu.

Nghề hạ bạc với nhiều hình thức khai thác thủy sản lớn bằng tàu biển lớn đánh bắt xa bờ. Không có tàu thì ngư dân đi te (đánh bắt tôm cá nhỏ) bằng các dụng cụ truyền thống thô sơ. Mùa nào thức nấy, tùy theo mùa “rộ” của loài nào, thì ngư dân sẽ đi đánh bắt loài đó.

Từ tháng chạp đến tháng 3 là mùa vớt sứa, từ tháng 3 đến hết tháng 6 thì đi câu mực kết hợp đánh lưới cá đục, sang tháng 7 lại là mùa lưới ghẹ, đãi dắt, đập hà, cào ngao… Tuy nhiên những nghề này càng ngày càng có nhiều mối đe dọa hơn. 

Nghề cha truyền con nối 

Nghề hạ bạc cũng bán mặt cho đất bán lưng cho trời. Chỉ cần một tấm lưới hoặc cái nò, cái lợp là có thể “hành nghề”.  

“Em hỏi anh sao đi giăng câu, Anh nói rằng anh đi giăng câu. Anh đi giăng câu trên chiếc xuồng câu, anh cắm cây sào nghe gió dạt dào”.  

Và nghề đánh bắt thủy sản trở thành nghề truyền thống, cha truyền con nối từ đời này sang đời khác. 

Chèo xuồngTrẻ con đi theo ba mẹ giăng câu, bắt cá không có gì hiếm ở các tỉnh ven biển. Ảnh:  timhieuvietnam.vn

Nếu đã chọn nghề hạ bạc là sinh kế chính của gia đình thì không ngày nào là không đi đương đầu với sóng gió. Mỗi mẻ lưới đầy, mỗi chiếc lợp vung cá tôm là chất chứa biết bao ước mơ. Trẻ con đi theo ba mẹ giăng câu, bắt cá không có gì hiếm ở các tỉnh ven biển. Rồi lớp trẻ này lớn lên cùng chiếc ghe, tấm lưới, lập gia đình và lại gắn bó với tấm lưới, chiếc ghe.

Cái nghề “hạ bạc” này lại truyền từ đời này sang đời khác, không biết đã qua biết bao thế hệ con người. Thử hỏi nếu không đi te, đi cào nữa, thì những thế hệ này sẽ làm gì để sinh sống? 

Những trăn trở với nghề 

Khi đã “chọn ghe làm nhà”, thì dù có nhọc nhằn vất vả, ngư dân vẫn bám trụ với nghề từ bao đời nay, nuôi lớn bao nhiêu thế hệ. “Thực ra làm nghề này có vui sướng gì đâu. Không bị mất trộm thì phải chịu cảnh các phương tiện lớn như te, cào dùng xung điện khai thác làm cá, tôm mình đánh bắt được bị chết mất giá. Rồi thời tiết thất thường, sản lượng khai thác giảm nên nghề đánh bắt ven bờ vô cùng khó khăn. 

Không có nguồn vốn để chuyển đổi ngành nghề hay vay vốn để đầu tư phương tiện đánh bắt xa bờ. Vì vậy, mặc dù có nhiều chính sách nhằm giúp ngư dân có điều kiện vươn xa bám biển nhưng đối với những ngư dân nghèo ven biển, nó được họ ví như những chiếc “phao cứu sinh” không bao giờ với được. Vậy là, họ phải bám lấy biển mà mưu sinh từ những nghề khai thác gần bờ gắn liền với hai chữ “hên - xui”. 

Ra khơi bắt cá

Thu nhập bấp bênh do sản lượng đánh bắt giảm và diện tích nuôi trồng ngày càng tăng sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến sinh kế của ngư dân. Ảnh: baoquangnam.vn

Hơn nữa, nhìn về phía những người ngư dân ven biển, việc sản lượng đánh bắt giảm và diện tích nuôi trồng ngày càng tăng sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến sinh kế của họ. Thu nhập bấp bênh, nghề nghiệp không ổn định. Cái vòng luẩn quẩn thiếu trước hụt sau cứ vây lấy họ như một định mệnh. Liệu mai đây tương lai của thế hệ trẻ nơi đây rồi sẽ ra sao? 

