Ký sinh trùng amip – Nguyên nhân mới gây đen mang trên tôm thẻ

Một nghiên cứu mới đây của Jee EunHan và cộng sự vừa đăng trên tạp chí Aquaculture đã phát hiện ra ký sinh trùng amip mới gây bệnh đen mang trên tôm thẻ chân trắng. Đây là báo cáo đầu tiên về ký sinh trùng đơn bào amip trong tôm thẻ chân trắng.

Ký sinh trùng amip – Nguyên nhân mới gây bệnh trên mang tôm thẻ
Tôm bệnh có dấu hiệu vỏ đầu ngực bị ăn mòn. Ảnh: aquaculturealliance

Động vật nguyên sinh Paramoeba sp. (tương tự với Neoparamoeba sp.) chúng có mặt khắp nơi và thường sống tự do ở các vùng biển, đây là một mầm bệnh ký sinh trùng đơn bào amip nguy hiểm và gây bệnh phổ biến nhất trên cá nuôi. Loài P. perurans xâm chiếm mang và dẫn đến bệnh mang amip (AGD) ở cá hồi nuôi. Cho đến nay, AGD đã được ghi nhận trong 15 loài cá vây của 11 chi khác nhau. Trong cá, nhiễm trùng P. perurans dẫn phản ứng tăng sinh tế bào trong mang, bao gồm tăng sản biểu mô, phì đại, phù nề ... làm cá không thể thở một cách hiệu quả.

Nhiều loài Paramoeba cũng đã được báo cáo ở một số loài giáp xác và động vật da gai, như tôm hùm, cua và nhím biển. Khi nhiễm trùng nặng sẽ dẫn đến cái chết của vật chủ. Bệnh cũng được báo cáo ở động vật thân mềm hai mảnh vỏ như trai, chúng được coi như là vật mang tiềm năng cho ký sinh trùng này.

Dấu hiệu nhiễm bệnh trên tôm

bệnh tôm, bệnh ký sinh trùng, bệnh tôm thẻ, bệnh trên tôm, ký sinh trùng trên tôm

Tôm thẻ chân trắng Thái Bình Dương trưởng thành với trọng lượng 30 gram từ một trại sản xuất tôm ở Bắc Mỹ có biểu hiện giảm ăn, chậm chạp và suy hô hấp. Tỷ lệ tử vong tích lũy là 62,75% sau 120 ngày thả giống và tôm bị đen mang đi kèm với sự hư hại lamellae và vỏ đầu ngực bị ăn mòn. 

Từ những dữ liệu này, các nhà khoa học nghi ngờ tôm bị nhiễm nấm do các loài Fusarium, trước đây được báo cáo, là tác nhân gây bệnh mang đen ở động vật giáp xác, ở các loài tôm có giá trị thương mại và tôm hùm. Tuy nhiên, ký sinh trùng đơn bào amip đã được phát hiện bằng cách quan sát trực tiếp một mẫu vật tươi dưới kính hiển vi (Hình 1). 

 bệnh tôm, bệnh ký sinh trùng, bệnh tôm thẻ, bệnh trên tôm, ký sinh trùng trên tôm

Hình 1: Hình ảnh quan sát được từ mang tôm bị bệnh. (A) Biến thể hình thái của amip và (B) amip sống tự do. Tỷ lệ = 20 µm.

Kiểm tra mô bệnh học (H & E)

bệnh tôm, bệnh ký sinh trùng, bệnh tôm thẻ, bệnh trên tôm, ký sinh trùng trên tôm

Hình 2: Tôm nhiễm ký sinh trùng amip (Paramoeba sp). được tìm thấy trong một số mô bằng cách kiểm tra mô bệnh học và phương pháp lai tại chỗ.  (A), (B) và (C) mang, (D) râu, (E) các khu vực dưới da, (F) biểu mô biểu bì và (G) bao ngoài bó sợi thần kinh. Bằng cách lai tại chỗ cho thấy sự hiện diện của ký sinh trùng trong tuyến anten (H).

Điều đáng chú ý nhất trong việc kiểm tra bằng kính hiển vi của các mẫu tôm bệnh là sự hiện diện của ký sinh trùng amip. Sự xâm nhập của ký sinh trùng này đã được tìm thấy chủ yếu ở mang, với mức độ nghiêm trọng (Hình. 2A, C). Theo nông dân, tôm nhiễm bệnh có dấu hiệu chán ăn, suy hô hấp và cuối cùng là chết và những điều này có thể liên quan đến thiệt hại gây ra trên mang (cơ quan hô hấp của tôm). 

Những ký sinh trùng amip này cũng được quan sát thấy ở các cơ quan khác, bao gồm tuyến anten, cơ quan bạch huyết, biểu mô biểu bì, lớp dưới của da và mô liên kết xung quanh dây thần kinh bụng của tôm.

Các nhà khoa học cũng đã tiến hành một phân tích gen để nghiên cứu mối quan hệ giữa các loài giống Paramoeba. Kết quả cho thấy ký sinh trùng gây bệnh trên tôm có liên quan đến bộ Dactylopodida, có thể là một loài giống Paramoeba. Trong tôm được kiểm tra, ký sinh trùng có đặc điểm mô học của loài ký sinh trùng Paramoeba sp., Nhưng không phát hiện thấy các dải PCR cho các mồi được tạo ra từ P. perurans ,  P. pemaquidensis hoặc P. Branchiphila. Do đó, các nhà khoa học cho rằng đây có thể là một loài Paramoeba mới gây bệnh trên tôm.

