Chiến lược "Xanh hóa vùng nuôi" – Tiếp đà cho ngành tôm bứt phá trong năm 2025

Để tăng sức cạnh tranh và đạt mục tiêu tăng trưởng trong năm 2025, lĩnh vực nuôi tôm cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ gắn với bảo vệ môi trường. Với ngành tôm, chuyển đổi xanh là xu thế không thể đảo ngược, góp phần đặt nền móng quan trọng cho tương lai vững bên, thịnh vượng.

Xuất khẩu tôm năm 2024 đạt 3,9 tỷ USD, tăng 14% so với năm 2023. Trong năm qua, tôm Việt đã có sự bứt phá mạnh mẽ khi là 1 trong 6 mặt hàng xuất khẩu đạt giá trị trên 1 tỷ USD của ngành nông nghiệp.

Theo bảo cáo của Bộ NN&PTNT, năm 2024, diện tích nuôi tôm nước lợ ước đạt 737.000 ha (trong đó diện tích tôm sú 622.000 ha và diện tích tôm chân trăng 115.000 ha), với sản lượng đạt 1.264.300 tấn, tăng 5,3% so với năm 2023 (trong đó sản lượng tôm sú 283.900 tấn, tăng 3,2% và tôm chân trắng 980.400 tấn, tăng 6%). Dự kiến, năm 2025, diện tích nuôi tôm nước lợ sẽ đạt 750.000 ha, tăng 1,8% so với năm 2024, và sản lượng đạt 1.290.000 tấn, tăng 2% so với năm trước đó.

Để tăng sức cạnh tranh và đạt mục tiêu tăng trưởng trong năm 2025, lĩnh vực nuôi tôm cần ưu tiên tập trung vào chất lượng, bảo vệ môi trường, sức khỏe và giá trị sản phẩm. Trong bối cảnh ngành nông nghiệp nước ta đang nỗ lực triển khai nhiều giải pháp nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, nhiều doanh nghiệp thủy sản đã chủ động đầu tư nghiên cứu và ứng dụng công nghệ 4.0 nhăm chuyển đổi phương thức sản xuất sang một hướng xanh hơn, không chỉ giảm thiểu phát thải khí nhà kính mà còn bảo vệ môi trường.

Một trong những mô hình nuôi tôm tiên tiến hiện nay là TomGoxy, do Công ty CP Rynan Technologies Việt Nam phát triển. Điểm đặc biệt của mô hình này là ứng dụng Rynan Mekong - một nền tảng di động giúp người nuôi dễ dàng giảm sát và điều chỉnh các yếu tố môi trường chỉ với một chiếc smartphone. Nhờ đó, việc quản lý sức khỏe tôm và chất lượng nước trở nên đơn giản, hiệu quả hơn. Bên cạnh đó, tôm nuôi theo mô hình này còn đám bảo truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, giúp sản phẩm có chỗ đứng vững chắc tại những thị trường khó tính như Mỹ, châu Âu và Nhật Bản.

Minh chứng rõ nét cho hiệu quả của công nghệ trong nuôi tôm là câu chuyện của bà Trịnh Thị Loan, một hộ nuôi tại xã Mỹ Long Nam, huyện Cầu Ngang, tỉnh Trà Vinh. Sau ba năm áp dụng mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng công nghệ cao, bà Loan nhận thấy không chỉ năng suất tăng mà quy trình nuôi cũng trở nên bền vững hơn. Việc lót bạt đáy và thành ao giúp hạn chế mầm bệnh từ đất, đồng thời kiểm soát tốt độ mặn và độ pH của nước. Đặc biệt, hệ thống ao lắng và xử lý nước thải tuần hoàn khép kín không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn tạo ra một quy trình nuôi an toàn, hiệu quả lâu dài.

Khi bàn về định hướng phát triển bền vững ngành tôm - dòng sản phẩm tỷ đô còn nhiều dư địa phát triển tại ĐBSCL, ông Lê Văn Quang, Chủ tịch Tập đoàn Minh Phú cho rằng, cần phải quy hoạch lại hệ thống thủy lợi và ngành tôm ĐBSCL theo hướng tiếp cận thuận thiên.

