An Giang: Bảo tồn thủy sản búng Bình Thiên

Từ lâu, búng Bình Thiên (An Phú) được mệnh danh là “hồ nước trời” rộng lớn, có nhiều loài thủy sản sinh sống, nhưng đã cạn kiệt trong vài năm gần đây. Ngành chức năng và các nhà khoa học đã tính đến giải pháp bảo tồn và khai thác thủy sản bền vững tại hồ nước ngọt này.

Búng Bình Thiên
Nuôi thủy sản tại búng Bình Thiên

Hồ nước thiên tạo

Cơn mưa bất chợt của những ngày tháng 5 âm lịch ùa về, búng Bình Thiên trở nên “căng nước”. Xa xa, mặt nước hồ trong xanh phẳng lặng. Cạnh những chiếc thuyền chài, lưới của “ngư phủ” đang đánh cá tạo nên một bức tranh quê tuyệt đẹp. Búng Bình Thiên được sự bao bọc bởi con lộ nhựa nông thôn vắt ngang qua 3 xã: Quốc Thái, Khánh Bình và Nhơn Hội. Với diện tích mặt nước rộng khoảng 142 héc-ta, ngoài cung cấp lượng nước tưới nông nghiệp khổng lồ, búng Bình Thiên còn mang nhiệm vụ quan trọng là tải nước ngọt cho bà con sinh hoạt quanh vùng. Lão nông tri điền Nguyễn Văn Chóc (89 tuổi, ấp búng Lớn, xã Quốc Thái) nói rằng, nhờ có búng Bình Thiên mà bà con ở đây luôn có nước uống và sản xuất quanh năm. Ngoài ra, hồ nước còn cung cấp một lượng lớn thủy sản, giúp bà con cải thiện một phần bữa ăn trong gia đình. “Ngày trước, vào mùa lũ, cá, tôm ở búng Bình Thiên phong phú, người dân chỉ bắt cá bự để ăn, còn cá nhỏ thả lại để sinh sôi, duy trì cho con cháu. Hiện nay, nhiều loài cá to như: Cá hô, cá leo dường như không thấy nữa, do sự tác động của môi trường tự nhiên” - cụ Chóc nhớ lại cái thời đã xa.

Vào mùa lũ, diện tích mặt nước ở búng Bình Thiên rộng khoảng 300 héc-ta, tạo môi trường cho vô số loài thủy sản từ đầu nguồn sông Mekong trôi dạt về trú ngụ, sinh sôi. Những năm gần đây, búng Bình Thiên được lữ khách trong nước biết đến, bởi vẻ đẹp lung linh và huyền ảo của một hồ nước ngọt. Khi đặt chân đến đây, lữ khách có thể ghé thăm thánh đường Khay Riyah nằm soi bóng bên dòng búng Bình Thiên tuyệt đẹp. Phó cả thánh đường Khay Riyah, Mách Sa Lếs bày tỏ: “Đồng bào Chăm chủ yếu sống dọc theo búng Bình Thiên và ven sông Bình Di, với khoảng 670 hộ/2000 nhân khẩu. Nếu trước kia, cuộc sống của người dân còn nghèo thì giờ đây được sự hỗ trợ của Nhà nước mà nhà cửa khang trang, đời sống cơ bản ổn định…”.

Tìm cá trên búng Bình Thiên

Gần đây, ngành chuyên môn, nhà khoa học đã tiến hành khảo sát, nắm lại số lượng loài thủy sản còn sống thực tế tại búng Bình Thiên để việc bảo tồn và phát triển các loài sinh vật trong tự nhiên thật sự hiệu quả. Hôm theo họ ra khơi “mục sở thị”, mới thấy hết không khí sinh động của từng thành viên với việc sưu tầm mẫu cá. Chắc có lẽ nhắc đến búng Bình Thiên một phần vì sự huyền bí hấp dẫn, một phần do nguồn cá tôm ở đây dễ khảo sát nên đã thôi thúc họ thực hiện nhiệm vụ rất miệt mài và chuyên nghiệp. Chiếc ghe cào chạy lạch tạch vụt làn khói đen kịnh trên mặt hồ kéo tấm lưới để đánh bắt thủy sản. Các nhà chuyên môn trố mắt tìm, lựa và phân nhóm những loài thủy sản, rồi cùng nhau phân tích, đánh giá rất bài bản. Thạc sĩ Nguyễn Hoàng Huy, Phó Chi cục trưởng, Chi cục Thủy sản An Giang nói rằng, hàng tháng, Chi cục Thủy sản cùng Trường đại học Cần Thơ, Trường đại học An Giang đến búng Bình Thiên tiến hành thu mẫu cá, đất và nước đã thu hoạch được vô số loài thủy sản như: Cá trê, cá tra, cá cơm, cá dảnh, cá chạch, thác lác, cá cóc, cá nóc, cá mè rổ…