Đăng ngày 17/01/2023
Hà Tử @ha-tu

Quy hoạch hệ thống cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá đến 2030

Vừa qua, Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang vừa ký Quyết định số 582/QĐ-TTg ngày 3/7/2024 về việc phê duyệt Quy hoạch hệ thống cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Tàu cá Việt Nam
• 09:00 09/07/2024

Bình Định tăng cường công tác chứng nhận và truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác

Tăng cường công tác xác nhận, chứng nhận và truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác để kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, từng bước tiến tới chấm dứt tình trạng tàu cá và ngư dân Bình Định vi phạm vùng biển nước ngoài để khai thác thủy sản, đảm bảo quản lý khai thác và phát triển bền vững ngành thủy sản vì lợi ích của người dân.

Cá ngừ
• 09:00 08/07/2024

Tăng cường công tác quản lý đội tàu và theo dõi, kiểm tra, kiểm soát hoạt động tàu cá

Nhằm triển khai đồng bộ, có hiệu lực, hiệu quả Luật thủy sản 2017, khắc phục những tồn tại, hạn chế trong công tác chống khai thác IUU trên địa bàn tỉnh, chuẩn bị nội dung đón và làm việc với đợt thanh tra lần thứ 5 của Đoàn Thanh tra EC; Tiếp tục thực hiện quyết liệt, đồng bộ các giải pháp quản lý, ngăn chặn, chấm dứt tàu cá và ngư dân Bình Định vi phạm IUU, góp phần cùng cả nước gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” của EC.

Tàu cá Việt Nam
• 10:00 26/06/2024

Bình Định ban hành kế hoạch chống khai thác IUU và phát triển bền vững ngành thủy sản

UBND tỉnh Bình Định vừa ban hành Kế hoạch hoạch Thực hiện Nghị quyết số 52/NQ-CP ngày 22/4/2024 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động và Kế hoạch của Chính phủ triển khai Chỉ thị số 32- CT/TW ngày 10/4/2024 của Ban Bí thư về công tác chống khai thác IUU và phát triển bền vững ngành thủy sản tỉnh Bình Định.

Nuôi trồng thủy sản
• 11:02 20/06/2024

Thay đổi mô hình nuôi tôm để đáp ứng với thời cuộc

Việc áp dụng các công nghệ hiện đại trong nuôi tôm thẻ chân trắng và tôm sú đang mang lại nhiều lợi ích. Những hệ thống tuần hoàn khép kín giúp kiểm soát môi trường nuôi tốt hơn, giảm thiểu ô nhiễm và rủi ro.

Ao tôm
• 13:51 14/07/2024

Dịch bệnh đe dọa, nhiều hộ nuôi ngậm ngùi bán "tôm non"

Năm 2024, đã đi được nửa chặng đường, tuy nhiên giá thủy sản vẫn cứ giậm chân tại chỗ, đặc biệt là đối với ngành nuôi tôm. Thêm vào đó, dịch bệnh trên tôm trực tiếp đe dọa, khiến nhiều hộ dân phải ngậm ngùi xuất bán tránh lỗ, mặc dù tôm vẫn trong giai đoạn lớn.

Tôm thẻ
• 13:51 14/07/2024

Khái niệm hệ đệm trong ao nuôi là gì?

Hệ đệm trong ao nuôi thủy sản là một khái niệm quan trọng giúp duy trì môi trường sống ổn định cho các loài thủy sản như cá, tôm và các loại động vật thủy sinh khác.

Ao tôm
• 13:51 14/07/2024

Phúc lợi động vật và vấn đề cắt mắt tôm trong sinh sản nhận tạo

Trong sản xuất giống, đặc biệt là nhóm giáp xác 10 chân, cắt cuống mắt là một phương pháp phổ biến. Kỹ thuật này bao gồm loại bỏ một hoặc hơn một cuống mắt của con vật bằng cách dập, cắt, đốt, hoặc thắt chặt bằng dây. Điều này sẽ kích thích đẻ trứng và rút ngắn thời gian thành thục sinh dục. Tuy nhiên, hiên nay vấn đề này được chú ý đến nhiều hơn khi trong ngành đề cập về phúc lợi động vật.

Mắt tôm thẻ chân trắng
• 13:51 14/07/2024

Thay đổi tư duy và quy trình nuôi để trụ vững và phát triển trong nuôi trồng thủy sản

Ngành này đang phải đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, và sự bùng phát của các dịch bệnh. Để trụ vững và phát triển, người nuôi cần thay đổi tư duy và quy trình nuôi trồng thủy sản nhiều hơn để tiếp tục duy trì.

Tôm thẻ chân trắng
• 13:51 14/07/2024
Some text some message..