"Một số mô hình được đề xuất như mô hình tôm rừng, dọc theo bờ biển, quy hoạch trồng rừng nuôi tôm sinh thái dưới tán rừng, trong đó, diện tích rừng đạt từ 50% trở lên và còn lại là diện tích mặt nước nuôi tôm. Ngoài ra, có thể quy hoạch và chuyển đổi những vùng trồng lúa kém hiệu quả thành vùng nuôi tôm công nghiệp, quy mô từ 300 – 10.000 ha, có hệ thống đường cấp nước từ biển vào. Hay mô hình tôm - lúa, áp dụng sản xuất lúa kết hợp nuôi tôm càng xanh trong mùa mưa và thả nuôi tôm sú trong mùa khô. Mô hình này quy hoạch mỗi ao rộng 7 - 10 ha sẽ giúp giảm chi phí, có thể tăng doanh thu và lợi nhuận 5 - 10 lần so với mô hình truyền thống", ông Lê Văn Quang đề xuất.

Hiện nay, các nhà quản lý, doanh nghiệp chế biến thủy sản đang chủ động chuyển đổi sang chiến lược xuất khẩu xanh để tận dụng lợi thế này và tăng cường năng lực cạnh tranh trên thị trường theo xu hướng chung của thế giới. Theo các chuyên gia trong ngành, chuyển đổi "xanh" có 3 mục tiêu cốt lõi, bao gồm: mở rộng mô hình nuôi trồng thủy sản bền vững; quản lý hiệu quả tất cả nghề cả; năng cấp các chuỗi giá trị trong hệ thống thức ăn thủy sản. Trong đó, xanh hóa chuỗi sản xuất, chuẩn hóa vùng nuôi là mục tiêu mà ngành tôm Việt Nam hướng đến. "Xanh hóa vùng nuôi cũng là chủ đề xuyên suốt của Hội chợ Triển lãm Quốc tế Công nghệ Ngành tôm Việt Nam Lần thứ 6 năm 2025 (VietShrimp 2025).

Trải qua 5 lần tổ chức vào các năm 2016, 2018 tại tỉnh Bạc Liêu; năm 2021, 2023 tại thành phố Cần Thơ và năm 2024 tại tỉnh Cà Mau, VietShrimp đã để lại những dấu ấn đậm nét; ngày càng khẳng định được uy tín của một hội chợ riêng về con tôm của Việt Nam cũng như trong khu vực và trên thế giới. VietShrimp 2025 hy vọng tiếp tục nhận được sự quan tâm của những người nuôi tôm, các trang trại, doanh nghiệp, công ty, chuyên gia trong và ngoài nước thuộc lĩnh vực nuôi tôm, sở ban ngành và khách tham quan....

Tới tham dự sự kiện diễn ra từ ngày 26 - 28/3/2025 tại Trung tâm Xúc tiến Đầu tư - Thương mại và Hội chợ Triển lãm Cần Thơ (CPA), quý khách sẽ được trải nghiệm khu Triển lãm với khoảng hơn 200 gian hàng đến từ các lĩnh vực như: con giống, thiết bị máy móc, thức ăn thủy sản, thuốc thú y thủy sản, chế phẩm sinh học...

Đặc biệt, trong khuôn khổ sự kiện còn có chuỗi 4 phiên hội thảo với sự tham gia của các nhà quản lý, các doanh nghiệp, diễn giả trong nước, quốc tế... để cùng chia sẻ, thảo luận nhằm tìm giải pháp thực hiện mục tiêu “Xanh hóa vùng nuôi", góp phần phát triển ngành tôm hiệu quả, bền vững, đưa tôm Việt Nam đến với nhiều thị trường trên thế giới, qua đó góp phần khẳng định vị thế, thương hiệu “Tôm Việt trong ngành công nghiệp tôm toàn cầu.