“Lần này, chúng tôi đã thu được mẫu cá linh vỏ, đây là loài cá mới xuất hiện tại búng Bình Thiên. Nếu có những loài thủy sản nào di cư đến nơi khác sinh sống thì chúng tôi sẽ tiến hành tái tạo nguồn lợi thủy sản để bảo tồn sao cho hiệu quả trong điều kiện biến đổi khí hậu như hiện nay. Mặt khác, sẽ cùng địa phương và ngành chức năng xây dựng búng Bình Thiên thành điểm du lịch nổi tiếng, thu hút du khách xa gần” - Thạc sĩ Nguyễn Hoàng Huy cho biết thêm, đang thực hiện dự án bảo tồn nguồn lợi thủy sản, kết hợp với việc phát triển du lịch ở búng Bình Thiên. Trong 3 năm, Chi cục Thủy sản sẽ nắm lại toàn bộ số loài cá tại búng Bình Thiên và tính đến chuyện xây nhà trưng bày các mẫu cá đang tồn tại tại hồ nước ngọt này.

Tiến sĩ Chau Thi Đa (Trường đại học An Giang) nhìn nhận, trước đây búng Bình Thiên được xem là “túi cá” nước ngọt, nhưng hiện nay đã giảm mạnh. Để bảo tồn nguồn lợi thủy sản, điều cốt lõi là người dân phải ý thức được việc đánh bắt cá và bảo vệ môi trường nước tại búng Bình Thiên. Mặt khác, ngành chức năng và địa phương phải vận động tuyên truyền người dân không nên xả thải, nuôi súc vật, gia cầm quanh xóm búng. “Trước đây, ngành chức năng cũng đã nhiều lần tiến hành thả cá tái tạo nguồn lợi thủy sản tại đây. Thế nhưng, thả xong rồi thì người dân lại dùng chài, lưới vây bắt cá. Nếu bảo tồn hiệu quả thì phải mạnh dạn cấm khai thác đánh bắt từ 1-2 năm. Sau đó, quy hoạch một đoạn cấm khai thác tuyệt đối thủy sản, gắn với khai thác du lịch thì búng Bình Thiên thì mới thu hút lữ khách” - tiến sĩ Chau Thi Đa nhấn mạnh.

Tiến sĩ Chau Thi Đa đặt ra giải pháp: “Giữa búng Bình Thiên đang bị bồi lấp, rong tảo mọc nhiều đã lấn át môi trường sống của các loài thủy sản. Quanh búng, xuất hiện nhiều chuồng trâu, bò…, gây ô nhiễm nguồn nước. Có thể trồng cây điên điển, sậy hoặc lúa mùa nổi ven búng để tạo vùng đệm cho các loài thủy sản trú ngụ, sinh sản. Trước đây, tại búng Bình Thiên có trên 100 loài thủy sản tồn tại. Theo đó, có nhiều dự án bảo tồn thủy sản, nhưng về phần “hậu” dự án thì không đặt ra nên thực hiện xong rồi thì “cuốn chiếu”, thử hỏi làm sao bảo vệ hay bảo tồn được?”.

Báo An Giang, 10/06/2016
Đăng ngày 10/06/2016
Bài, ảnh: Lưu Mỹ
Môi trường

Top các phần mềm quản lý trang trại NTTS (Phần 1)

Mới đây, trang web NeuroSYS đã xếp hạng các công ty hàng đầu cung cấp phần mềm quản lý trang trại dựa trên công nghệ cho ngành NTTS, xem xét tính hiệu quả, sự đổi mới và tác động của sản phẩm đối với ngành.

Công nghệ nuôi trồng thủy sản
• 17:24 04/09/2023

Sông Mê Kông xuất hiện loài cá quý hiếm sau 40 năm biến mất

Một loài cá quý hiếm đặc hữu ở cao nguyên Tây Tạng (Trung Quốc) đã được phát hiện sau hơn 40 năm biến mất trong lưu vực sông Mê Kông.

Loài cá Pareuchiloglanis gracilicaudata
• 11:27 11/08/2023

Loài cá xém tuyệt chủng- Nay đã được nhân giống thành công!