Cho đến nay, ký sinh trùng đơn bào amip Paramoeba sp. đã được báo cáo ở một số loài giáp xác biển, bao gồm tôm hùm và cua Mỹ, nhưng không có trong tôm nuôi. Nghiên cứu này là báo cáo đầu tiên về nhiễm trùng do ký sinh trùng đơn bào amip Paramoeba sp, trong mang của tôm thẻ chân trắng nuôi trong một trại giống tôm ở Bắc Mỹ. Rất có thể nhiễm trùng amip là do các yếu tố căng thẳng, chẳng hạn như nhiệt độ nước tăng hoặc độ mặn cao, kết hợp với mật độ thả cao tạo ra lợi thế cho protozoan tự nhiên có trong môi trường biển gây bệnh. Ở tôm, nhiễm amip đã dẫn đến tử vong đáng kể và thiệt hại kinh tế liên quan. Nghiên cứu này cung cấp dữ liệu thông tin cho các nhà sản xuất tôm và giúp nông dân theo dõi nhiễm trùng amip trong các trang trại nuôi tôm.

Xem ấn phẩm gốc tại:
https://www.sciencedirect.com
Đăng ngày 02/07/2019
VĂN THÁI (Lược dịch)
Dịch bệnh

Tại sao điều trị bệnh trên tôm lại kém hiệu quả?

Việc trị bệnh trong ngành nuôi tôm luôn là một thách thức không nhỏ đối với những người làm trong lĩnh vực này.

Tôm bệnh
• 09:52 10/05/2024

Tình hình tôm chết sớm nghi bệnh mờ đục trên ấu trùng tôm thẻ (TPD)

Theo ghi nhận từ Sở Nông nghiệp và PTNT về việc rà soát, nắm thông tin tình hình tôm nuôi chết sớm nghi do bệnh TPD và triển khai các biện pháp phòng, chống dịch bệnh.

Tôm thẻ
• 10:30 06/05/2024

Xổ ký sinh trùng có ảnh hưởng đường ruột tôm?

Tôm bị ký sinh trùng đường ruột là một vấn đề thường xảy ra ở các ao nuôi tôm, gây ảnh hưởng đến sức khỏe, trưởng thành và năng suất của vụ nuôi.

Đường ruột tôm
• 10:42 08/04/2024

Nấm đồng tiền: Mối đe dọa đến sức khỏe tôm nuôi

Nấm đồng tiền hay còn gọi là nấm chân chó luôn là vấn đề thách thức đối với người nuôi tôm bởi loại này gây tổn thất không hề nhỏ cho ao tôm, khiến tôm dễ mắc phải nhiều bệnh và làm ảnh hưởng đến năng suất vụ nuôi.

Nấm đồng tiền
• 10:18 26/02/2024

Cholesterol trong tôm và những điều cần biết

Là một trong các loài thủy sản có vỏ được nuôi và tiêu thụ nhiều nhất, cung cấp một lượng lớn các chất dinh dưỡng cho cơ thể con người. Bên cạnh đó, trong tôm cũng chứa hàm lượng cholesterol đáng kể, vậy điều này mang đến tác động tiêu cực hay tích cực?

Tôm
• 11:08 23/05/2024

Tập hợp một số loại cá cảnh không cần oxy, dễ nuôi

Nuôi cá cảnh mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe tinh thần, tuy nhiên việc lắp đặt và vận hành máy sủi oxy có thể gây bất tiện cho nhiều người. Đừng lo lắng, vẫn còn rất nhiều lựa chọn dành cho bạn với các loài cá cảnh dễ nuôi, không cần oxy.

Cá cảnh
• 11:08 23/05/2024

Mỹ có còn là thị trường xuất khẩu thủy sản hàng đầu Việt Nam?

Ngành thủy sản Việt Nam từ lâu đã khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế, đóng góp to lớn vào nền kinh tế đất nước. Trong số các thị trường xuất khẩu, Mỹ luôn được xem là điểm đến tiềm năng và mang lại lợi nhuận cao cho các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản Việt Nam. Hiện nay, thị trường xuất khẩu thủy sản sang Mỹ đang tăng trở lại, riêng quý I/2024 xuất khẩu nhóm hàng này sang Mỹ đạt gần 324 triệu USD, tăng 14,3% so với cùng kỳ. Con số này cho thấy, Mỹ vẫn tiếp tục giữ vị trí là thị trường xuất khẩu thủy sản lớn nhất của Việt Nam.

Chế biến thủy sản xuất khẩu
• 11:08 23/05/2024

Tín hiệu tích cực từ công tác bảo tồn rùa biển tại làng chài Nhơn Hải

Trong những năm gần đây, công tác bảo vệ các loài thủy sản quí hiếm đặc biệt là rùa biển đã được tuyên truyền sâu rộng trong cộng đồng ngư dân. Nhận thức của cộng đồng ven biển tỉnh Bình Định nói chung trong công tác bảo vệ nguồn lợi thủy sản, đặc biệt là bảo tồn rùa biển đã tăng lên rõ rệt.

Rùa biển
• 11:08 23/05/2024

Ngăn chặn sự xâm nhập của các loài chim cò cho ao tôm

Phòng trừ dịch bệnh với rất nhiều biện pháp chặt chẽ cho ao nuôi nhưng đây thực sự mới chính là nỗi lo lắng nhất của các hộ nuôi. Đó chính là sự xâm nhập của các loài chim, cò trắng vào ao nuôi tôm. Vậy tại sao chúng lại đáng sợ như vậy, cùng Tép Bạc tìm hiểu rõ nguyên nhân sau đây nhé!

Chim
• 11:08 23/05/2024