Tại sao tôm càng to, lợi nhuận lại càng mỏng?

Tôm càng lớn, áp lực càng nặng

Đối với ngành nuôi tôm, việc đưa kích cỡ tôm về size 15–20 con/kg từ lâu đã trở thành biểu tượng cho năng lực của người nuôi và là câu chuyện được bàn tán rôm rả mỗi khi bà con có dịp ngồi lại với nhau. Những tấm hình tôm size đại đầy ắp trên tay không chỉ mang lại tiếng vang cho chủ farm mà còn tạo ra một áp lực vô hình, khiến nhiều bà con coi đây là mục tiêu tối thượng của mọi vụ nuôi.

Bảng giá tôm size lớn với những con số hấp dẫn luôn là động lực để bà con sẵn sàng kéo dài vụ nuôi bất chấp rủi ro. Tuy nhiên, chính cái bóng của lợi nhuận cao đã che lấp đi sự kiệt quệ của môi trường ao nuôi, khiến nhiều người sa vào cuộc đánh cược mà phần thắng luôn nghiêng về phía thiên nhiên.

Đằng sau ánh hào quang của những con tôm size "khủng"

Một vụ nuôi tôm thẻ chân trắng thông thường chỉ cần từ 70 đến 90 ngày là đạt được kích cỡ thương phẩm tiêu chuẩn cho nhu cầu nội địa lẫn xuất khẩu. Sau khi thu hoạch, bà con sẽ thực hiện quy trình xử lý hạ tầng như hút bùn thải, sát trùng đáy ao và phơi ao để triệt tiêu hoàn toàn mầm bệnh. Khoảng nghỉ này cực kỳ quan trọng, giúp môi trường ao nuôi được phục hồi và chuẩn bị điều kiện tốt nhất cho vụ thả giống tiếp theo.

Ngược lại, để tôm đạt kích cỡ “khủng” thì vụ nuôi cần phải kéo dài tối thiểu 120 ngày khiến ao không có thời gian nghỉ và tích tụ lượng chất thải khổng lồ. Lúc này, chi phí vận hành bị đẩy lên mức cực hạn do hệ thống quạt nước phải duy trì liên tục suốt ngày đêm, kết hợp cùng lượng lớn vi sinh để xử lý khí độc. Dưới áp lực môi trường cực hạn, hệ miễn dịch của tôm suy giảm trầm trọng, khiến rủi ro dịch bệnh bùng phát cực cao và dễ dàng quét sạch toàn bộ thành quả hàng trăm ngày công chỉ trong vài giờ.

Thị trường xuất khẩu lẫn nội địa hiện nay đang ưu tiên tôm kích cỡ vừa (40–60 con/kg)

Khi chi phí “ăn mòn” lợi nhuận 

Thực tế là tôm càng lớn thì càng ăn khỏe nhưng lại rất chậm lớn vì lúc này dinh dưỡng tù thức ăn chủ yếu chỉ để duy trì sự sống chứ không giúp tôm phát triển nhanh như giai đoạn đầu. Chi phí lúc này hầu như đổ dồn vào thức ăn, thậm chí càng cho ăn thì lợi nhuận càng giảm dần khiến công sức cả vụ nuôi có thể tan biến bất cứ lúc nào.

Thay vì đặt cược vào một vụ tôm lớn đầy rủi ro, thời gian đó hoàn toàn đủ để người nuôi hoàn thành hai chu kỳ nuôi kích cỡ trung bình với độ an toàn cao hơn rất nhiều. Việc quyết định thu hoạch đúng thời điểm giúp dòng tiền được lưu thông ổn định và tối ưu hóa hiệu quả sử dụng ao nuôi trong suốt cả năm.

Tôm to giá cao nhưng đó không phải là ưu tiên của thị trường

Thị trường xuất khẩu lẫn nội địa hiện nay đang ưu tiên tôm kích cỡ vừa (40–60 con/kg) bởi sự tiện lợi trong chế biến và phù hợp túi tiền tiêu dùng. Kích cỡ này giúp các doanh nghiệp dễ dàng lựa chọn để đa dạng hóa sản phẩm, từ đóng gói tươi sống đến thực phẩm chế biến sẵn. Việc mải mê theo đuổi tôm "khủng" vô tình khiến bà con tự thu hẹp đầu ra, dễ bị ép giá hoặc lệ thuộc hoàn toàn vào một vài thương lái nhất định.

Xu hướng nuôi tôm hiện nay đang ưu tiên tập trung vào độ đồng đều và đảm bảo đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về dư lượng kháng sinh. Việc lựa chọn thu hoạch ở kích cỡ vừa phải sẽ giúp người nuôi hạn chế rủi ro trước biến động giá cả thị trường cũng như là đáp ứng nhu cầu từ các doanh nghiệp trong và ngoài nước. 

Nghề tôm cần sự tỉnh táo hơn là liều lĩnh

Hiệu quả thật sự của một vụ mùa được đánh giá qua sự chênh lệch giữa doanh thu và chi phí đầu tư. Thay vì chỉ chú trọng vào kích thước khổng lồ vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro, người nông dân nên tập trung sản xuất theo đúng tiêu chuẩn mà người tiêu dùng và các doanh nghiệp mong muốn để đảm bảo tôm luôn có đầu ra ổn định và nhanh chóng. Một người nuôi tôm thông minh là người biết dừng đúng lúc, kết hợp giữa trực giác và khoa học để mỗi vụ mùa đều là một sự đầu tư chắc chắn và bền vững.