Nuôi cá hiếm trên sông không chỉ vì lợi ích kinh tế, một người đàn ông ở miền Tây có mong muốn bảo tồn và nhân giống những loài cá có nguy cơ tuyệt chủng.

Cá chốt chuột và cá trạch lửa
• 09:50 09/02/2023

Lưu giữ con cua lớn nhất tại hội Cua Cà Mau

Phân viện Nghiên cứu nuôi trồng thuỷ sản Nam Sông Hậu lưu giữ chú cua khủng đạt giải nhất trong cuộc thi “Cua Cà Mau lớn nhất - Cua Sumo”.

cua sumo
• 11:03 01/01/2023

Điểm khó của nuôi biển

Nuôi biển hiện nay gặp nhiều rào cản cho sự phát triển, bao gồm các yếu tố nội tại mỗi cá nhân, doanh nghiệp, hợp tác xã về sự dám làm, dám chinh phục mặt nước biển để nuôi trồng thủy sản đến các rào cản từ thiên nhiên khắc nghiệt, rào cản từ chính sách, pháp luật.

Nuôi biển
• 10:51 24/05/2024

Tín hiệu tích cực từ công tác bảo tồn rùa biển tại làng chài Nhơn Hải

Trong những năm gần đây, công tác bảo vệ các loài thủy sản quí hiếm đặc biệt là rùa biển đã được tuyên truyền sâu rộng trong cộng đồng ngư dân. Nhận thức của cộng đồng ven biển tỉnh Bình Định nói chung trong công tác bảo vệ nguồn lợi thủy sản, đặc biệt là bảo tồn rùa biển đã tăng lên rõ rệt.

Rùa biển
• 09:44 23/05/2024

Lợi ích của việc nạo vét kênh rạch

Nạo vét kênh rạch là giải pháp cần thiết để cải thiện tình trạng này, góp phần bảo vệ môi trường, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Nạo vét kênh rạch
• 11:10 22/05/2024

Bảo vệ, khai thác nguồn lợi thủy sản, thích ứng với biến đổi khí hậu và nước biển dâng

Ngày 9/5/2024, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang vừa ký Quyết định số 389/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch Bảo vệ và khai thác nguồn lợi thủy sản thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Tàu
• 09:56 19/05/2024

Hiện trạng cơ sở chế biến tôm cả nước

Ngày 22/5/2024, tại thành phố Cần Thơ, Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch giới thiệu báo cáo điều tra hiện trạng chế biến 2 sản phẩm chủ lực quốc gia là tôm nước lợ và cá tra. Sau đây là hiện trạng cơ sở chế biến tôm nước lợ.

Chế biến tôm
• 08:57 26/05/2024

Điểm khó của nuôi biển

Nuôi biển hiện nay gặp nhiều rào cản cho sự phát triển, bao gồm các yếu tố nội tại mỗi cá nhân, doanh nghiệp, hợp tác xã về sự dám làm, dám chinh phục mặt nước biển để nuôi trồng thủy sản đến các rào cản từ thiên nhiên khắc nghiệt, rào cản từ chính sách, pháp luật.

Nuôi biển
• 08:57 26/05/2024

Ưu và nhược điểm các loại nước nuôi tôm

Nuôi tôm là ngành nghề đã dần phổ biến cho người dân tại Việt Nam. Tuy nhiên, tại mỗi khu vực sẽ có chất lượng nước ao nuôi khác nhau. Mặc dù loại nước nào cũng có thể nuôi tôm nếu biết kiểm soát tốt các yếu tố môi trường, nhưng để làm rõ hơn về ưu và nhược điểm từng loại qua bài viết dưới đây cho mọi người cùng tham khảo!

Tôm thẻ chân trắng
• 08:57 26/05/2024

Xuất khẩu cá ngừ sang thị trường Nga

Sau một giai đoạn trì trệ do ảnh hưởng của cuộc xung đội Nga – Ukraine, xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam sang Nga đã phục hồi và có xu hướng ngày càng tăng. Kim ngạch xuất khẩu cá ngừ sang thị trường này đã tăng gấp đôi chỉ sau 3 năm.

Cá ngừ
• 08:57 26/05/2024

Tập hợp ngạnh các loài cá có độc bạn cần để ý

Trong tự nhiên, luôn tồn tại một số loài cá mà ngạnh của chúng chứa nọc độc, gây ra nỗi khiếp sợ cho con người. Sau đây, bài viết sẽ tập hợp ngạnh các loài cá có độc để các bạn để ý, có biện pháp an toàn khi sờ vào nhé!.

Cá có ngạnh độc
• 08:57 26/05/2024