Ngành tôm trong cơn khó đáp ứng nhu cầu giống "rẻ nhưng chất"

Thách thức từ việc tôm giống kém chất lượng 

Mặc dù có hơn 2.270 cơ sở sản xuất và ương dưỡng giống tôm nước lợ trên cả nước, nhưng số lượng cơ sở đạt tiêu chuẩn còn hạn chế. Điều kiện sản xuất tại nhiều cơ sở chưa đảm bảo, dẫn đến việc cung cấp tôm giống kém chất lượng. Phần lớn là các cơ sở nhỏ lẻ, không đạt tiêu chuẩn. Người nuôi tôm thường có tâm lý ưa chuộng giống tôm chất lượng nhưng giá rẻ, tạo điều kiện cho các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ tồn tại và cạnh tranh không lành mạnh với các cơ sở sản xuất đạt chuẩn. 

Các cơ sở sản xuất tôm giống nhỏ lẻ đầu tư thấp, không đảm bảo quy chuẩn, bán giá rẻ và khuyến mãi nhiều, nhưng khi người nuôi mua phải giống kém chất lượng, năng suất nuôi bị ảnh hưởng, và nguy cơ lây lan dịch bệnh rất lớn. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sử dụng giống tôm chất lượng và tuân thủ các quy chuẩn sản xuất để đảm bảo hiệu quả và bền vững cho ngành nuôi tôm. 

Tôm giống chất lượng nhưng tại sao năng suất vẫn thấp?

Theo các chuyên gia trong ngành thủy sản, chi phí con giống tuy chỉ chiếm 8 - 10% tổng giá thành sản xuất tôm, nhưng lại là yếu tố quyết định đến thành bại của cả vụ nuôi. Chất lượng con giống không chỉ ảnh hưởng đến tỷ lệ sống của tôm mà còn tác động trực tiếp đến giá thành sản xuất. 

 Tỷ lệ sống của tôm nuôi thương phẩm ở Việt Nam hiện nay còn thấp do nhiều nguyên nhân như dịch bệnh, chất lượng con giống chưa ổn định, quy mô nuôi nhỏ lẻ và thiếu đầu tư vào cơ sở hạ tầng. Nguồn tôm bố mẹ chủ yếu dựa vào nhập khẩu, chỉ một phần nhỏ được khai thác trong tự nhiên và gia hóa, dẫn đến sự lệ thuộc và có thể làm tăng giá thành sản xuất. Năm 2023, Việt Nam nhập khẩu khoảng 152.500 tôm thẻ bố mẹ, 1.079 con tôm sú bố mẹ, 39.600 ấu trùng tôm sú và 16.991.600 ấu trùng tôm thẻ, chủ yếu từ Mỹ và Thái Lan. 

Kiểm soát các cơ sở sản xuất giống chặt chẽ hơn. Ảnh: Tép Bạc

Giải pháp nâng cao chất lượng tôm giống 

Trước đề xuất kiểm soát chặt chẽ chất lượng tôm giống, Cục Thủy sản đã đưa ra các biện pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng con giống và hỗ trợ người nuôi tôm, bao gồm: 

Thực hiện thanh tra, kiểm tra thường xuyên các cơ sở sản xuất và lưu thông tôm giống trên thị trường để đảm bảo chất lượng và điều kiện sản xuất. 

Tăng cường phối hợp giữa các tỉnh sản xuất và tiêu thụ giống để quản lý chặt chẽ nguồn gốc và chất lượng tôm giống. 

Đối với các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, khuyến khích đầu tư hệ thống xử lý nước, kiểm soát chất lượng và áp dụng công nghệ tiên tiến để nâng cao chất lượng và tỷ lệ sống của tôm giống. 

Xây dựng hệ thống dữ liệu số về giống thủy sản, giúp người dân và cơ quan quản lý dễ dàng tra cứu, truy xuất nguồn gốc và chất lượng tôm giống. 

Tiếp tục nghiên cứu và gia hóa tôm bố mẹ có khả năng chống chịu dịch bệnh, thích nghi với môi trường và có năng suất cao. 

Những biện pháp này được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao chất lượng tôm giống, giảm thiểu rủi ro cho người nuôi tôm và thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành tôm Việt Nam.